Çocuğun Velayeti Hakkında Sıkça Sorunlar


Dilek YAVUZ UYSAL

Dilek YAVUZ UYSAL

19 Kasım 2021, 08:22

Ortak hayata son verilmiş veya boşanma gerçekleşmişse velayet, çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir. Bu durumda kendisine çocuğun velayeti verilen eş; çocuğun kişiliğine ilişkin hak ve ödevleri, özellikle çocuğun bakımı, koruyup gözetilmesi, geçiminin sağlaması, yetiştirilmesi ve eğitim alması gibi konularda asli yükümlü olacaktır.

1.Velayet Nasıl Belirlenir?

Velayet konusunda en önemli husus; çocuğun üstün yararıdır. Çocuk maddi manevi kimin yanında daha iyi şartlara sahip olacaksa esasında velayeti ona verilir. Çocuğun üstün menfaati derken genellikle küçük ve bakıma muhtaç çocuklarda çocuğun bedensel ve sosyal gelişimi, ahlakı, eğitimi gözetilerek gerekirse uzman bir pedagog görüşü alınarak çocuğun velayet durumu düzenlenir.

Boşanma davasında velayet hususunda temel ilke “Çocuğun Yüksek Yararı” İlkesidir. Bu itibarla çocuğun kimin yanında kalacağı hususu çocuğun üstün yararına bakılarak değerlendirilir.

2. Velayet  Hangi Durumlarda Anneye/Babaya Verilir?

Mahkemeler küçük yaştaki çocukların anne bakım ve şefkatine muhtaç olduğu ve daha iyi bakımının yapılacağı düşüncesiyle çocuğun velayetini anneye verme yönelimindedir. 

Türk hukuku yerleşmiş uygulamada 0-3 yaşa kadar çocuğun anne şevkatine muhtaç olduğu düşünülerek velayet anneye verilmektedir. Ancak bu bir zorunluluk değildir.
Annenin hasta olması , çocuğu ihmal edecek olması, haysiyetsiz hayat sürmesi vb. durumların varlığı halinde çocuk, küçük de olsa babaya verilebilmektedir. Toplanan deliller ve alınacak uzman raporları doğrultusunda velayete ilişkin karar verecek olan kişi davayı yürüten hakimdir.

3-6 yaş grubunda olan çocuklar için ise, çocuğun anneye bağımlılığının azılmasından dolayı bu yaş grubunda çocuklar için gerekli şartlar sağlanırsa velayeti babaya verilebilecektir.

6-18 yaş grubunda olan çocuklar gerekli olgunluğa sahipse mahkeme tarafından uzman pedegog eşliğinde dinlenmek kaydı ile ve gerekli şartlar sağlandığında anneye de babaya da verilebilmektedir.

3.Velayet Davasında Pedagog Raporu Nedir ?

Çocuğun velayetine ilişkin mahkemece alınan Sosyal İnceleme Raporu (SİR) ile müşterek çocuğun anne ve babası ile Pedagog aracılığı ile görüşülerek sorular sorulur. Velayete ilişkin görüş bildirilip hazırlanan raporda pedagog, mahkemeye sunulan beyan ve iddiaları özetleyecek velayet talebinde bulunan anne ve baba ile görüşmesini detaylı belirtecek, çocuk ile görüşmüşse çocukla gerçekleştirdiği sohbetini de ekleyerek son olarak velayet hakkının kimde kalması gerektiğine dair beyanda bulunacaktır. Pedagog tarafların yerleşim yerindeki adliyede taraflarla görüşür. İstisnai durumlarda ise eve gelmektedir. Görüşme öncesi tarafları arayarak gün ve saat belirlenir.

4.Velayeti Annede Olan Çocuğun, Babanın Onayı Olmaksızın Şehir dışına Çıkarılması Suç mudur?

Velayet hakkını alan annenin şehir dışına çıkmasına bir engel bulunmamaktadır. Şehir dışına çocuğuyla birlikte babanın onayı olmadan çıkabilecektir; ancak mahkemenin kurmuş olduğu kişisel ilişki günlerinde çocuğu babaya teslim etmeli, kişisel ilişki günleri haricinde şehir dışına çıkabilmektedir.

5.Velayeti Babada Olan Çocuğun Anneye Verilmesi Nasıl Olur?

Velayetin değiştirilmesi davası açan anne, çocuğun bakım ve gözetimini daha iyi yerine getireceğini belirterek velayetin değiştirilmesi davası açabilecektir. Velayet hakkı babada olan çocuğun bakımının ihmal edilmesi, çocuğa fiziksel veya psikolojik şiddet göstermesi halinde dava açma hakkına sahiptir.
İlaveten, Türk Medeni Kanunu m. 183’te de çocuğun menfaatini zedeleyebilecek ve velayet değişikliğine sebep olabilecek durumlar sayılmıştır. Madde hükmüne göre;
*Velayete sahip olan ana veya babanın başkasıyla evlenmesi (bu durum çocuğun menfaatini olumsuz etkilemiyorsa velayet yeniden evlenen ana veya babada kalmaya devam etmektedir.)
*Velayet hakkına sahip eşin ölmesi
*Velayet hakkına sahip eşin başka bir yere gitmesi durumları  velayet değişikliği için dava hakkı tanımaktadır.

6.Çocuğun Velayeti Hangi Durumlarda Anneye Verilmez?

Çocuğa fiziksel veya psikolojik şiddette bulunulması, ebeveynin psikolojik rahatsızlığı olması ve bu rahatsızlığın çocuğu doğrudan etkilemesi, bakım ve gözetiminin ihmal eden ebeveyne velayet hakkı verilmemektedir.

7. Ortak Velayet Mümkün Müdür?

Henüz ortak velayete ilişkin bir düzenlemeye kanunlarımızda yer verilmemişse de; tarafı olunan ve ülkemizde de usulüne uygun şekilde yürürlüğe giren milletlerarası anlaşmalar uyarınca, şartları varsa evlilik birliği sona erdiğinde tarafların velayeti ortak belirlemesi mümkündür.                         

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.