Polikistik over sendromu (PKOS), yumurtalıkların normalden fazla androjen (erkek hormonu) üretmesi sonucu oluşan hormonal bir bozukluktur. PKOS adı, yumurtalıklarda görülen küçük sıvı dolu kistlerden gelmektedir. Ancak, bu sendromu yaşayan bazı kadınlarda kist oluşmayabilirken, kist oluşan bazı kadınlar ise PKOS’a sahip olmayabilir.
Yumurtlama, olgun bir yumurtanın yumurtalıktan salınmasıyla gerçekleşir ve döllenmesi için gereklidir. Döllenmeyen yumurta, adet döngüsü sırasında vücuttan atılır. PKOS’lu kadınlar genellikle yumurtlamak için gereken hormonları yeterince üretemez, bu da yumurtalıkların birçok küçük kist geliştirmesine neden olur. Bu kistler, androjen hormonlarını üretir ve bu durum, PKOS belirtilerinin ortaya çıkmasına yol açabilir.
PKOS tedavisi genellikle semptomları azaltmak ve sağlık sorunlarını önlemek amacıyla ilaçlarla yapılır, ancak sendromu tamamen tedavi edemez.
PKOS’a ne sebep olur?
PKOS’un kesin nedeni bilinmemekle birlikte, pek çok PKOS'lu kadının insülin direnci vardır. Bu durum, vücudun insülini yeterince kullanamaması anlamına gelir ve insülin seviyelerinin yükselmesine, dolayısıyla daha yüksek androjen seviyelerine yol açar. Obezite, insülin seviyelerini artırarak PKOS semptomlarını da kötüleştirebilir. PKOS’un genetik geçiş gösterebileceği de düşünülmektedir.
PKOS için riskler
Annenizde veya kız kardeşinizde PKOS varsa, bu sendroma sahip olma olasılığınız artabilir. Ayrıca insülin direnci veya obezite durumlarında da PKOS riski yüksektir.
Polikistik Over Sendromu’nda 10 beslenme önerisi
- Kaliteli protein kaynakları tüketin: Haftada 2 kez balık tüketimi önerilir. Az yağlı kırmızı et, tavuk, hindi gibi hayvansal proteinler tercih edilmelidir.
- Kaliteli yağ kaynakları tüketin: Yemeklerde ayçiçek yağı veya zeytinyağı kullanılmalıdır. Doymuş yağlardan ve trans yağ içeren hazır gıdalardan uzak durulmalıdır.
- Düşük glisemik indeksli besinler tüketin: Basit şekerlerden kaçınıp, yulaf, tam tahıllar gibi kompleks karbonhidratlar tercih edilmelidir.
- Antiinflamatuar besinler tüketin: Zerdeçal, zencefil, sarımsak gibi baharatlar iltihaplanma riskini azaltabilir.
- Yeterli lif tüketimine dikkat edin: Haftada 2 kez kurubaklagil tüketilmesi önerilir. Lif açısından zengin sebzeler ve meyveler tercih edilmelidir.
- Yeterli sıvı alımını sağlayın: Günde kg başına 0.33 L su tüketilmesi önerilir. Şekerli içeceklerden kaçınılmalıdır.
- Yeterli vitamin-mineral alımına dikkat edin: Özellikle B12 ve D vitamini seviyeleri göz önünde bulundurulmalıdır.
- Beslenme uzmanından yardım alın: Kişisel ihtiyaçlara uygun bir beslenme programı oluşturmak için diyetisyenle çalışılabilir.
- Düzenli vücut ölçümü yapın: Bel çevresinin 80 cm’den az olması sağlanmalıdır.
- Egzersiz yapın: Haftada en az 150 dakika orta düzeyde egzersiz yapılması önerilir.
Özet olarak
PKOS, birçok kadın için farklı semptomlar ve zorluklar yaratan bir durumdur. Semptomlar tamamen ortadan kalkmasa da, uygun beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleriyle yönetilebilir. Daha sağlıklı bir yaşam için profesyonel destek almak önemlidir.
Sıkça sorulan sorular
- Polikistik over neden olur?
- Genetik ve çevresel faktörlerin birleşimiyle ortaya çıkar.
- PKOS beslenme tedavisi nasıl olur?
- Düşük glisemik indeksli, lif açısından zengin ve dengeli bir diyet içerir.
- PKOS örnek diyet listesi var mıdır?
- Kompleks karbonhidratlar, sağlıklı yağlar ve sebzeler içeren öğünleri kapsar.
- PKOS beslenme tedavisinde diyetisyenin rolü nedir?
- Kişiselleştirilmiş beslenme planları oluşturarak destek sağlar.
- Polikistik overi olanlar ne yememeli?
- Rafine şekerler, beyaz un ürünleri ve işlenmiş gıdalardan kaçınmalıdır.
- PCOS’a iyi gelen bitkisel çaylar nelerdir?
- Nane çayı, yeşil çay ve çemen otu çayı önerilir.
- PCOS’a iyi gelen takviyeler nelerdir?
- İnositol, omega-3 yağ asitleri ve D vitamini gibi takviyeler faydalı olabilir.
PKOS ile ilgili daha fazla bilgi ve destek için sağlık uzmanınıza başvurabilirsiniz.