Üniversite tercih dönemi geldiğinde milyonlarca öğrenci ve ailesi aynı sorunun cevabını
arıyor: ''Devlet üniversitesi mi, vakıf üniversitesi mi?'' Son yıllarda özellikle vakıf üniversiteleri
hem sayıları hem de sundukları eğitim imkanlarıyla dikkat çekiyor. Ancak yüksek öğrenim
ücretlerinin hızla artması, bu üniversiteler hakkındaki tartışmaları da beraberinde getiriyor.
Bugün Türkiye'de faaliyet gösteren yaklaşık 80 vakıf üniversitesi, yükseköğretim sisteminin
önemli bir bölümünü oluşturuyor. İstanbul ise tek başına 44 vakıf üniversitesiyle adeta bu
alanın merkezi haline gelmiş durumda. Ankara, İzmir, Bursa ve diğer büyük şehirlerde de çok
sayıda vakıf üniversitesi bulunuyor. Bu tablo, özel girişimlerin yükseköğretime yaptığı
yatırımın yıllar içinde ne kadar büyüdüğünü açıkça gösteriyor.
VAKIF ÜNİVERSİTELERİ NASIL ÇALIŞIYOR?
Toplumda yaygın olarak özel üniversite denilen kurumlar aslında hukuken vakıf
üniversitesidir. Bu üniversiteler kâr amacıyla değil, vakıflar tarafından eğitim hizmeti vermek
amacıyla kurulurlar. Kanun gereği elde edilen gelirlerin yeniden eğitim yatırımlarına
aktarılması gerekir.
Ancak uygulamada vatandaşın baktığı nokta daha farklıdır. Öğrenci ve veliler için en önemli
konu eğitim kalitesi, mezuniyet sonrası iş bulma imkanı ve ödenen ücretin karşılığını alıp
alamamaktır.
ÜCRETLER HER YIL ARTIYOR
Vakıf üniversitelerinde en çok konuşulan konu kuşkusuz eğitim ücretleri oluyor.
2026 yılı tercih döneminde birçok üniversitede yıllık öğrenim ücretleri bölüme göre büyük
farklılık gösteriyor.
Bazı sosyal bilimler programlarında ücretler 300-500 bin TL seviyesinden başlarken;
Mühendislik, hukuk ve mimarlık gibi bölümlerde 600 bin TL ile 900 bin TL arasında
değişebiliyor.
Tıp fakültelerinde ise yıllık ücretler bazı üniversitelerde 1 milyon TL'nin üzerine çıkabiliyor.
Elbette bunlar ilan edilen tam ücretlerdir. Vakıf üniversitelerinin önemli bölümü yüzde 25,
yüzde 50 ve yüzde 100 burs seçenekleri sunuyor. Başarılı öğrenciler tam burslu
okuyabilirken, belirli puan aralıklarında önemli indirimlerden yararlanmak da mümkün
oluyor.
Ancak ailelerin dikkat etmesi gereken önemli bir nokta bulunuyor. Bazı üniversitelerde burs
devam şartı aranırken bazılarında ise yerleştirme bursu eğitim süresince korunuyor. Tercih
yapılırken bu ayrıntının mutlaka incelenmesi gerekiyor.
HER VAKIF ÜNİVERSİTESİ AYNI DEĞİL
Vatandaşın en büyük hatalarından biri bütün vakıf üniversitelerini aynı kefeye koymasıdır.
Türkiye'de uluslararası sıralamalarda başarı gösteren, güçlü akademik kadroya sahip,
araştırma yapan ve mezunları iş dünyasında tercih edilen vakıf üniversiteleri olduğu gibi;
daha çok kontenjan doldurmaya odaklanan, akademik başarısı sınırlı kalan kurumlar da
bulunuyor.
Son yıllarda Yükseköğretim Kalite Kurulu'nun yürüttüğü akreditasyon çalışmaları sayesinde
eğitim kalitesinin artırılması yönünde önemli adımlar atılıyor. Kalite değerlendirmeleri
öğrencilerin üniversite seçiminde artık daha fazla önem kazanmaya başladı.
EN BÜYÜK AVANTAJLARI
Vakıf üniversitelerinin en önemli avantajlarından biri teknolojik altyapılarının güçlü olmasıdır.
Modern laboratuvarlar,
Yabancı dil ağırlıklı eğitim,
Uluslararası değişim programları,
Sektörle iş birlikleri,
Kariyer merkezleri,
Zorunlu staj uygulamaları,
Küçük sınıflarda eğitim gibi imkanlar birçok öğrencinin tercih sebebi oluyor.
Özellikle sağlık bilimleri, mühendislik, yazılım ve işletme alanlarında bazı vakıf üniversiteleri iş
dünyasıyla yakın ilişki kurarak öğrencilerine mezun olmadan iş deneyimi kazandırabiliyor.
DEZAVANTAJLARI DA VAR
Madalyonun diğer yüzünde ise yüksek maliyet bulunuyor.
Eğitim ücretlerinin yanı sıra;
Yurt,
Yemek,
Ulaşım,
Kitap,
Teknolojik donanım,
Şehir yaşamı gibi giderler aile bütçesini ciddi biçimde zorlayabiliyor.
Özellikle büyükşehirlerde eğitim gören öğrencilerin yıllık toplam maliyetleri bazı durumlarda
700 bin TL ile 1,5 milyon TL arasında değişebiliyor.
Bu nedenle birçok aile tercih yaparken yalnızca üniversite ücretine değil, toplam yaşam
maliyetine de bakmak zorunda kalıyor.
GELECEKTE NELER OLACAK?
Uzmanlara göre önümüzdeki yıllarda vakıf üniversiteleri arasında rekabet daha da artacak.
Nüfus artış hızındaki yavaşlama nedeniyle üniversite çağındaki öğrenci sayısı uzun vadede
eskisi kadar hızlı artmayacak.
Bu durum üniversiteleri daha kaliteli eğitim vermeye zorlayacak.
Yapay zekâ, dijital eğitim, uzaktan öğrenme teknolojileri, uluslararası ortak diplomalar ve
yabancı öğrenci sayısındaki artış, geleceğin üniversitelerini şekillendirecek en önemli başlıklar
arasında yer alıyor.
Kaliteli akademik kadroya yatırım yapan, araştırma üretimini artıran ve mezunlarına güçlü
kariyer imkanları sunan vakıf üniversiteleri rekabette öne çıkacak.
Sadece bina yapmakla yetinen, eğitim kalitesini yükseltemeyen kurumların ise öğrenci
bulmakta zorlanabileceği değerlendiriliyor.
TERCİH YAPARKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Uzmanlar, tercih yapacak öğrencilere şu tavsiyelerde bulunuyor:
Sadece üniversitenin ismine değil, bölümün başarısına bakın.
Akademik kadroyu mutlaka inceleyin.
Mezunların iş bulma oranlarını araştırın.
Akreditasyon durumunu kontrol edin.
Bursun devam şartlarını mutlaka öğrenin.
Laboratuvar, staj ve yabancı dil imkanlarını karşılaştırın.
Ulaşım ve yaşam maliyetlerini hesaplayın.
SON SÖZ
Vakıf üniversiteleri artık Türk yükseköğretim sisteminin vazgeçilmez bir parçası haline gelmiş
durumda. Ancak iyi bir üniversite seçimi yalnızca yüksek ücret ödemek anlamına gelmiyor.
Önemli olan; kaliteli eğitim, güçlü akademik kadro, araştırma kültürü ve mezuniyet
sonrasında iyi bir kariyer fırsatı sunabilen kurumu tercih edebilmek.
Unutulmamalıdır ki başarıyı belirleyen tek unsur üniversitenin adı değildir. Öğrencinin
çalışkanlığı, kendini geliştirme isteği ve mesleğine yaptığı yatırım da en az okul kadar önem
taşımaktadır. Doğru tercih yapan ve eğitimini en iyi şekilde değerlendiren gençler ister devlet
ister vakıf üniversitesinde okusun, geleceğe güvenle yürüyebilir.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
Zaferozcivan59@gmail.com