Ege İhracatçı Birlikleri’nin (EİB) Türkiye ihracatındaki payı son yıllarda gerileme gösterdi. 2025 yılı sonunda 18 milyar 505 milyon dolarlık ihracata ulaşan EİB, Türkiye’nin toplam 273 milyar 434 milyon dolarlık ihracatının yüzde 6,75’ini temsil etti.
Bu oranla birlikte EİB’nin Türkiye ihracatından aldığı pay 16 yıl sonra yeniden yüzde 7’nin altına düşmüş oldu. Birlik en son 2009 yılında Türkiye ihracatında yüzde 7’nin altındaki bir payla temsil edilmişti.
İhracat 18 milyar dolar seviyesinde sıkıştı
Son dört yılda Ege İhracatçı Birlikleri’nin ihracatı 18,3 ile 18,5 milyar dolar aralığında seyretti. EİB’nin ihracatının artmasına rağmen Türkiye genel ihracatındaki büyümenin daha hızlı gerçekleşmesi nedeniyle toplam payda düşüş yaşandı.
EİB yönetimi, özellikle otomotiv, kimya ve yenilenebilir enerji gibi ihracatta güçlü sektörlerde yeni ihracatçı birlikleri kurulması gerektiğini savunuyor.
Cumhuriyetin ilk yıllarında ihracatın merkeziydi
Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye ihracatının yüzde 80’den fazlası Ege Bölgesi’nden yapılıyordu. Ancak zamanla İstanbul ve Anadolu şehirlerinin ihracata yönelmesiyle Ege’nin toplam ihracattaki payı gerilemeye başladı.
1980 yılında Türkiye’nin 2 milyar 910 milyon dolarlık ihracatında Ege İhracatçı Birlikleri 523 milyon dolarlık katkı sağladı. Bu dönemde EİB’nin Türkiye ihracatındaki payı yüzde 18 seviyesindeydi.
2000 yılına kadar çift haneli pay korundu
Ege İhracatçı Birlikleri 2000 yılına kadar Türkiye ihracatından yüzde 10’un üzerinde pay almayı sürdürdü.
2000 yılında Türkiye’nin toplam ihracatı 27,2 milyar dolar olurken EİB 2,6 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi ve Türkiye ihracatının yüzde 9,5’ini temsil etti.
2000 sonrasında pay sürekli geriledi
2000 yılından sonraki çeyrek asırlık dönemde EİB Türkiye ihracatında hiçbir yıl yüzde 10’un üzerine çıkamadı.
2009 yılında Türkiye 97 milyar 50 milyon dolar ihracat yaparken EİB 6 milyar 385 milyon dolar ihracat gerçekleştirdi ve yüzde 6,6’lık pay aldı. Sonraki 15 yıl boyunca bu oran yüzde 7’nin üzerinde seyretmişti.
EİB’nin en düşük payı 2008 krizinde görüldü
2008 küresel ekonomik krizinde EİB’nin ihracatı 7 milyar 977 milyon dolar olarak kaydedildi. Türkiye’nin aynı yıl 127,6 milyar dolarlık ihracatında EİB’nin payı yüzde 6,2’ye geriledi.
2011 yılında ise EİB 11 milyar 399 milyon dolarlık ihracatla tarihinde ilk kez 10 milyar dolar sınırını aştı. Türkiye’nin o yılki 135 milyar dolarlık ihracatında EİB yüzde 8,4 pay aldı.
Yeni sektör birlikleri talebi
Ege İhracatçı Birlikleri Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi, EİB’nin ihracatının 2000 yılında 2,6 milyar dolardan 2025 yılı sonunda 18,5 milyar dolara yükseldiğini belirtti.
Eskinazi, paydaki gerilemenin nedenlerinden birinin yeni kurulan ihracatçı birliklerinin merkezlerinin İstanbul ve Ankara’da olması olduğunu söyledi.
Jak Eskinazi, “2000 yılı sonrasında makine, iklimlendirme, savunma sanayi, mücevher, çelik, gemi, yat ve hizmetleri sektörlerinde ihracatçı birlikleri kuruldu. Ancak son yıllarda ihracatı sırtlayan otomotiv ve kimya sektörlerinde ihracatçı birliği kurma çabalarımız sonuçsuz kaldı” dedi.
Eskinazi ayrıca Ege Bölgesi’nin ihracatının Ticaret Bakanlığı verilerine göre 44 milyar dolara ulaştığını ve Türkiye ihracatından yaklaşık yüzde 16 pay aldığını belirtti.
EİB bünyesinde kimya, otomotiv, elektrik-elektronik ve yenilenebilir enerji ekipmanları sektörlerinde yeni birlikler kurulması halinde ihracat kaydının 30-35 milyar dolar seviyesine çıkabileceğini ifade etti.