İran ile ABD arasında görüşüldüğü öne sürülen taslak anlaşmanın detayları uluslararası basında gündem oldu. İran medyasında yayımlanan bilgilere göre taraflar arasında müzakere edilen metin; ateşkes, yaptırımların hafifletilmesi, Hürmüz Boğazı'nın açılması ve nükleer görüşmelerin yeniden başlatılması gibi önemli başlıkları içeriyor.
15 Haziran 2026 tarihinde gündeme gelen taslak metin henüz taraflarca resmi olarak onaylanmış bir anlaşma niteliği taşımıyor. Ancak metinde yer alan maddeler, Orta Doğu'daki dengeler ve küresel enerji piyasaları açısından dikkatle takip ediliyor.
Taslakta ateşkes ve normalleşme öne çıkıyor
Taslak metinde ilk aşamada bölgedeki çatışmaların sona erdirilmesi hedefleniyor.
İran medyasında yer alan bilgilere göre Lübnan dahil tüm cephelerde düşmanlıkların sona erdirilmesi ve kalıcı ateşkes zemininin oluşturulması amaçlanıyor.
Metinde ayrıca ABD'nin İran'ın egemenliğine saygı göstermesi ve iç işlerine müdahale etmemesi yönünde bir taahhüdün bulunduğu öne sürülüyor.
Hürmüz Boğazı için kritik madde
Taslak anlaşmada en dikkat çeken başlıklardan biri Hürmüz Boğazı oldu.
Dünya petrol ticaretinin önemli bölümünün geçtiği boğazın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılması öngörülüyor. Ayrıca İran çevresindeki deniz ablukasının kaldırılması ve bazı askeri unsurların geri çekilmesi de taslakta yer alan maddeler arasında gösteriliyor.
24 milyar dolarlık fonun serbest bırakılması planlanıyor
Ekonomik maddeler arasında İran'a ait olduğu belirtilen 24 milyar dolarlık dondurulmuş fonun serbest bırakılması bulunuyor.
Taslakta ayrıca İran petrolü ve petrokimya ürünlerine yönelik yaptırımların askıya alınmasıyla birlikte ülkenin enerji gelirlerine erişiminin kolaylaştırılması hedefleniyor.
Nükleer görüşmeler için yeni süreç
Taslak metne göre taraflar yaptırımların kaldırılması ve nükleer faaliyetlerin geleceğine ilişkin kapsamlı bir müzakere süreci yürütecek.
Bu kapsamda 60 günlük resmi görüşme dönemi planlanırken, İran'ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini yeniden teyit etmesi öngörülüyor.
Taslakta hangi maddeler yer alıyor
İran medyasında yayımlanan bilgilere göre taslak metinde öne çıkan başlıklar şunlar:
Tüm cephelerde ateşkes sağlanması,
Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması,
Deniz ablukasının kaldırılması,
Bazı yaptırımların askıya alınması,
24 milyar dolarlık fonun serbest bırakılması,
60 günlük nükleer müzakere süreci yürütülmesi,
Anlaşmanın uygulanması için izleme mekanizması kurulması,
Nihai anlaşmanın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi onayına sunulması.
Taraflardan resmi açıklama bekleniyor
Taslak metinde yer alan maddelerin uygulanabilmesi için tarafların resmi onayı ve diplomatik süreçlerin tamamlanması gerekiyor.
Uluslararası kamuoyu, İran ve ABD'den gelecek açıklamaları yakından takip ederken, olası bir anlaşmanın enerji piyasaları ve bölgesel güvenlik üzerinde önemli etkiler oluşturabileceği değerlendiriliyor.