Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Türkiye’de pestisit kullanımının birçok gelişmiş ülkenin altında olduğunu belirterek, risk bazlı denetimlerin arttığını ve uygunsuz ürünlerin imha edildiğini açıkladı. Genç çiftçi destekleri, tarımsal ihracat verileri ve TARSİM yenilikleri de komisyon görüşmelerinde detaylandırıldı.
BAKAN YUMAKLI’DAN PESTİSİT AÇIKLAMASI
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda Bakanlığın 2026 yılı bütçe görüşmelerinin ardından milletvekillerinin sorularını yanıtladı. Yumaklı, Türkiye’de pestisit kullanımının hektar başına 2,4 kilogram olduğunu belirterek, bu oranın Japonya (10 kg), Hollanda (7 kg) ve İtalya’nın (4,2 kg) altında olduğunu söyledi.
Yumaklı, pestisit kalıntısı ve tavsiye dışı kullanımın önlenmesine yönelik çalışmaların sürdüğünü belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Risk bazlı ve istatistiksel metotlarla pestisit denetimlerini yürütüyoruz. Uygunsuz ürünleri imha ediyoruz.”
Ayrıca bitki koruma ürünlerinin kayıt altına alındığı yeni sistemle, standart doz aşımı dışında hiçbir alım-satım ve kullanımın mümkün olmayacağını duyurdu.
TARIMSAL DESTEKLERLE İLGİLİ AÇIKLAMA
GSYH’NİN YÜZDE 1’İ ELEŞTİRİLERİNE YANIT
Yumaklı, üretici desteklerinin sadece doğrudan yardımlarla sınırlı olmadığını belirterek şu bilgileri aktardı:
"Destekler; kredi sübvansiyonları, yatırım ödenekleri, müdahale alımları ve ihracat teşviklerini de kapsıyor. Tarıma sağlanan toplam destek, GSYH’nin yüzde 1,14’üne denk geliyor. Bu rakamın parasal karşılığı 888 milyar lira."
ÇİFTÇİ SAYISI VE EKİLİ ALANLAR ARTTI
Bakan Yumaklı, Türkiye’de çiftçi sayısının ve ekili alan miktarının arttığını açıkladı:
Çiftçi sayısı: 2021’de 2 milyon 173 bin → 2025’te 2 milyon 363 bine çıktı.
Ekilen alan: 2021’de 151 milyon dekar → 2025’te 170 milyon dekara yükseldi.
GENÇ ÇİFTÇİLER İÇİN DESTEKLER GENİŞLİYOR
“GENÇLERİ ÜRETİMİN İÇİNDE TUTMAMIZ GEREKİYOR”
Ortalama çiftçi yaşının Türkiye’de 57 olduğunu hatırlatan Yumaklı, genç çiftçilere yönelik destek rakamlarını paylaştı:
-
Genç çiftçi destek oranı
-
2023: %12,6
-
2024: %13,5
-
2025: %14,7
-
-
2013’ten bu yana 3 bin 548 projeye 5,2 milyar lira hibe verildi.
Yumaklı, IPARD ve kırsal kalkınma projeleriyle genç üreticilerin tarımda tutulmasının önemine dikkat çekti.
PESTİSİT DENETİMLERİNDE YENİ SİSTEM
RİSK BAZLI DENETİMLER DEVAM EDİYOR
Yumaklı, pestisit denetimlerinin bilimsel yöntemlerle yürütüldüğünü ve uygunsuz ürünlerin piyasadan çekilip imha edildiğini belirtti.
"Yakında devreye alınacak yeni uygulama ile: Bitki koruma ürünlerinin tamamı kayıt altına alınacak, Tavsiye dışı kullanımın önüne geçilecek." açıklamasında bulundu.
KAHVERENGİ KOKARCA İÇİN 1,3 MİLYON BİNA İLAÇLANDI
Kahverengi kokarca ile mücadelede 2017’den bu yana uzun vadeli bir çalışma yürütüldüğünü belirten Bakan Yumaklı:
"1,3 milyon bina ilaçlandı. Sağlık Bakanlığı ile yapılan incelemelerde insan sağlığına yönelik olumsuz bir bildirim olmadı." dedi.
TARSİM'DE YENİ DÜZENLEMELER
TARSİM’in kapsamının genişlediğini belirten Yumaklı:
"Limon, mandalina ve portakalda sıcak hava zararı + güneş yanıklığı teminat altına alındı. Zirai don teminatında prim desteği %70’e çıkarıldı. Üreticilerin talepleri dikkate alınarak temel sigorta paketi oluşturuldu." diye konuştu.
Pestisitlerin denetlenmesine yönelik soruyu da yanıtlayan Yumaklı, şunları söyledi:
"Dünyada pestisit kullanımı, hektara Japonya'da 10, Hollanda'da 7, İtalya'da 4,2, ülkemizde 2,4 kilogram. Hem pestisit kalıntısının çıkmaması hem de tavsiye dışı kullanımın olmaması için mümkün olduğu kadar risk bazlı ve istatistiksel metotlarla pestisit denetimlerini yürütüyoruz. Uygunsuz ürünleri imha ediyoruz. Bitki koruma ürünlerini kayıt altına alacak ve standart doz aşımı dışında alım satım ve kullanımına izin verilmeyecek yeni bir uygulamayı da hayata geçirmiş olacağız."
Yumaklı, buğday üretimine verilen desteklerin hesaplanma yöntemi hakkında bilgi verdi. Yumaklı, süt tozu ithalatının söz konusu olmadığını vurguladı.
"Sahada ve kırsalda 1,3 milyon binayı ilaçladık"
Kahverengi kokarca ile ilgili eleştirilere işaret eden Yumaklı, insan sağlığına zararının olup olmadığını Sağlık Bakanlığına sorduklarını, herhangi bir olumsuz bildirim almadıklarını söyledi.
Kahverengi kokarcanın ilk defa 2017'de görüldüğünü anlatan Yumaklı, bunun uzun soluklu mücadele olduğunu dile getirdi. Yumaklı, bu dönemde sahada ve kırsalda 1,3 milyon binayı ilaçladıklarını belirtti.
Tarım ve Orman Bakanı Yumaklı, TARSİM ile ilgili yapılan yeniliklere de değinerek, limon, mandalina ve portakal gibi ürünlerde sıcak hava zararı ve güneş yanıklığı riskinin tamamen teminat kapsamına alındığını ifade etti. Üreticilerin sesini dinlediklerini ve temel sigorta paketi oluşturduklarını vurgulayan Yumaklı, zirai don teminatını prim desteğini yüzde 70'e çıkardıklarını anımsattı.
"Halihazırda özelleştirme kapsamında herhangi bir şeker fabrikası yok"
Yumaklı, şeker fabrikalarının özelleştirilmesine ilişkin soruları şöyle yanıtladı:
"Türk Şeker 14 fabrikası ve sektördeki yüzde 36 pazar payıyla şeker sektöründe lider konumda ve piyasa düzenleyici bulunuyor. Özelleştirilerek kapanan herhangi bir fabrika yok. Burada, pancar üretimi 2 milyon 107 bin ton, şeker üretimi 329 bin ton. Halihazırda özelleştirme kapsamında herhangi bir şeker fabrikası yok."
Nişasta bazlı şekerde de yüzde 2,5 kotanın değişmesinin söz konusu olmadığının altını çizen Yumaklı, şeker sektörünün denetiminin Bakanlığa geçtikten sonra şeker şirketlerinin denetiminin 4 kat arttığını dile getirdi. Özellikle nişasta bazlı şeker fabrikalarının her 15 günde bir yerinde kontrol edildiğini belirten Yumaklı, "2025'te denetim sayısı 2 bine çıktı. Usulsüzlükler tespit edildi mi? Evet. Bununla ilgili de 600 milyon liralık ceza uygulandı." diye konuştu.
"2024 su yılına göre yüzde 29,4 daha az yağış aldık"
Bakan Yumaklı, sulama sistemlerinin desteklenmesinde birçok husus olduğunu ifade ederek, sadece 2025 yılı başvuru şartlarını karşılayan 3 bin 114 projenin tamamının hibe kapsamına alındığına, bu projelerle 280 bin dekar alanda sulama sisteminin kurulmasının planlandığına işaret etti.
Kuraklıkla ilgili acil eylem planlarının olduğunu vurgulayan Yumaklı, "Su Kanunu ve Taşkın Kanunu'na ilişkin çalışmalarımızı tamamladık. Taktir Türkiye Büyük Millet Meclisimizin. Görüşlere açılacak." dedi.
Yumaklı, barajların doluluk oranlarının ya da yağış seyrinin takip edilmemesinin mümkün olmadığını belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü:
"1 Ekim 2024-30 Eylül 2025 tarihlerinde ülkemizde 422 milimetre yağış gerçekleşti. Bir önceki yılın aynı döneminde bu 597 milimetreydi. Uzun yıllar ortalamasına göre yüzde 26,5, 2024 su yılına göre yüzde 29,4 daha az yağış aldık. Kar yağmıyor, yağış yok. Burada sadece tarım kesimi değil, bütün kesimler için mutlaka ama mutlaka kayıp kaçaklarımıza bakmamız gerekir. Suyu verimli kullanmamız gerekir. Bununla ilgili çalışıyoruz."
Melen Barajı'ndaki çalışmalara da değinen Yumaklı, rehabilitasyon projesinin bittiğini söyledi. Bunun yapım ihalesini yıl sonu itibarıyla gerçekleştireceklerini dile getiren Yumaklı, "Hedefimiz 2027'nin sonunda Melen Barajı'nda su tutularak İstanbul'un içme suyuna katkıda bulunmak." dedi.
"Hazineden orman tesis etmek üzere 9 bin 957 hektar alan tahsis edildi"
Bakan Yumaklı, Cumhurbaşkanlığı kararıyla orman sınırı dışına çıkarılan alanın 4 bin 668 hektar olduğunu belirterek, buna karşılık hazineden orman tesis etmek üzere 9 bin 957 hektar alanın tahsis edildiğini söyledi.
Orman yangınlarında insan faktörünün etkisine dikkati çeken Yumaklı, her yangın için soruşturmanın otomatik olarak açıldığını kaydetti.
Komisyonda, Tarım ve Orman Bakanlığı, Orman Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Türkiye Su Enstitüsü ile Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün 2026 yılı bütçeleri kabul edildi.
