Bugün tüm dünyada Anneler Günü olarak kutlanıyor. Afyon'un Başmakcı ilçesi ise Anneler Gününü iki gün evvel, cuma günü kutladı. Gerçi bu Başmakcı'da geçtiğimiz cumaya has bir kutlama değildi. Orada her cuma, anneler günü. Cuma ile anneler günü o kadar özdeşleşmiş ki sokaktan çevirip bir çocuğa günleri saydırsanız, şu sıralamayı duyacaksınız: Pazartesi, salı, çarşamba, perşembe, anneler günü, cumartesi ve pazar.
Anneler Günü ziyaretleri aslında evlenip yuvadan uçan kızlar için başlamış. Kendi hayat telaşlarına düşen kızlar annelerini ihmal etmesin, taze gelinler eş baskısı, kaynana korkusu yaşamadan anasıyla hasret gidersin diye yöre halkı tarafından desteklenmiş bir gelenek. Bu sebepledir ki o gün gelinleri eşleri ya da kayınpederleri bizzat götürür annesine. Anneler de kızlarının en çok sevdiği yemekleri yapar, çayını demler, yolunu gözler. Gelmemesi durumundan endişelenir. Zira ya hastalık ya da ölüm, kızının gelmesine mani olabilir.
FOTO ALTI: Halise Canfes'in tek kızı var. Cuma günü de kızının çok sevdiği yemekleri yapar heyecanla yolunu bekliyor.
Bu gün 'kaynana dürmeci' yenir
Anadolu'nun bu küçük ve şirin ilçesinde Anneler Günü, tatil ve alışveriş günü. Resmî daireler hariç kimse çalışmıyor. İlçe meydanına büyük bir pazar kuruluyor. Başmakcılı çiftçi Vehbi Ersöz, Anneler Günü geleneğini sosyal başarının bir sonucu olarak görüyor. Aile bağlarını kuvvetlendirdiğini düşündüğü bu gelenek için şunları söylüyor: "Modern dünya aile bağları zayıfladığı için, bireyselliğe çare olsun diye yılda bir gün anneler ve babalar günü olarak ilan etti. Tüketim çılgınlığının bir sonucu veya sebebi olarak gördüğümüz bu günler aslında bozulan aile bağlarını yeniden sağlamaya yönelik bir uygulama. Modern dünyanın yeni geliştirdiği bu formülü ilçemiz yüz yıllardır uyguluyor."
Başmakcı Belediye Başkanı Halil Özcan, yaşı kaç olursa olsun kızların anneler gününü ihmal etmediğini söylüyor. Ancak kendi kızının yolunu gözlemeye başlayınca işler değişiyormuş. Bu ziyaretten damatların payına düşen "kaynana dürmeci" olurmuş. Hatta cuma günü kahvede erkekler birbirine takılırmış: "Kaynana dürmecini yedin mi?" Kaynana dürmeci, yöreye has bir dürüm. Anneler kızları ziyarete gelecek diye o güne özel olarak yaparmış. Akşama eşini almaya gelen damat efendiye de teşekkür mahiyetinde yedirilirmiş. Taze yapılmış yufka ekmeğin arasına çökelek veya ıspanak konularak yapılan dürüme "kaynana dürmeci" diyorlar.
İlçeli Şerif Cansever, yöre halkının rutine bindiği için bu geleneğin güzelliğinin farkında olmadığını düşünüyor. Çünkü ilçeye dışarıdan gelenler, yörede yaşanan Anneler Günü heyecanını şaşkınlıkla karşılıyormuş. Cansever, "O gün adeta anneler bayramı havasında geçiyor." diyor.
Anne bereketinden babalar da nasipleniyor
Hatice Uçan, 3 yıldır evli. Evlendiğinden beri her cuma eşiyle birlikte mutlaka annesini ziyarete geliyor. Babası Abdurrahman Orak da kızı geleceği için cuma günleri gündüz mutlaka eve uğruyor. Kızı ile dertleşmek torunun sevmek için. Orak, "bizim burada cuma gününe anneler günü derler aba biz babalar da akşama kadar çocukları bekleriz, gelsinler de görüşelim" diye.
Başmakcı Afyon'a bağlı, Isparta, Denizli ve Burdur arasında kalmış küçük ve sakin bir ilçe. 15-20 yıl öncesine kadar burada 80 tuğla fabrikası varmış. Hatta o zamanlar ilçe için "küçük Almanya" denirmiş. Şimdi yöre insanı tavukçulukla ve çiftçilikle geçimini sağlıyor. Organik tarım yapılan ilçede, tekstil fabrikası var. İlçe sınırlarındaki gölden de deterjanın hammaddesi çıkarılıyor. Fakat tüm bunlara rağmen ilçe doğal dokusunu kaybetmemiş. Başmakcı, eski zaman filmlerinden çıkmış gibi. Yüksek katlı beton binalar yok. Hâlâ toprak sıvalı tek katlı evlerde yaşıyorlar. Yöre halkı yollarının bozuk olmasından şikâyetçi ama bu durum ilçeye yüksek katlı beton binaların yapılmasını engellemiş. Bir de geleneklerin bozulmasını. Eşiyle birlikte öğretmenliği bırakıp çiftçilik yapan Vehbi Ersöz, Anneler Günü geleneğinin hâlâ uygulanıyor olmasını şehirden uzak olmalarına ve fakir olmalarına bağlıyor. "Bu sayede değerlerimiz ve geleneklerimiz bozulmadı." diyor.