Taslağa göre, cezaevlerindeki mahkûmlar yeniden infaz sürelerine göre değerlendirilecek; terör suçları dışındaki birçok suç bu kapsamda affedilmeyecek olsa da infazlarda kayda değer kolaylıklar getiriliyor.
Kimler Faydalanacak?
Yeni yasa taslağına göre:
• Terör, örgütlü suçlar ve ağır suç kategorisindeki bazı suçlar hariç, diğer tüm mahkûmlar düzenlemeden yararlanabilecek.
• Özellikle cinsel şiddet, kadın cinayeti ve ağır ceza gerektiren suçlar BMK kapsamına giriyorsa, bu suçlarda yararlanılması mümkün olmayacak. Ancak; uyuşturucu, yaralama, mala zarar verme gibi suçlarda — suç tarihi ve cezanın koşulları uygun olduğu takdirde — DS imkânı yeniden düzenleniyor.
Taslağın savunma avukatlarından İbrahim Tokalı da yaptığı açıklamada, “İstisna kapsamına girmeyen eski tarihli suçlarda ya da 2020 sonrası işlenen belirli suçlarda DS süreleri yeniden hesaplanacak” diyerek, bu düzenlemenin birçok hükümlü için infaz sürecini kısaltabileceğini vurguladı.
Denetimli Serbestlik Süreleri Nasıl Değişiyor?
• 30 Mart 2020’den önce işlenen, istisna kapsamına girmeyen suçlarda — DS süresi 6 yıl olarak uygulanacak.
• 30 Mart 2020’den * sonra* ya da istisna suçlarda — DS süresi 4 yıl olacak.
Bu kapsamda; uyuşturucu ticareti, yaralama gibi suçlarda cezanın niteliği ve mağduriyetin seviyesi gözetilerek infaz süresi hesaplanacak.
Örnek vermek gerekirse:
• 2018 yılında işlenen uyuşturucu ticareti suçu → DS süresi 6 yıl
• 2022’de işlenen kasten yaralama suçu → DS süresi 4 yıl
Ancak aynı dosyada içtima varsa, en düşük DS süresi esas alınacak; örneğin her iki suç da içtima edilmişse, DS hakkı 4 yıl olarak uygulanacak.
Açığa Çıkış & Koşullu Salıverme Şartları Yenileniyor
Taslak, sadece denetimli serbestlik süresiyle sınırlı kalmıyor; infaz rejiminde de yenilikler öngörüyor:
• Toplam cezası 10 yılın altında olan hükümlüler, cezanın kesinleşmesi halinde normalde en az 1 ay kapalı cezaevinde kalmak zorundaydı. Yeni yasayla bu süre dolmadan — ceza 10 yılın altında ve diğer şartlar uygunsa — doğrudan açık cezaevine geçiş yapılabilecek.
• Açık cezaevinde kaldıktan sonra DS’ye geçiş için en az 3 aylık açık cezaevi süresi öngörülüyor.
• Daha önce DS süresi kullanılmış olan mahkûmlarda, bu sürenin düşülerek kalan süre yeniden tanzim edilecek.
Bu değişiklik, özellikle cezası kısa süreli olan hükümlüler için infazı önemli ölçüde kısaltabilir.
Taslak Ne Zaman Yasalaşır? Neler Bekleniyor?
Şu anda yasa taslağı Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne iletilmiş durumda. Yasalaşması ve yürürlüğe girmesi için ilgili komisyonlarda görüşülüp kabul edilmesi bekleniyor.
Birçok hukukçu ve ceza adaleti uzmanı, düzenlemenin hem cezaevlerindeki yükü hafifletebileceğini hem de suç-ceza dengesi bağlamında tartışmalı olabileceğini değerlendiriyor. Özellikle cezaevinde rehabilitasyon gören suçluların topluma daha hızlı kazandırılması hedeflenirken, mağdur haklarının korunup korunmayacağı yeni tartışma konusu.