CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, tarımsal üretimde yaşanan sorunları yerinde tespit etmek için Niğde'nin Ulukışla ilçesinde buğday üreticileriyle görüştü. Gürer, çiftçinin artan girdi maliyetleri, düşük alım fiyatları ve kuraklık nedeniyle büyük kayıplar yaşadığını belirtti.
Rekolte düşüyor, üretici umutsuz
Gürer, buğday ve arpa üretiminde düşüş olduğunu vurgulayarak, 2023 yılında 22 milyon ton olan buğday üretiminin 2024’te 20 milyon 800 bin tona, 2025 tahminlerine göre ise 19 milyon 600 bin tona düşeceğini ifade etti. Arpa üretimi de 2023'te 9 milyon 200 bin tondan 2025 tahminiyle 7 milyon 500 bin tona gerilemiş durumda.
Girdi maliyeti alım fiyatının üstünde kaldı
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), 2025 yılı için buğday alım fiyatını 13,50 TL olarak açıklarken, Niğde'de kuru tarımda buğdayın maliyeti 18,80 TL, sulu tarımda ise 17,25 TL olarak hesaplandı. Gürer, çiftçinin bu fiyatlarla zarar ettiğini ve ürününü maliyetin altında satmak zorunda kaldığını vurguladı.
Mazotla hesaplanan kayıp %47 oldu
Üretici Murat Dündar, 2023 yılında buğday satışından elde ettiği gelirle 462 litre mazot alabildiğini, 2025’te aynı gelirle sadece 245 litre mazot alabileceğini söyledi. Gürer, bu farkın çiftçi için sadece mazot bazında bile %47'lik bir kayıp anlamına geldiğini belirtti.
Kuraklık tarlaları boş bıraktırdı
Kuraklık nedeniyle bazı bölgelerde biçerdöverler çalışmadı, bazı araziler ise ekilemez hale geldi. Dündar, birçok tarlada verimin 75-150 kilo arasında değiştiğini, TÜİK ortalamasının ise 270 kilo olduğunu söyledi. Bu düşüş, çiftçinin yıl boyunca yaptığı masrafı karşılayamamasına neden oldu.
Gübre ve ilaç fiyatları katlandı
Girdi maliyetlerinde sadece mazot değil, gübrede de ciddi artışlar yaşandı. Dündar, baharda 19 bin TL’ye aldığı üre gübresinin 4 ay sonra 27 bin TL olduğunu, DAP gübresinin ise 22 binden 33 bin TL’ye yükseldiğini belirtti.
İthal buğdaya milyonlarca dolar ödendi
Gürer, 2025 yılının ilk dört ayında 904 bin ton buğday ithalatı yapıldığını ve bu ithalat için yurt dışına 227 milyon 400 bin dolar ödendiğini açıkladı. Gürer’e göre bu politika, yerli üreticiyi desteklemek yerine yabancı çiftçileri kazandırıyor.
Çiftçi her yıl zararda
Murat Dündar, 2024 yılında 450 bin TL zarar ettiğini ve bu zararı hayvanlarını satarak, banka ve kooperatif kredileriyle dengelemeye çalıştığını belirtti. Ancak çiftçiliği sürdürebilmenin artık zorlaştığını ve üretimden çekilme eğiliminin arttığını ifade etti.
Simit örneğiyle adaletsizliği anlattı
Gürer, bir kilo buğdaydan yaklaşık 8 simit çıktığını, en ucuz simidin 15 TL, kafe ve restoranlarda ise 45 TL'ye satıldığını belirterek, tarım ürünleri fiyatları ile tüketici fiyatları arasındaki uçuruma dikkat çekti.
Taban fiyat ve alım garantisi çağrısı
CHP'li Gürer, çiftçinin korunması için yeniden taban fiyat uygulamasına dönülmesi ve TMO’nun çiftçiye alım garantisi vermesi gerektiğini belirtti. Gürer, "Çiftçiye makul kâr verilmeden üretim sürdürülemez" dedi.