S.S. İş İnsanları Gaziemir (Gazicity) Konut Yapı Kooperatifi, 2024 yılında Cumhuriyet Başsavcılığı’na 55 sayfalık kapsamlı bir suç duyurusu yapmıştı. Suç duyurusunda, kooperatifin kuruluşundan itibaren İzmir Büyükşehir Belediyesi eski Başkanı Tunç Soyer, İZBETON eski Genel Müdürü Heval Savaş Kaya, önceki kooperatif yöneticileri ve denetçileri ile bazı yüklenici firmaların organize hareket ederek kooperatifi zarara uğrattıkları, yasalara aykırı sözleşmeler imzaladıkları, ihalelere fesat karıştırdıkları, evrakta sahtecilik ve zimmet gibi suçları işledikleri ileri sürülüyordu.
Ayrıca, kooperatif ortaklarının yanıltıldığı ve CHP’li bazı isimlerin usulsüz mal varlığı edinimleri ile haksız menfaat sağladığı iddia edilmişti.
Kent Ege'nin haberine göre, Gazicity Kooperatifi Başkanı Ali Alpyavuz, savcılığın suç duyurusunu bilir kişiye havale ettiğini, ancak dava açılmadığını ifade etmişti. Son İzmir operasyonu kapsamında kendisinin de ifadeye çağrıldığını belirten Alpyavuz, mağduriyetlerini sık sık kamuoyuna aktardıklarını ve CHP Urfa Milletvekili Mahmut Tanal’a da bu konuyu anlatmaya çalıştığını kaydetmişti.
Suç duyurusunda talep edilenler
Suç duyurusunda, şüphelilerin tespit edilerek haklarında gerekli soruşturmanın açılması, Türk Ceza Kanunu kapsamındaki suçlardan kamu davası açılması, yurtdışına çıkışlarının engellenmesi ve banka ile mal varlıklarına el konulması istenmişti.
Dosyada yer alan iddialar şöyle:
İhale yapılmasına gerek olmayan belediye şirketi İZBETON’u kullanarak, işleri doğrudan kendi siyasi görüşlerine sahip kişilere verdikleri iddia edilmektedir. “Belediye şirketini kullanmışlardır… İş’i ihaleye çıkarmamak ve kendi siyasi görüşüne sahip kişilere doğrudan verilmesini temin etmek için ihale yapmaya gerek olmayan Belediye Şirketi olan İzbeton sözleşme yapmış ve akabinde İzbeton’un kooperatiflere yetkisiz olarak devrine onay vermiştir. (s. 6-7)
İZBETON’un arsa sahibi olmamasına rağmen kooperatiflerle kat karşılığı inşaat sözleşmeleri imzalaması yasalara aykırı bulunmuştur. Önemle belirtmek gerekir ki İZBETON’un kooperatif ile kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzalaması için arsanın sahibinin İzbeton olması gerekir. İzbeton arsa sahibi değildir. (s. 13)
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın ve Sayıştay’ın raporlarında yasalara aykırılık tespit edilmesine rağmen, inşaatlar durdurulmamış ve kamuoyu yanıltılarak üyelerin ödeme yapmaya devam etmesi sağlanmıştır. “Sayıştay denetim raporu ile yasaya aykırılık eylemleri net bir şekilde TEMMUZ 2023 tarihinde rapor edilmesine rağmen gerek İBB gerekse İZBETON eylemsiz kalmıştır. (s. 13)
Kooperatif ortaklarına, İzbeton tarafından belirlenen ihale bedeli olan 151 milyonu rakamı basında lanse edilerek kandırılmış, Ortaklardan Toplanacak aidat bedeli 153 milyondur . ihale 151 milyon rakamları telaffuz edildikten çok kısa bir süre sonra 329 milyona verilmiştir . Ödemelerinin %85 oranında ödemiş inşaat başlamasından önce aldığı avanslar ile faiz getirileri elde etmiş olmasına rağmen inşaat sahasında (belediye bilirkişi raporuna göre 9,77 )% 10 mertebesinde inşaat yapıldığı, kooperatif kaynaklarının ortakların aleyhine ve yasaya aykırı şekilde kullanıldığını belirlemişlerdir.” (s. 4)
Önceki yönetim ve denetim kurulu üyeleri (SERDAR DENİZ, PAKİZE KAVAK, ÜMİT ERKOL, EMRE PINAR KILIÇ, ŞENOL ASLANOĞLU, SALİM TAŞÇI, EMİNE DUMAN, İSMAİL ALKAN) ile yüklenici firma CASAMAR Mühendislik Yapı A.Ş.’nin yetkilisi EBU BEKİR YILMAZ’ın, kooperatifi zarara uğratan eylemlerde bulundukları iddia edilmektedir. (s. 4)
16.02.2022 tarihli kurucu genel kurulda yer alan bazı kişilerin (Ali Haydar Kayhan, Salim Birol Aslanoğlu, Anıl Demirci, Ceyda Özyeşilova, Aycan Altıparmak, Remzi Almaç, Tuğba Çınar) kooperatif üyesi olmamalarına rağmen önemli kararlara imza attıkları belirtilmiştir. “Asla üye olmayan kişi bu arada İzbeton ve Egeşehir Planlama ile sözleşme imzalayan S.S.İmice Yaka – S.S. İş İnsanları Örnek Köy – S.S.İş Alemi Konut Yapı Kooperatifin kurucu genel kurullarında görev alan kişi. (s. 2)
Bağımsız Denetim Şirketi (SUN BAĞIMSIZ DENETİM) ve Yetkilileri:M. SAİM UYSAL ve SITKI ŞÜKRÜER’in hem İZBETON hem de kooperatifin bağımsız denetçisi olması nedeniyle çıkar çatışması yaşadıkları ve gerçeğe aykırı rapor düzenleyerek suçların örtbas edilmesine yardımcı oldukları iddia edilmektedir. “Ortaklardan gerçekleri gizleyerek ve genel kurullarda olumlu görüş bildirerek suça ortak olmuşlar, Sayıştay raporlarını gizlemişlerdir.” (s. 13)
Kooperatifin KDV’den muaf olması ve kurumlar vergisine tabi olmaması gerekirken, aksi yönde rapor düzenledikleri ve yükleniciye verilen teminatsız avansları açıklamadıkları belirtilmiştir. (s. 13-14)
İhalede teklif alınan Ares İnşaat, City Construction ve Casamar firmalarının kooperatifler ile yakın tarihlerde kurulmuş, yeterli sermayeye ve iş bitirme deneyimine sahip olmadıkları belirtilmiştir. “Bu firmaların tamamı 2022 yılında kurulması ve iş bitirmeleri olmaması nedeniyle H grubu en düşük seviyededir.” .( 2024 yılına göre bile H Grubu Müteahhitlik Belgesi sahipleri, 3B yapı sınıfında2033 m²’ye kadar olan ve ruhsat değeri 29.268.750 TL’ye kadar olan inşaat projelerini yapabilirler. Bu sınırlama, müteahhitlerin deneyim seviyesine ve finansal durumlarına göre belirlenmiştir. H Grubu müteahhitler genellikle konut veya küçük ticari projelerde yer alırlar.) (s. 17) . Bizim inşaatımız 40.000 m2 dir
Ares İzmir Yapı Gıda Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin, kooperatif yönetim kurulu üyesi ÜMİT ERKOL’un oğlu Fırat Erkol’a ait olması ayrıca diğer ortağının Şenol Aslanoğlu’nun kayınbiraderi Taner Önder olması nedeniyle “ihlali önceden belirlenmiş” olduğu iddia edilmiştir. “Malum veçhile kooperatif yönetim kurulu 1. Derece akrabaları iş yapma yasağı bulunmaktadır. (s. 17)
İhale şartnamesinin bulunmadığı, proje değişiklikleri nedeniyle metrajların kısa sürede çıkarılmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir. “İhale şartnamesi yoktur. Proje değişikliği nedeni ile çıkacak yeni metrajların da 4-5 günde çıkarılması mümkün değildir. (s. 19)
Kooperatifin 151 milyon TL’ye aldığı işi, Casamar firmasına 339 milyon TL’ye ihale ettiği ve bu durumun kamuoyuna yanlış aksettirildiği ifade edilmiştir. “Aradan iki ay geçmeden 151 milyon ihale edildiği beyan edilen iş, kooperatif tarafından, CASAMAR firması ile 03.11.2022 tarihinde 339 milyon bedelle sözleşme imzalanmıştır. (s. 7)
Usulsüz Sözleşme Değişiklikleri ve Mali Zararlar:SGK’ya ibraz edilen yüklenici sözleşmesinin, ilk sözleşmeden sonradan kooperatif aleyhine (fiyat farkı uygulaması, vize ve kule vinç masraflarının kooperatife yüklenmesi, avans miktarının %10’dan %20’ye çıkarılması vb.) değiştirildiği tespit edilmiştir. “Sgk’ya ibraz edilen yüklenici sözleşmesinin aslı gibidir tasdikli bir örneğinin verilmesini istemişlerdir; SGK’dan gelen Nisan 2023 tarihinde diğer bir ifade ile sözleşmenin yapılma tarihi olan 03.11.2022 tarihinden 6 ay sonra ibraz edilen sözleşmenin; 2 – 4 – 6 -9-12 –18- 25- 32- 33 maddeleri kooperatif aleyhine değiştirilmiştir. (s. 23-26)
Kooperatifin KDV muafiyetini kaybetmesi ve kurumlar vergisine tabi olması nedeniyle milyonlarca TL zarar ettiği belirtilmiştir. “Müvekkil kooperatif yönünden ödenen KDV 7 milyon TL mertebesinde, kurumlar vergisi 1 milyon TL mertebesinde olup ekli belgelerde ödenmek zorunda kalınmıştır. (s. 13)
Yüklenici firmaya teminat alınmadan 14 milyon TL avans verildiği ve bu miktarın Nisan 2023’e kadar 27.4 milyon TL’ye yükseldiği, enflasyona rağmen avansın eskalasyon yapılmadığı iddia edilmiştir. “Sözleşme yapılır yapılmaz daha inşaat başlamadan bu firmaya teminat alınmadan 14.000.0000-TL avans verilmiştir. Bu avans miktarı inşaatların başlama aşamasına kadar yani Nisan 2023 tarihine kadar 27.400.000-TL Bali olmuştur.” (s. 5)
Yüklenicinin yapması gereken birçok masrafın (demir, kereste, kalıp, vinç kiralama, iş güvenliği hizmetleri gibi) kooperatif tarafından karşılandığı ve yüklenicinin kooperatife (2024 kasım ayına hesaplanan rakam ama eksik hesaplama yapılmış düzeltilecek rakam çok daha yüklecek ) 85 milyon TL borcu bulunduğu belirtilmiştir. (s. 32-33)
Belediye Güvencesi Algısı: İBB Başkanı Tunç Soyer’in “Müteahhit ile muhatap olmayacaksınız… garantörü belediye olacak” (s. 7) şeklindeki açıklamalarıyla halkın yanıltıldığı ve kooperatiflere güven algısı oluşturulduğu ifade edilmiştir.
Satış Ofisi ve Reklam Faaliyetleri: İBB’nin “satış ofisi” açılışlarına katılımı ve reklam faaliyetleri ile projenin “İBB’nin bizzat sahibi olduğu” ve “belediye güvencesi veren ORGANİZASYON OLARAK tanıtılmıştır. (s. 8)
Villa Projeleri ve Usulsüz Üye Kayıtları:Genel kurul kararı olmadan 11 adet villanın projelendirilerek ruhsata dahil edildiği ve bu villaların yönetim/denetim kurulu üyeleri ile yakınlarına tahsis edildiği iddia edilmiştir. “Bloklarda bulunan 11 adet konut önce iptal edilmiş daha sonra ortak olarak belirlenen yere villa projeleri kondurulmuştur. (s. 19-20)
Eski yönetimin kendi ve yakınlarının daire ve villalarında ödeme planına uymadığı, vadeleri uzattığı ve “yüksek tutarlı SRS ödemeleri en son yılın en son aylarına atılarak” kendilerine avantaj sağladıkları belirtilmiştir. (s. 48)
Kooperatifin ortak kullanım alanlarının villalara tahsis edilmesi de usulsüzlük olarak kaydedilmiştir. (s. 48)
Kooperatif genel kurul kararlarının usulüne uygun alınmadığı, boş sayfaların sonradan bilgisayar çıktılarıyla doldurulduğu ve imzaların tek elden atılmış gibi göründüğü öne sürülmüştür. “Bu kararların tamamı aynı gün imza altına alınmıştır… Yasa gereği yönetim kurulu en az ayda bir defa kooperatif merkezinde toplanıp karar alması ve kararı kooperatif karar defterine kayıt etmesi gerekmektedir. (s. 50)
Müvekkil kooperatif dışında, İzbeton ve Egeşehir Planlama ile sözleşme yapan S.S. İş İnsanları Örnekköy, S.S. İş Alemi Konut Yapı Kooperatifi gibi diğer kooperatiflerde de aynı genel kurul gündemlerinin, ortak isimlerin ve benzer usulsüzlüklerin yaşandığı belirtilmiştir. “Tüm kooperatiflerde aynı genel kurul gündemi ortak isimlerle genel kurullar yapılmış, ihale teklifleri aynı firmalardan alınmıştır. (s. 6, 27)
Suç Örgütü Oluşturma İddiası: Yargıtay kararlarına atıfta bulunularak, belediye başkanı, belediye şirketi yetkilileri ve kooperatif yöneticilerinin bu eylemleri bir bütün olarak organize bir şekilde gerçekleştirmesinin “suç örgütü kurma” olarak nitelendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. “Bütün CHP kadrosunda olan isimlerin ya da CHP li Belediyelerle iş yapan kişilerin kooperatif örgütlenmesinde yer alması ve bu kişilerin kurduğu kooperatiflere özel imkanlar tanınması ve sonuç itibari ile inşaatların yapılmaması ihalelerin usulüne uygun olmaması toplanan paralar karşılığı inşaat seviyesinin en az %50 oranında olması gerekirken %9 olarak tespit edilmesi karşısında Yargıtay Ceza Dairesi kararı ile durumun birebir uyum içinde olduğu tartışmasızdır. (s. 22)
Ticari İlişkiler ve Menfaat Temini: Serdar Deniz’in şirketinden araç kiralanması, Şenol Aslanoğlu’nun iş güvenliği şirketinden hizmet alınması gibi kooperatif yöneticileriyle ilişkili şirketlerden usulsüz ticari işlemler yapıldığı ve haksız menfaat sağlandığı belirtilmiştir. (s. 49)
Suç duyurusunda adı geçen şüpheliler
Mustafa Tunç Soyer (Dönemin İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı)
Heval Savaş Kaya (İZBETON Genel Müdürü)
Fırat Erkol (Ares İzmir Yapı Gıda Turizm Sanayi İnşaat Yetkilisi, Kooperatif Başkanı Ümit Erkol’un oğlu)
Ebubekir Yılmaz (Casamar Mühendislik Yapı A.Ş. sahibi)
Erdal Şaroğlu (City Construction Yetkilisi)
Yıldırım Kuruoğlu (City Construction Yetkilisi)
M. Saim Uysal (Sun Bağımsız Denetim ve Yeminli Mali Müşavirlik Yetkilisi)
Sıtkı Şükrüer (Sun Bağımsız Denetim ve Yeminli Mali Müşavirlik Yetkilisi)
Serdar Deniz (Kurucu kooperatif üyesi ve eski yönetim kurulu üyesi)
Pakize Kavak (Kurucu ortak ve yönetim kurulu üyesi)
Ümit Erkol (Yönetim kurulu üyesi)
Emre Pınar Kılıç (Yönetim kurulu üyesi)
Şenol Aslanoğlu (Denetim kurulu üyesi)
Salim Taşçı (Denetim kurulu üyesi)
Yaren Zeynep Erdal (Kurucu denetim kurulu üyesi)
Emine Numan (Denetim kurulu üyesi)
İsmail Alkan (Denetim kurulu üyesi)
Ayşe Cansu Ayhan (İZBETON ve Egeşehir Planlama ile sözleşme imzalayan kişi)
Ali Haydar Kayhan (Kooperatif kurucu genel kurul üyesi)
Salim Birol Aslanoğlu (Denetçi, Şenol Aslanoğlu’nun oğlu)
Anıl Demirci (Kooperatif genel kurul üyesi)
Ceyda Özyeşilova (Genel kurulda imza atan kişi)
Sibel Günay (Villa üyeliği bulunan kişi)
Ceren Tuna (Villa üyeliğini devralan kişi)
Tufan Can (Villa üyeliğini devralan kişi)
Aycan Altıparmak (Genel kurulda imza atan kişi)
Remzi Almaç (Genel kurulda imza atan kişi)
Tuğba Çınar (Genel kurulda imza atan kişi)
İsmail Atagün (Villa üyeliğini devralan kişi)
Cem Ata (Genel kurulda imza atan kişi)
Sibel Özdemir (Kooperatife hiç ödeme yapmadan devir işlemi gerçekleştiren kişi)