Libya'nın doğusundaki Temsilciler Meclisi, Türkiye ile 2019'da imzalanan Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakatı oy birliğiyle onayladı. 20 Ekim 2026'da Bingazi'de alınan kararın ardından Yunanistan, anlaşmaya yönelik itirazını yineledi. Avrupa Birliği de mutabakata ilişkin olumsuz tutumunun değişmediğini açıkladı.
Libya Temsilciler Meclisi, anlaşmanın onaylanmasının yanı sıra 2020'de kabul edilen ve mutabakatın onaylanmasını reddeden kararını da iptal etti. Böylece daha önce karşı çıktığı Türkiye-Libya anlaşmasına ilişkin tutumunu değiştirmiş oldu.
Libya Temsilciler Meclisi anlaşmayı onayladı
Libya Temsilciler Meclisinden yapılan açıklamaya göre, Bingazi'de gerçekleştirilen oturumda Türkiye ile Libya arasında 2019'da imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat muhtırası oy birliğiyle kabul edildi.
Meclis ayrıca, 2020 yılında alınan ve Türkiye ile Libya arasında imzalanan 2 mutabakat zaptının onaylanmasını reddeden 1 sayılı kararını da oy birliğiyle iptal etti.
Karar, Libya'nın doğusundaki siyasi yönetimin Türkiye ile deniz yetki alanları konusunda imzalanan mutabakata yaklaşımında önemli bir değişiklik olarak değerlendiriliyor.
Yunanistan kararı reddetti
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Libya Temsilciler Meclisinin kararına tepki gösterdi. Bakanlık açıklamasında, 2019 tarihli Türkiye-Libya mutabakatının onaylanmasının reddedildiği bildirildi.
Açıklamada, söz konusu mutabakatın uluslararası deniz hukukuyla çeliştiği ve bölgedeki devletlerin egemenlik haklarını ihlal ettiği savunuldu. Yunanistan, parlamentonun aldığı kararın mutabakata ilişkin hukuki itirazlarını değiştirmediğini belirtti.
Atina yönetimi, Türkiye ile Libya'nın deniz yetki alanlarının sınırlandırılması için gerekli karşılıklı veya bitişik kıyılara sahip olmadığını ileri sürdü. Açıklamada ayrıca Yunan adalarının deniz yetki alanlarına ilişkin haklarının göz ardı edildiği savunuldu.
Yunanistan, Libya tarafını Doğu Akdeniz'deki istikrarı olumsuz etkileyebilecek adımlardan kaçınmaya çağırdı. Bakanlık, ortakların ve müttefiklerin bilgilendirildiğini, egemenlik haklarının korunması için gerekli adımların atılacağını bildirdi.
Avrupa Birliği de itirazını yineledi
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Avrupa Konseyi Başkanı António Costa, Libya Temsilciler Meclisinin kararına ilişkin ortak açıklama yaptı.
Açıklamada, Türkiye-Libya mutabakatının onaylanmasının üzüntüyle karşılandığı belirtilirken Avrupa Birliği'nin 2019'da ortaya koyduğu tutumun değişmediği vurgulandı.
AB açıklamasında, anlaşmanın üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiği ve deniz hukukuna uygun olmadığı görüşü dile getirildi. Birlik ayrıca Yunanistan ve Kıbrıs'a desteğini yineledi ve Libya'daki dış müdahalelere karşı tutumunu tekrarladı.
Yunanistan neden Türkiye-Libya anlaşmasına karşı çıkıyor?
Türkiye ile Libya arasında Kasım 2019'da imzalanan mutabakat, iki ülkenin Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasını konu alıyor. Anlaşma, Doğu Akdeniz'de deniz sınırları, enerji kaynaklarının araştırılması ve bölgesel egemenlik iddialarıyla bağlantılı tartışmaların merkezinde yer alıyor.
Yunanistan, deniz yetki alanlarının belirlenmesinde Girit başta olmak üzere adalarının deniz alanlarına ilişkin haklarının dikkate alınması gerektiğini savunuyor. Atina'ya göre Türkiye-Libya mutabakatı, Yunan adalarının deniz yetki alanlarını göz ardı ediyor ve ülkenin Doğu Akdeniz'deki hak iddialarıyla çelişiyor.
Türkiye ise mutabakatın uluslararası hukuka ve hakkaniyet ilkesine uygun olduğunu savunuyor. Ankara'nın yaklaşımında, adaların deniz yetki alanlarının belirlenmesinde her durumda ana kara kıyılarıyla aynı etkiye sahip olmayabileceği görüşü öne çıkıyor. Taraflar arasındaki anlaşmazlık, deniz hukukunun yorumlanması ve karşılıklı deniz yetki alanlarının belirlenmesi konularında devam ediyor.
Yunanistan, Türkiye-Libya mutabakatını imzalandığı dönemde de tanımamıştı. Atina yönetimi, 2020'de Mısır ile deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin bir anlaşma imzaladı. İki ülkenin deniz alanlarına yönelik iddiaları, Doğu Akdeniz'deki diplomatik anlaşmazlığın önemli başlıkları arasında bulunuyor.
