Suudi Arabistan'ın, Türkiye ve Pakistan tarafından 7 Ağustos'ta Mekke'de imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na Mısır'ın dahil edilmesini şimdilik istemediği öne sürüldü. Suudi kaynaklara göre Riyad'ın tutumunda Kahire yönetimine yönelik rahatsızlık ve Mısır'ın bölgesel güvenlikte sunduğu katkıya ilişkin değerlendirmeler etkili oldu.
Türkiye Mısır'ın katılımını destekledi
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının üç ülkeye birden yapılmış kabul edilmesini öngörüyor. Anlaşmayla ortak savunma kapasitesi ve caydırıcılığın güçlendirilmesi hedefleniyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise 8 Ağustos'taki açıklamasında Mısır'ın Türkiye açısından “doğal bir ortak” olduğunu söylemiş ve teknik konuların çözülmesinin ardından Kahire'nin anlaşmaya katılmasının önünde engel bulunmadığını belirtmişti.
Middle East Eye'ın aktardığı Suudi kaynaklara göre Ankara, Mısır'ın anlaşmaya dahil edilmesi için girişimlerde bulundu. Ancak Kahire'nin katılmaya hazır olmadığı yönündeki değerlendirmelerin ardından anlaşma Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalandı.
Suudi kaynaklardan biri ise Mısır'ın anlaşmaya katılmamasının Kahire'nin kendi tercihinden kaynaklandığı yönündeki değerlendirmeye karşı çıktı ve kararın Riyad'ın tutumuyla bağlantılı olduğunu savundu.
Riyad ile Kahire arasında güven sorunu
Suudi kaynaklar, Riyad'ın Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi yönetimine yönelik rahatsızlığının bölgesel güvenlik politikalarıyla bağlantılı olduğunu öne sürdü.
Kaynaklara göre Suudi Arabistan, Sisi'nin 2013'te iktidara gelmesinin ardından Mısır'ın önemli mali destekçilerinden biri oldu. Suudi Arabistan'ın Mısır ekonomisini desteklemek amacıyla yaklaşık 25 milyar dolar harcadığı belirtildi.
Ancak Suudi kaynaklar, Kahire'nin bazı önemli güvenlik meselelerinde Riyad'ın beklentilerini karşılamadığını savundu.
BAE ile yakınlaşma da gündemde
Kaynaklar ayrıca Mısır'ın Birleşik Arap Emirlikleri ile yakınlaşmasının Riyad'ın Kahire'ye yönelik güvenini zayıflattığını ileri sürdü.
Suudi Arabistan ile BAE arasında özellikle Güney Yemen'deki ayrılıkçı gruplara verilen destek konusunda görüş ayrılıkları bulunduğu, BAE'nin Somaliland, İsrail, Etiyopya'nın Büyük Rönesans Barajı ve Sudan'daki Hızlı Destek Kuvvetleri'ne yönelik politikalarının da Riyad ile Abu Dabi arasında sorunlara yol açtığı belirtildi.
Riyad Türkiye ve Pakistan'ı daha güçlü ortak görüyor
Suudi kaynaklara göre Riyad, savunma alanında Türkiye ve Pakistan'ın Mısır'dan daha fazla katkı sağlayabileceğini değerlendiriyor.
Türkiye'nin savunma sanayisindeki kapasitesi, Pakistan'ın ise silah üretim sektörü ve büyük daimi ordusu, iki ülkenin anlaşmadaki konumunu güçlendiren unsurlar olarak gösteriliyor.
Kaynaklar, Mısır'ın askeri üretim kapasitesinin aynı seviyede ileri savunma teknolojisi sunmadığını ve askeri kapasitesine ilişkin soru işaretleri bulunduğunu savundu.
Mısır'ın bölgesel rolü tartışılıyor
Suudi Arabistan'ın tutumu, Mısır'ın Ortadoğu'daki geleneksel askeri ve siyasi rolüne ilişkin tartışmaların yaşandığı bir döneme denk geldi.
Mısır, geçmişte Körfez ülkelerinin önemli askeri ortaklarından biri olarak öne çıkmış ve 1991'de Irak'ın Kuveyt'ten çıkarılması amacıyla oluşturulan ABD öncülüğündeki koalisyona katılmıştı.
Suudi kaynaklar ise Sisi döneminde Mısır'ın dış mali desteğe daha fazla bağımlı hale geldiğini ve bölgesel güvenlik meselelerine daha az katkı sunduğunu ileri sürdü.
Bununla birlikte kaynaklar, Mısır'ın anlaşma dışında bırakılmasının Kahire'nin ileride ittifaka katılmasının önünü tamamen kapatmadığını belirtti. Riyad'ın mevcut tutumunun ise Mısır'ın şimdilik anlaşmanın dışında kalması yönünde olduğu aktarıldı.