Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya arasında savunma sanayisi alanındaki iş birliğini geliştirmek amacıyla Bedir Mutabakat Zaptı imzalandı. Katar’ın başkenti Doha’da imzalanan mutabakat; ortak üretim, savunma teknolojileri ve bilgi transferi, teknik eğitim ile araştırma-geliştirme (Ar-Ge) faaliyetlerini kapsıyor.
Dört ülke arasında mevcut ikili iş birliklerinin daha kapsamlı ve çok taraflı bir yapıya dönüştürülmesi hedefleniyor. Sürecin Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda yürütülmesi öngörülüyor.
Dört ülkenin savunma yetkilileri imza attı
Doha’daki imza töreninde Türkiye’yi Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler temsil etti. Mutabakata Katar Savunma İşlerinden Sorumlu Devlet Bakanı Şeyh Suud bin Abdurrahman bin Hasan El Sani, Endonezya Savunma Bakanı Sjafrie Sjamsoeddin ve Pakistan Savunma Bakanı Hoca Muhammed Asıf da imza attı.
“Bedir” adı verilen mutabakatla dört ülkenin savunma sanayisi alanındaki iş birliğinin geliştirilmesi ve ulusal savunma kabiliyetlerinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Ortak üretim ve teknoloji transferi hedefleniyor
Mutabakat kapsamında iş birliğinin yalnızca askeri platform ve ekipman tedarikiyle sınırlı kalmaması hedefleniyor. Ortak üretim projelerinin geliştirilmesi, tedarik zincirlerinin bütünleştirilmesi ve savunma teknolojileriyle bilgi transferinin artırılması planlanıyor.
Anlaşma ayrıca teknik askeri eğitim faaliyetlerini ve ortak Ar-Ge çalışmalarını da kapsıyor. Böylece taraf ülkelerin mevcut sanayi altyapılarının ve savunma alanındaki kabiliyetlerinin birlikte değerlendirilmesi amaçlanıyor.
Mutabakat ortak savunma yükümlülüğü getiriyor mu?
Bedir Mutabakatı, metinde aktarılan kapsamıyla savunma sanayisi iş birliğine odaklanıyor. Ortak üretim, teknoloji geliştirme, eğitim ve araştırma faaliyetlerini düzenleyen mutabakat, bir ülkeye saldırı olması durumunda diğer ülkelerin askeri müdahalesini zorunlu kılan bir ortak savunma hükmü içermiyor.
Bu nedenle savunma sanayisi iş birliği mutabakatı ile taraflara karşılıklı askeri yardım yükümlülüğü getiren bir savunma paktı birbirinden ayrılmalı.
Türkiye’nin üç ülkeyle mevcut projeleri bulunuyor
Türkiye’nin mutabakata taraf olan Katar, Pakistan ve Endonezya ile daha önce geliştirdiği savunma sanayisi projeleri bulunuyor.
Katar’ın askeri envanterinde Bayraktar TB2 silahlı insansız hava araçları, zırhlı araçlar ve hücumbotlar yer alıyor. ASELSAN ile Barzan Holding ortaklığında kurulan BARQ şirketi üzerinden Katar’da uzaktan komutalı silah sistemleri ve elektro-optik cihazlara yönelik montaj, üretim ve kalibrasyon faaliyetleri yürütülüyor.
Pakistan ile ASFAT’ın ana yükleniciliğinde PN MİLGEM korvet projesi gerçekleştirildi. Proje kapsamında dört geminin ikisi İstanbul’da, diğer ikisi Karaçi Tersanesi’nde inşa edildi. Çalışmalar, Pakistan’daki gemi inşa altyapısının geliştirilmesini ve teknik kabiliyetlerin yerel iş gücüne aktarılmasını da kapsadı.
Endonezya ile FNSS ve PT Pindad tarafından ortaklaşa geliştirilen KAPLAN MT orta sınıf tank projesi yürütüldü. Projede teknoloji transferi ve üretim faaliyetleri de yer aldı.
Mekke Savunma Paktı’ndan farklı bir anlaşma
Haberde Bedir Mutabakatı, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalandığı belirtilen Mekke Savunma Paktı’nın ardından gelen bir gelişme olarak aktarılıyor.
Ancak iki anlaşmanın kapsamı aynı değil. Bedir Mutabakatı savunma sanayisi iş birliği, ortak üretim, teknoloji transferi ve Ar-Ge alanlarına odaklanırken, karşılıklı savunma yükümlülükleri ayrı bir hukuki çerçeve gerektiriyor.
