Cumhuriyetin Demokratik Dönüşümü İnisiyatifi tarafından düzenlenen “İkinci Yüzyılda Cumhuriyet’in ve Toplumun Demokratikleşmesi” konferansı, 12 Eylül 1980 askeri darbesinin 46’ncı yıl dönümünde İzmir’de başladı. İzmir Barosu Av. Nevzat Erdemir Konferans Salonu’ndaki konferansın moderatörlüğünü insan hakları savunucusu Akın Birdal üstlendi.
Birdal, açılış konuşmasında Cumhuriyetin ikinci yüzyılının demokratikleşmesi için birinci yüzyılla yüzleşilmesi gerektiğini söyledi. Cumhuriyetin yanı sıra toplumun da demokratikleşmesi gerektiğini belirten Birdal, konferansların Türkiye’nin farklı kentlerinde sürdürülmesinin planlandığını aktardı.
İnisiyatifin ortaya çıkışını anlattı
Birdal, 2026 yılının nisan ayında 29 akademisyen, hak savunucusu, yazar ve aydının Türkiye’nin içinde bulunduğu süreçte “Ne yapabilirim, ne yapabiliriz?” sorusuna yanıt aramak amacıyla bir araya geldiğini söyledi.
Bu buluşmanın ardından Cumhuriyetin ikinci yüzyılının demokratikleşmesine ilişkin kapsamlı bir tartışma yürütme kararı aldıklarını belirten Birdal, birinci yüzyılla yüzleşmeden ikinci yüzyılın inşa edilemeyeceğini ifade etti.
Birdal, 13-14 Haziran tarihlerinde İstanbul’da “İkinci Yüzyılda Cumhuriyet’in Demokratik Dönüşümü” başlıklı iki günlük bir konferans düzenlendiğini söyledi. Bu toplantının ardından tartışmaların Türkiye’nin farklı kentlerine taşınmasına karar verildiğini aktaran Birdal, İzmir’deki buluşmanın bu sürecin ikinci konferansı olduğunu belirtti.
Toplumun demokratikleşmesi vurgusu
İzmir’deki konferansın yalnızca Cumhuriyetin demokratikleşmesini değil, toplumun demokratikleşmesini de ele aldığını belirten Birdal, tartışmaların Türkiye’nin farklı bölgelerinde devam edeceğini söyledi.
Birdal, Cumhuriyetin demokratikleşmesinin tek başına yeterli olmayacağını belirterek toplumun da demokratikleşmesi gerektiğini ifade etti.
İzmir’in ardından sürecin Samsun ve Çukurova başta olmak üzere Türkiye’nin farklı bölgelerinde sürdürüleceğini belirtti.
12 Eylül’ün 46’ncı yılında darbe vurgusu
Konferansın 12 Eylül 1980 askeri darbesinin yıl dönümünde düzenlenmesine de dikkat çeken Birdal, Türkiye tarihinin siyasi suikastlar, cinayetler, katliamlar ve darbelerle şekillenen dönemler barındırdığını söyledi.
Birdal, farklı kimlik ve görüşlerin çeşitli dönemlerde ötekileştirildiğini ve bunun otoriter yönetim anlayışlarının güçlenmesine zemin hazırladığını savundu.
12 Eylül 1980 askeri darbesinin üzerinden 46 yıl geçtiğini hatırlatan Birdal, darbenin etkilerinin hâlâ tartışılması gerektiğini vurguladı.
Darbelerle ve otoriter yönetimlerle yüzleşme çağrısı
Birdal, konferansın yalnızca Cumhuriyetin birinci yüzyılına ilişkin bir değerlendirmeyle sınırlı kalmaması gerektiğini söyledi. Darbeler ve otoriter yönetimlerle yüzleşmenin önemine dikkat çeken Birdal, toplantının bu açıdan bir fırsat oluşturmasını beklediklerini belirtti.
Konferansın katılımcıların farklı niyet ve beklentilerine yanıt verebilmesini umduğunu söyleyen Birdal, toplantıya katılanlara teşekkür ederek konuşmasını tamamladı.
İzmir Barosu Av. Nevzat Erdemir Konferans Salonu’nda düzenlenen konferansta gün boyunca Cumhuriyetin ve toplumun demokratikleşmesi, geçmişle yüzleşme, devlet-toplum ilişkisi, hukuk, özgürlük, eşitlik ve çoğulculuk başlıkları ele alınacak.
