Haber Ekspres Gazetesi’nden Turgay Kılıç’ın haberine göre; İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay’ın ev sahipliğinde İzmir’de yaşanan deprem felaketi sonrasında özel bir otelde gerçekleşen ve 5 büyükşehir belediye başkanının da katıldığı toplantıda gazetecilere açıklamalar yapıldı. Ülkeyi diken üzerinde tutan deprem felaketleri sonrasında bir araya gelen heyet, ‘Acil Eylem Planı’ sonrasında kararları açıkladı. CHP Genel Başkan Yardımcılarından Gökan Zeybek ile Murat Bakan, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu, Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras, Denizli Büyükşehir Belediye Başkanı Bülent Nuri Çavuşoğlu ile CHP Genel Sekreter Yardımcısı ve Sosyal Demokrat Belediyecilik Eşgüdüm Konseyi Genel Sekreteri Tarık Balyalı katıldı. Bu toplantının sonrasında alınan kararlar, gazetecilere aktarılırken yerel ve ulusa boyutta alınması gereken eylem planlamaları aktarıldı.
CHP’li Başkan Zeybek, Erdoğan’ın bir söylemini de hatırlatarak yüklendi ve belediyelerin borçlarının 120 ay vade sürelerinin uzatılması gerektiğine işaret ederek “Bu dönemde kentsel dönüşüme yararlanmak isteyenler ise barınması için ucuz ve sosyal konularda yaşanmasında planlama gerekiyor. İzmir ve diğer depremler sonrasında bu konularla ilgili atılmış adım yoktur. Prim borçlarını yapılandırmayla tavsiye etmek yerine, yüze 40’lar oranında İller Bankası oranının keserek de cari işlerini zorluklara sürükleyip, ‘kaynak ayırın, yatırım yapın’ demeleri de başlı başına çelişkidir. Devlet yerel yönetimlerin kentsel dönüşüm için yetki istiyorsa büyükşehir ve ilçe belediyelerinin SGK borçlarının 120 ay vade seviyesine uzatmaya gitmesi gerekiyor. Belediyelerin yüzde 50’den fazla uzun vadeli yapılanması şarttır” ifadelerine yer verdi.
‘Riskli bölgeler belirlendi’
Gazetecilere açıklamalarda bulunan CHP Genel Başkan Yardımcısı Zeybek, “Ege denizinde özellikle Yunanistan’ın Santorini’ adasında genelinde yoğun sismik aktivite oluşması için ciddi aktivite oluşturuyor. Komşumuz ciddi önlem alırken maalesef yönetimimiz eksik kalıyor. İki gün sonra 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş depreminin üzerinden 2 yıl geçti. En büyük yıkıma neden olan 50 binden fazla yurttaşımızın yaşamını yitirmesi ve sakat kalmasına, yaralı olarak enkazdan çıkmasında İzmir, Aydın, Denizli ve Muğla’yı da etkileyecek olan sismik yolun artışıyla ilgili alınması gereken önlem ve çalışmalar konusunda değerlendirmeleri yaptık. TBMM’de bu görüşmeler yapıldı. Türkiye’de tüm kurumlara afetlerle ilgili olarak içişlerin bağlı AFAD, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve diğer tüm bakanlıklar, il ile ilçe belediyelerimizin tamamı da durum tespiti yaptı ve riskli bölgeler belirlendi. 6.7 milyon riskli konutun 20 yılda dönüştürülmesi de ilgili bakanlıklara da tanımlandı” dedi.
’40 yaş üzeri yapılar ciddi riskli’
CHP’li Zeybek, “Kahramanmaraş’taki depremde 670 binden fazla konutun bugüne dek 201 bini teslim edildi. Yılda 350 bin konutun dönüştürülmesini sağlayacağımız bir yol haritasının belirlenmesi gerekiyorken, 270 bin konut hak sahiplerine tamamlanmamış kısmıyla teslim edildi. Tüm bu süreçlerde doğru ve eksiksiz olması için alışılmışın dışına çıkılması ve aksiyon alınması gerekiyor. Ege Bölgesi’nde yaşayan yurttaşı ilgilendiren ve bu sabah Türkiye Cumhuriyet Resmi Gazetesi’nde bir kararla da AFAD başkanının değiştiğini, ilgili kurumlarda da bir değişiklik olduğunu okuduk. 17 Ağustos 1999 depreminde bir vergi toplandı ve özel iletişim vergisi adıyla toplanan 2023 yılı raporlarında 40 milyar lira kaynak toplanmış ve gerek maliye, gerekse başbakan yardımcılığı sonrasında kentsel dönüşüm iyileştirilmesi yerine, tarımsal ve bütçe açıklarına yatırılması açıklaması yapıldı. Deprem riskinin azaltılmasında yapılması gereken şey ise riskli yapıların azaltılmasıdır. Türkiye’de 1980 ile 2000 yılları arasında kırsalda büyükşehirler göçün fazla olduğu ve kent nüfus artışının yüzde 7-8 ile artması yer alıyor. 40 yaşının üzerinde yapılar ciddi risk oluşturuyor. Başka önemli ayrıntı da bu binalarda daire sahibi olan kat maliyetlerinin büyük çoğunluğu ise emekli olması ve başka geliri olmayanlar için ise binalarla ilgili kentse dönüşümde kaynak ve maliyet analizlerinin doğru yapılmasıyla ihtiyaç sahiplerinin de finansalı sağlanmalı. Konutunu dönüştürmek isteyen dar gelirlilerin ve emeklilerin ise en az 15 yıl vadeli faizsiz kredilerle bu açığın hazine tarafından sağlanmalı. Binlerce kitap, makale ve binlerce bilim insanıyla siyasetçinin söylediklerinin tamamının yapılabilmesi açısından hazinenin faizsiz ve 15 yılda yapılan bir ödeme planlaması yapılmalı” şeklinde konuştu.
Ortak paydaşlı çağrı
Zeybek, “Bugünden itibaren Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demir Yolları, havalimanları, Karayolları ve metro istasyonlarının güçlendirilmesi için kaynak ayrılması ve ortak bir eşgüdüm planlamasını yapılması şarttır. Belediye başkanlarımızın ifadesiyle de Büyükşehir belediyelerimizin statüsüne giren ve önce köy olan şimdi ise mahalle olan yerleşim yerlerinin yaşandığı zorluklar da çok sayıda kaçak kapıların artması, kırsal mahallelerimize de artmasında risk oluşturuyor. İki engelin ortadan kalkması ve ilçe ile kırsal mahallelerinin de mevzuattan problemlerinin aşılması lazım. Yunanistan’daki sarsıntılarında ilgili yetkililer ise, eşgüdümün yapılması bir karar alındı ve artık belediye başkanlarımızın her biçimiyle çağrısı olamadan itfaiye Dari başkanları, afet ve kentsel daire başkanları Ege bölgesindeki içe ve büyükşehirler de olumsuz durum çıkmasında yol haritasının belirlendiğini ifade etmek isterim. Bu plan çevresinde 24 saat esasına göre belde birimleri de teyakkuz halinde. 5 büyükşehir belediye ise acil eylem planlarını hazır edecekler ve olası bir problem halinde alınacak önlemler ve acil eylem planı da hazırdır. Kültür tabiat varlıkları da İzmir’in bazı ilçelerinin yenilenmesi ve kentsel sit alanındaki kültür varlıkların olmasında uzun vadeli yayılmasına yol açıyor. Bu kararlar konusunda daha cesur ve adil, hızlı davranılması konusunda kültür ve turizm bakanlığını uyarıyorum. Hızlı aksiyon almaları ve yaşlı yurttaşlarımızın da can ve mal güvenliklerini düşünmeleri konusunda çağrı yapıyorum. Aydın ve Denizli arasında canlı fay hattı vardır. Bu faylar hakkında çalışmalar da vardır. Bu konuda ise finansman destek ve maliye bakanlığı, cumhurbaşkanlığı, büyükşehir belediyeleriyle birlikte eşgüdümlü bir çalışma için finansman modelinin hayata geçmesi gerekiyor” ifadelerine yer verdi.
Toplanma alanlarında yeni dönem
“Yerel yönetimlerin sorumlu olduğu deprem toplanma alanları günlük toplanma değil, buradaki yurttaşın ise hijyen problemlerinin çözülmesi ve konteyner modeliyle, tuvalet hizmetlerinin hayata geçmesi için gerekli ihtiyaçları için bir eylem planı hayata geçecek” diyen CHP Genel Başkan Yardımcısı Gökan Zeybek, şunları söyledi:
“24 saat esasına göre afet süreçlerini takip edecek bir afet kriz masası kuruldu. Acil müdahale ve kriz yönetimi bilinen ortak bir çalışma da olacak. Kahramanmaraş depreminden sonra hazırlanan raporda, deprem riskin azaltılmasında yapılacak yapılarda ise, bir yönetmelik çıkarıldı. Bazı yapılarda kısıtlama getirildi. Yüksek yapılarda 1,5 metre çıkmayı 5 katta yaparsanız bunlar çabuk yıkılıyor. Zemin katında dükkan olanlar için ise kısa kolonların binalarda ciddi riskler taşıyor, bunu da belgeledik. Ancak elimizdeki planda 28 Ocak 2025 resmi gazetede değişiklikle sanki bu ülkede deprem olmamış gibi yine rantın ve müteahhidin, çıkar grupların isteği doğrultusunda geri adım atıldığını görüyüz. Hafızamızın bir köşesinde deprem ve riski yer alıyorken, yapısal önlemleri de koyduğumuzda bir müddet sonra bilinçten ve gündemden de düşünce Resmi Gazete’deki kararla zemin artı 7 kata çıkarıldı. Risklerin azaltılmasıyla ilgili getirilen düzenleme 1 Ocak 2025’te biterken bir yıl daha uzatıldı. Bunu neden yaptınız, neden gerek duydunuz?”