CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, Türkiye Bankalar Birliği’nin son 10 yıla ait kredi verilerini karşılaştırmalı olarak değerlendirerek, kredi kullanımındaki yapısal değişime dikkat çekti. Gürer, konut kredilerinin toplam tüketici kredileri içindeki payının sert biçimde düştüğünü, ihtiyaç kredilerinin ise rekor seviyelere ulaştığını söyledi.
Gürer, “2014 yılında çekilen her dört krediden biri konut alımı içindi. Vatandaş borçlanıyor ama karşılığında bir ev sahibi oluyordu. Bugün ise konut kredilerinin toplam tüketici kredileri içindeki payı %8’e kadar geriledi” dedi.
“Vatandaş artık yatırım değil, mutfak için borçlanıyor”
Verilere göre 2014 yılında tüketici kredileri içinde %55 olan ihtiyaç kredisi payının, 2024 itibarıyla %88,8’e yükseldiğini belirten Gürer, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Bu tablo şunu gösteriyor: Vatandaş artık yatırım yapmıyor. Kira, fatura, gıda ve günlük harcamalar için bankaların kapısında bekliyor. Krediler artık gelecek kurmak için değil, ayı kurtarmak için kullanılıyor.”
2025’in ilk 9 ayında rekor borçlanma
Gürer, 2025 yılının ilk üç çeyreğinde kredi kullanımının, 2024 yılının tamamını geride bıraktığını belirtti. Buna göre;
2024 yılında toplam tüketici kredisi: 1 trilyon 852 milyar TL
2025’in ilk 9 ayında toplam tüketici kredisi: 1 trilyon 994 milyar 394 milyon TL
Sadece 9 ayda, bir önceki yılın tamamına göre 142 milyar TL’yi aşan artış yaşandı. Bu artış yaklaşık %7,7 olarak hesaplandı.
İhtiyaç kredisi ağırlığı sürüyor
2025’in ilk 9 ayında kullanılan kredilerin dağılımı da tabloyu net biçimde ortaya koydu:
1 trilyon 772 milyar TL ihtiyaç kredisi
181 milyar TL konut kredisi
39,9 milyar TL taşıt kredisi
250 milyon TL diğer tüketici kredileri
Gürer, bu dağılımın “geçim borcunun kalıcı hâle geldiğini” gösterdiğini söyledi.
Vadeler kısaldı, baskı arttı
Kredi geri ödeme vadelerindeki kısalmaya da dikkat çeken Gürer, yüksek faizler nedeniyle vatandaşın uzun vadeli plan yapamaz hâle geldiğini ifade etti.
“2024 itibarıyla ihtiyaç kredilerinin yaklaşık %75’i 3 ila 12 ay vadeli. Vatandaş bugün borçlanıyor, birkaç ay sonra daha ağır bir borç yüküyle karşılaşıyor. Konut kredilerinde ise 120 ay fiilen 60 aya kadar düştü” dedi.
10 yılda kredi hacmi 12 kat arttı
Toplam tüketici kredilerindeki artışın refah değil, enflasyon kaynaklı olduğuna vurgu yapan Gürer, şu bilgileri paylaştı:
2014: 151 milyar TL
2024: 1 trilyon 852 milyar TL
“10 yılda 12 katlık artış var. Bu artış alım gücünü değil, borç baskısını büyüttü” dedi.
“Gençliğin geleceği bugünden ipotek altında”
Gençler ve emeklilerde borçlanmanın arttığını belirten Gürer, 18-25 yaş grubundaki kredi kullanımındaki yükselişe dikkat çekti:
“2014’te bu yaş grubunda kredi kullanan kişi sayısı 964 bin iken, 2024’te 2 milyon 866 bin kişiye çıktı. Gençler hayata borçla başlıyor.”
65 yaş üstü emeklilerin de geçinemediği için krediye yöneldiğini söyleyen Gürer, “7’den 70’e borçla yaşayan bir toplum hâline geldik” ifadelerini kullandı.
“Orta sınıf eriyor”
Kredi kullanan kişi sayısının 10 yılda 10,7 milyondan 26,8 milyona çıktığını hatırlatan Gürer, sözlerini şöyle tamamladı:
“Kredilerin konuttan nakit ihtiyacına kayması, orta sınıfın yok oluşunu anlatıyor. Bankalar kâr ederken, düşük ve orta gelirli vatandaş faiz çarkında eziliyor.”