İzmir Alsancak Limanı’nın özelleştirilmesi yeniden gündemde. Erk Holding iştiraki Erkport’un resmi ilgisi sonrası, Birleşik Arap Emirlikleri merkezli Abu Dhabi Ports’un dolaylı ortaklık ihtimali dikkat çekiyor. Gelişmeler, “Türkiye’nin en stratejik limanı Arap sermayesine dolaylı yoldan mı devrediliyor?” sorularını beraberinde getirdi.
Uzun yıllardır süren özelleştirme gündemi
Türkiye’nin dış ticaretinde kilit konuma sahip olan İzmir Alsancak Limanı, yıllardır özelleştirme planlarıyla gündeme geliyor. İlk kez 2004 yılında özelleştirme kapsamına alınan liman için 2007’de yapılan ihaleyi Hutchison Port Holdings ve Global Yatırım Holding ortaklığı kazanmıştı. Ancak sendikaların açtığı davalar ve Danıştay’ın iptalleri nedeniyle süreç ilerleyemedi.
Daha sonraki yıllarda liman için çeşitli uluslararası görüşmeler yapıldı. 2023’te ise en ciddi adım, Birleşik Arap Emirlikleri’nin küresel lojistik devi Abu Dhabi Ports ile Türkiye Varlık Fonu arasında yürütülen müzakereler oldu. Ancak fiyatlandırma ve yönetim yetkileri konusunda anlaşmaya varılamadı ve görüşmeler tıkandı.
Bakan Uraloğlu: “Yerli girişimcilerle ilerleme kaydettik”
Geçen haftalarda Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, limanın özelleştirilmesi konusunda halen yabancı ortaklı yerli girişimcilerle görüştüklerini ve “önemli ilerlemeler” sağlandığını belirtti. Bu açıklama, Abu Dhabi Ports’un doğrudan devreden çekildiği ancak dolaylı yollardan masada kalabileceği yorumlarına yol açtı.
Sürpriz talip: Erkport
Tam bu noktada sürpriz bir gelişme yaşandı. UY Holding’in lojistik kolu Erkport’un sahibi Tolga Emrah Gezgin, İzmir Alsancak Limanı’na talip olduklarını duyurdu. Gezgin, “Devletimiz böyle bir talepte bulunursa seve seve teklif veririz” diyerek, resmi özelleştirme sürecine katılmaya hazır olduklarını açıkladı.
Erkport, son yıllarda deniz taşımacılığı ve lojistikte hızlı büyümesiyle dikkat çekiyor. Özellikle otomotiv lojistiğinde küresel bir hat kurarak Türkiye’nin ihracat kapasitesine katkı sunuyor. Ancak şirketin en kritik özelliği, Abu Dhabi Ports ile geliştirdiği yakın işbirliği.
Abu Dhabi Ports bağlantısı
2023’te Abu Dhabi Ports, İzmir Alsancak Limanı için yaptığı girişimden sonuç alamasa da Türkiye pazarından tamamen çıkmadı. Şirket, kısa süre sonra Erkport ile stratejik ortaklığa giderek United Global Ro-Ro şirketini kurdu. Bu yeni girişimle Ortadoğu–Çin–Avrupa arasında yılda 100 bin aracın taşınması hedefleniyor.
Ayrıca Abu Dhabi Ports’un İspanyol devi Noatum Maritime ile olan işbirliği de Türkiye operasyonlarında aktif. Noatum, Erkport’un da ortağı olduğu projelerde yer alıyor. Bu ağ, İzmir Limanı’nın özelleştirilmesi halinde Abu Dhabi Ports’un dolaylı şekilde sürece dahil olabileceği yorumlarını güçlendiriyor.
“Dolaylı satış” tartışması
Erkport’un talebi ve Abu Dhabi Ports ortaklığı, kamuoyunda tartışmalı bir başlık açtı:
-
Resmiyette yerli bir şirket limanı devralacak.
-
Ancak stratejik ortaklıklar üzerinden Arap sermayesinin limanın işletmesinde etkili olması ihtimali kuvvetli.
Stratejik önemi yüksek
İzmir Alsancak Limanı, Ege Bölgesi’nin en büyük konteyner ve yük limanı olarak Türkiye’nin dış ticaretinde kritik bir kapı. Limanın kontrolü, sadece ekonomik değil, jeopolitik açıdan da önemli. Özellikle Çin’in Kuşak-Yol Projesi, Ortadoğu ticaret hatları ve Avrupa bağlantısı düşünüldüğünde, limanın işletmesi Türkiye’nin küresel ticaretteki pozisyonunu doğrudan etkiliyor.
Geçmişte sendikal tepkiler
Limanın özelleştirme süreçleri geçmişte sendikaların sert tepkilerine yol açmıştı. Özellikle Liman-İş Sendikası, İzmir Limanı’nın uluslararası sermayeye devrinin Türkiye’nin çıkarlarına zarar vereceğini savunmuş, açtığı davalarla 2007 ihalesinin iptal edilmesini sağlamıştı. Bu defa olası bir Arap ortaklığı gündeme geldiğinde benzer tepkilerin yeniden yükselmesi bekleniyor.
Süreç nasıl işleyecek?
Türkiye Varlık Fonu’nun kontrolünde olan TCDD İzmir Alsancak Limanı için yeni ihale şartlarının kısa sürede açıklanması bekleniyor. Erkport’un talebi resmileşirse, Abu Dhabi Ports’un dolaylı ortaklığıyla birlikte ihaleye katılabileceği öngörülüyor.
Bu senaryoda, resmiyette “yerli bir girişim”in devralacağı, fakat perde arkasında Arap sermayesinin güçlü bir rol üstleneceği bir tablo ortaya çıkabilir.