Vergi Denetim Kurulu (VDK) tarafından geliştirilen yapay zekâ destekli “Bilinç Platformu” ile mükelleflerin karşı karşıya oldukları vergisel riskler, herhangi bir ceza veya denetim süreci başlamadan önce kendilerine bildirilecek.
Bu yıl içerisinde kullanıma sunulması planlanan platform, vergi idaresi ile mükellefler arasında daha şeffaf ve rehberlik odaklı bir iletişim kurulmasını hedefliyor. Web tabanlı sistem sayesinde kullanıcılar, vergi otoritesinin tespit ettiği riskleri doğrudan görüntüleyebilecek ve olası sorunlara karşı önceden önlem alma fırsatı bulacak.
Yapay zekâ risk puanı oluşturacak
Bilinç Platformu’nun ilk aşamasında 150’den fazla kural tabanlı analiz modeli ile makine öğrenmesine dayalı senaryolar devreye alınacak. Sistem, mükelleflerin işlemlerini çeşitli kriterlere göre değerlendirerek risk puanları oluşturacak. Böylece vergiye ilişkin olası sorunlar daha nesnel ve veri temelli yöntemlerle ortaya konulacak.
Risk seviyesinin yüksek çıktığı alanlarda ise sistem, kullanıcıları bilgilendirerek olası hataların giderilmesine yönelik öneriler sunacak. Amaç, sorunların denetim aşamasına taşınmadan önce çözüme kavuşturulması.
Kayıt dışı işlemler de izlenecek
Platforma, daha önce geliştirilen Büyük Kayıt Dışılık Çerçevesi de entegre edilecek. Bu sayede parasal hareketler üzerinden belirlenen riskli işlemler mükelleflerin ekranlarına yansıtılacak. Yetkililer, işlemlerin dijital olarak izlenebileceğinin bilinmesinin kayıt dışı ekonomiyle mücadelede caydırıcı etki oluşturacağını değerlendiriyor.
Karşı taraf kaynaklı riskler görülebilecek
Yeni sistem yalnızca mükelleflerin kendi işlemlerini değil, ticari ilişki içinde bulundukları kişi ve kurumlar nedeniyle oluşabilecek riskleri de ortaya koyacak. Sahte belge kullanımı veya riskli ticari ilişkiler gibi konular, “karşı taraf riski” başlığı altında kullanıcılarla paylaşılacak.
Rehberlik ön planda olacak
VDK’nın yeni yaklaşımında cezadan önce bilgilendirme ve yönlendirme öne çıkacak. “İkaz denetimi” anlayışı kapsamında, denetim gerektirmeyen ancak dikkat edilmesi gereken hususlar mükelleflere önceden bildirilecek. Böylece hataların erken aşamada düzeltilmesi ve gönüllü uyumun artırılması amaçlanıyor.
Sistemin devreye alınmasının ardından dijital gözetim faaliyetlerinin yaygınlaştırılması planlanırken, talep eden mükelleflere rehberlik etmek üzere vergi müfettişleri de görevlendirilebilecek.