Anayasa Mahkemesi (AYM), devletin gözetim ve denetimi altında fuhuş yapılmasına ilişkin düzenlemeye yasal dayanak oluşturan 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128'inci maddesini Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. 16 Temmuz 2026'da oybirliğiyle alınan karar, 17 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.
Mahkeme, kararında insan onuruna, kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma hakkına ve devletin bu konudaki pozitif yükümlülüklerine dikkat çekti. İptal hükmü için ileri bir yürürlük tarihi belirlenmediğinden kararın yayımlandığı tarih itibarıyla yürürlüğe girdiği bildirildi.
96 yıllık kanun hükmü iptal edildi
AYM, 24 Nisan 1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128'inci maddesini inceledi. Söz konusu hüküm, genelevlerin açılması ve işletilmesine ilişkin düzenlemeler yapılmasına yasal dayanak oluşturuyordu.
Mahkeme, 16 Temmuz 2026 tarihli kararında hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu sonucuna oybirliğiyle ulaştı. Karar, 17 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.
Üç ayrı yargı merciinden başvuru yapıldı
İptal süreci, konut ve işyerlerinin belirli sürelerle mühürlenmesine yönelik idari işlemlere karşı açılan davalar kapsamında başladı.
Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi, Mardin 3. İdare Mahkemesi ve Danıştay 4. Dairesi, söz konusu işlemlerin dayanağı olan kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle AYM'ye başvurdu.
Başvurularda, Sağlık ve İçişleri bakanlıklarına verilen düzenleme yetkisinin sınırlarının yeterince açık belirlenmediği ifade edildi. Genelevlerin faaliyetlerine ve burada çalışan kişilerin koşullarına ilişkin temel esasların kanunda açık biçimde düzenlenmediği de başvuruların gerekçeleri arasında yer aldı.
AYM kararında yoksulluk ve istismar vurgusu
Mahkeme, kararının gerekçesinde fuhşun yalnızca bireysel tercihler üzerinden ele alınamayacağına dikkat çekti. Yoksulluk, ekonomik zorunluluk, istismar ve insan ticareti gibi etkenlerin kişilerin bu alana yönelmesinde rol oynayabileceğini değerlendirdi.
Kararda, sosyal ve ekonomik koşullar nedeniyle fuhşa yönelen kişilerin rızalarının ne ölçüde özgür olduğunun tartışmalı olduğu belirtildi.
İnsan bedeninin, özellikle kadın bedeninin ekonomik bir pazarın konusu haline getirilmesinin insan onuru bakımından ciddi sorunlar doğurduğu ifade edildi.
Devletin koruma yükümlülüğüne dikkat çekildi
AYM, devletin bu alandaki sorumluluğunun yalnızca denetimle sınırlı olmadığını vurguladı. Kararın gerekçesinde, kişileri fuhşa yönelten yapısal sorunlarla mücadele edilmesi gerektiği belirtildi.
Devletin yoksulluk, istismar ve ekonomik çaresizlik gibi nedenleri ortadan kaldırmaya yönelik sosyal politikalar geliştirmesi ve bu alanda aracılık yapan kişi ve örgütlerle mücadele etmesi gerektiğine işaret edildi.
Mahkeme, devletin gözetim ve denetimi altında fuhuş yapılmasına izin verilmesinin bu faaliyeti insan onuruyla bağdaşır hale getirmediği sonucuna ulaştı.
Anayasa'nın 5'inci ve 17'nci maddelerine aykırı bulundu
AYM, düzenlemenin Anayasa'nın devletin temel amaç ve görevlerini belirleyen 5'inci maddesi ile kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkını güvence altına alan 17'nci maddesine aykırı olduğuna karar verdi.
Kararın gerekçesinde şu ifadeler yer aldı:
“Bu itibarla insan onuru geride bırakılarak devletin gözetim ve denetimi altında fuhuş yapılmasına imkan tanıyan kuralın devlete yüklenen, kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının etkili bir şekilde korunabilmesi yönündeki pozitif yükümlülükle bağdaşmadığı sonucuna varılmıştır.”
Kararın kapsamına ilişkin önemli ayrıntı: İptal edilen hüküm, Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128'inci maddesidir. Bu kararın tek başına bütün genelevlerin aynı gün kapatıldığı veya fuhuşla ilgili tüm mevzuatın ortadan kalktığı anlamına geldiği söylenemez. Kararın uygulamadaki sonuçları, ilgili diğer mevzuat ve idari düzenlemelerle birlikte değerlendirilmelidir.




