İklim değişikliğiyle mücadele kapsamında hazırlanan ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilen İklim Kanunu, 3 Temmuz Çarşamba günü Resmî Gazete’de yayımlandı. Adalet ve Kalkınma Partisi tarafından sunulan kanun teklifi, 2 Temmuz’da TBMM Genel Kurulunda kabul edilmişti.
Yeni kanun, sera gazı emisyonlarının azaltılmasını, iklim değişikliğine uyum çalışmalarını ve bu süreçlerin planlama, uygulama ve denetim esaslarını düzenliyor. Ayrıca, karbon ticareti sistemine dair yasal ve kurumsal çerçeveyi de tanımlıyor.
Kanun kapsamı geniş tutuldu
Yasada “iklim adaleti”, “net sıfır emisyon”, “emisyon ticaret sistemi”, “karbon kredisi” ve “gömülü sera gazı emisyonları” gibi 39 teknik terim yer alıyor. Kamu kurumları ile özel sektör dahil tüm gerçek ve tüzel kişilikler, alınacak önlemlere uymak ve gerekli uygulamaları hayata geçirmekle yükümlü olacak.
Muhalefet yasayı ticaret odaklı buluyor
Muhalefet partileri ve bazı sivil toplum kuruluşları, yeni yasanın doğayı korumaktan çok ticari kaygılarla hazırlandığını savunuyor. CHP Mersin Milletvekili Ali Mahir Başarır, “Bu sözde ‘İklim Kanunu’ sadece beş yandaş firmanın çıkarı için getiriliyor” diyerek tepki gösterdi. Başarır, kanunu reddettiklerini açıkladı.
Saadet Partisi Hatay Milletvekili Necmettin Çalışkan da düzenlemeyi eleştirerek, “Adı ‘iklim’, içeriği ticaret olan bu düzenlemeye red oyu verdik” ifadelerini kullandı. TEMA Vakfı da sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, “Bu yasa emisyon ticaret sistemi dışında bir şey sunmuyor. Kaybeden doğa oldu” diyerek yasanın Anayasa Mahkemesi’nden dönmesini umut ettiklerini belirtti.
Yasanın en dikkat çeken düzenlemesi, karbon ticareti sisteminin oluşturulması oldu. Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) ile yüksek sera gazı salımı yapan işletmeler, İklim Değişikliği Başkanlığı'ndan izin almak ve yıllık emisyonlarına karşılık ödenek sağlamak zorunda olacak.
İşletmeler, projelerle elde edilen karbon kredilerini satın alarak emisyonlarını dengelemiş sayılacak. Ancak bu sistem, büyük şirketlerin sorumluluktan kaçmak için araç olarak kullanabileceği gerekçesiyle eleştiriliyor.
Para cezaları uygulanacak
Kanun kapsamında emisyon değerlerine ilişkin raporları zamanında sunmayan işletmelere, 500 bin liradan 5 milyon liraya kadar idari para cezası uygulanacak. Ozon tabakasını incelten maddelere veya florlu sera gazlarına ilişkin kurallara uymayanlar da cezalandırılacak.