Türkiye’de istihdamda gerileme ve işsizlikte artış yaşanırken, Ege Bölgesi ihracatında da alarm zilleri çalıyor. Ege İhracatçı Birlikleri (EİB) verilerine göre, son iki yılda ihracat yapan firma sayısında 1.148’lik kayıp yaşandı. KOBİ’lerin ağırlıklı olduğu çok sayıda sektör, dış pazarlardan çekilmek zorunda kaldı.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı son veriler, işgücü piyasasındaki daralmayı gözler önüne sererken ihracat cephesinden gelen rakamlar da tabloyu daha da ağırlaştırdı. Türkiye genelinde istihdam 41 bin kişi azalırken, âtıl işgücü oranı yüzde 32’ye ulaştı. Bu süreçte özellikle Ege Bölgesi’ndeki ihracatçı firmaların sahadan çekildiği görüldü.
İki yılda 1.148 firma kayboldu
EİB kayıtlarına göre; 2023 yılının ilk yedi ayında 6 bin 257 firma ihracat yaparken, bu sayı 2024’te 6 bin 128’e, 2025’te ise 5 bin 901’e düştü. Son iki yılda toplam 1.148 firma ihracat faaliyetlerini sonlandırdı. Üstelik yeni katılan firmalar hesaba katıldığında dahi tablo değişmedi. Son üç yılda 6 bin 739 firma ihracat kaydı yaptırmış olmasına rağmen, bu firmaların yüzde 24’ü ihracat kabiliyetini kaybetti.
20 sektörde gerileme
EİB çatısı altındaki 23 sektörden yalnızca ikisinde ihracatçı sayısı artarken, 20 sektörde ciddi kayıplar yaşandı. Hububat, bakliyat ve yağlı tohumlarda küçük bir artış gözlenirken; sofralık zeytinde 41 yeni firma ihracata adım attı. Buna karşın mobilya, hazır giyim, demir-çelik, maden ve deri sektörleri başta olmak üzere birçok alanda yüzlerce firma ihracat sahnesinden çekildi.
En büyük kaybı veren sektörlerden biri mobilya oldu. 2023’te 1.643 olan ihracatçı firma sayısı, 2025’te 1.425’e geriledi. Hazır giyimde ise son iki yılda 193 firma ihracat kabiliyetini kaybetti. Demir-çelik sektöründe 181, maden sektöründe 145, deri sektöründe 100 firma sahadan silindi. Kimya, makina, elektrik-elektronik ve otomotiv sektörlerinde de toplam 459 firma ihracat yapamaz hale geldi.
“KOBİ’ler yükü kaldıramıyor”
Ege İhracatçı Birlikleri Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi, kayıpların büyük bölümünü küçük ve orta ölçekli işletmelerin oluşturduğunu belirtti. Yüksek finansman maliyetlerinin KOBİ’leri zorladığını dile getiren Eskinazi, şunları söyledi:
“Günümüzde yüzde 50’leri aşan finansman maliyetleriyle çarkları döndürmek çok zor. Küçük firmalar kriz dönemlerinde ihracat pazarlarını korumakta zorlanıyor, iç piyasada ayakta kalmaya çalışıyor. Büyük firmalar ise sermaye güçleri sayesinde dış pazarlarda varlığını sürdürüyor.”
Eskinazi, EİB’nin 2022 yılında ihracatta 18,2 milyar dolara ulaştığını ancak son üç yıldır aynı seviyede kaldığını da hatırlattı:
“İhracatçı firma sayılarındaki düşüş nedeniyle 18-18,5 milyar dolar bandını aşamıyoruz. Üç yıldır tabir yerindeyse yerimizde patinaj yapıyoruz.”
İhracata başlayan firma sayısı da azalıyor
Sadece mevcut ihracatçıların değil, yeni başlayan firmaların da sayısı geriledi. 2023’te 590 olan yeni ihracatçı sayısı, 2025’in aynı döneminde 348’e düştü. Böylece son iki yılda ihracata adım atan firma sayısı yüzde 41 azaldı.
Ekonomi çevreleri, özellikle KOBİ’lerin dış ticaretteki rolünü kaybetmesinin uzun vadede Türkiye’nin ihracat hedeflerini zora sokacağı görüşünde birleşiyor.