Asgari ücret mevzuat gereği Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından belirlemektedir. Söz konusu komisyonda işçi, işveren ve hükümetten oluşan 3 taraf bulunmaktadır.
Komisyon:
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının tespit edeceği üyelerden birinin başkanlığında,
- Çalışma Genel Müdürü ya da Yardımcısı,
- İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürü ya da Yardımcısı,
- TÜİK temsilcisi,
-Ticaret Bakanlığı temsilcisi,
-Hazine ve Maliye Bakanlığı temsilcisi,
-Bünyesinde en çok işvereni bulunduran işveren kuruluşundan değişik iş kolları için seçilecek beş temsilci,
-Bünyesinde en çok işçiyi bulunduran en üst işçi kuruluşundan değişik iş kolları için seçecekleri beş temsilci olmak üzere 25 kişiden oluşmaktadır.
Her bir temsilci birer oy hakkına sahiptir.
Komisyon her yıl Aralık ayında toplanmakta, oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu tarafın çoğunluğu sağladığı kabul edilmektedir.
Ancak, komisyonda asgari ücret çoğu zaman maalesef işçi temsilcileri tarafından değil, işveren hükümet temsilcilerinin işbirliği sonucu belirlenmektedir.
Çok iyi bilinmektedir ki, son yıllarda belirlenen asgari ücretler açlık sınırının altında kalmakta ve üstelik ücretli çalışanların yarısına yakını asgari ücretle çalışmaktadır. İşin kötüsü asgari ücretin üstündeki ücretler de asgari ücret seviyesine yaklaşmış ve asgari ücret ortalama ücret haline gelmiştir.
1 Temmuz 2023 tarihi itibariyle net asgari ücret 11.402,00 TL., Türk-İş’in yaptığı araştırmaya göre aynı yılın Aralık ayı açlık sınırı ise 14.431,00 TL.;
2024 yılında net asgari ücret 17.002,12 TL. olduğu halde Türk-İş’in yaptığı araştırmaya göre 2024 Aralık ayı açlık sınırı 21.083,00 TL’dir.
Halen asgari ücret 22.104,67 TL. olup, KAMU-AR tarafından hazırlanan rapora göre dört kişilik bir ailenin açlık sınırı Ağustos ayı itibariyle 28.444,00 TL’dir.
Yoksulluk sınırlarından hiç söz etmiyoruz.
Sendikalar son senelerde Asgari Ücret Tespit Komisyonunun yapısından yakınmaya başlamışlardır.
Nitekim, Türk-İş ve Hak-İş, 21 Ekim’de oluşan işçi, işveren ve hükümet temsilcilerinin bulunduğu Üçlü Danışma Kurulu’na artık katılmayacaklarını açıklamışlardır.
Türk-İş Başkanı geçen yıl yaptığı açıklamada Asgari Ücret Tespit Komisyonun yapısının değişmesinden söz etmiş ve komisyona katılmama kararı almıştı. Bu yıl da Türk-İş tarafından komisyonda işçinin ağırlığının artması istenilmiş, aksi takdirde komisyona katılmayacakları bildirilmiştir. Türk-İş, Asgari Ücret Tespit Komisyonun 5 işçi, 5 işveren ve bir de tarafsız bir kişiden meydana gelmesini önermiştir.
Hak- İş Genel Başkanı da Asgari Ücret Tespit Komisyonun yapısına karşı çıkmıştır.
İşçi temsilcilerinin ağırlıklarının bulunmadığı komisyonda bulunmaları, ilan edilen asgari ücreti onaylamalarından başka bir anlama gelmemektedir.