İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Prof. Dr. Pınar Okyay, Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31’inci Taraflar Konferansı’nda (COP31) İzmir’in iklim kriziyle mücadele deneyimlerini anlattı. Rusya Pavyonu’ndaki oturumda konuşan Okyay, iklim direncinin yalnızca altyapı yatırımlarıyla sağlanamayacağını belirterek mahalle dayanışması, koruyucu sağlık hizmetleri, doğa temelli çözümler ve vatandaş katılımının önemini vurguladı.
“Sınır Tanımayan İklim Dirençliliği: Küresel Deneyimler ve Ortaklıkların Gücü” başlıklı oturumda yerel yönetimlerin sorumluluklarına ve kentler arası iş birliklerine dikkat çeken Okyay, iklim krizi
nin etkilerinin mahalle ölçeğinde ele alınması gerektiğini ifade etti.
“Dirençli bir İzmir, dirençli mahallelerle mümkün”
Yerel yönetimlerin insanların gündelik yaşamına doğrudan dokunduğunu belirten Okyay, iklim krizinin etkilerini anlatmak için tek başına yaşayan, sağlık sorunları bulunan ve aşırı sıcaklarda evini serin tutmakta zorlanan yaşlı bir kadını örnek gösterdi.
En yakın yeşil alana yürüyerek ulaşamayan ve telefonuna gelen sıcaklık uyarısını anlayabilse bile ne yapacağını bilemeyen bu kişinin kapısını kimin çalacağı sorusunu yönelten Okyay, iklim krizinin mevcut eşitsizlikleri derinleştirdiğini söyledi.
Düşük gelir, dil engelleri, bakım sorumlulukları ve yalnızlığın hizmetlere erişimi zorlaştırabildiğini kaydeden Okyay, “Bu nedenle, dirençli bir İzmir’in ancak dirençli mahallelerle mümkün olduğuna inanıyoruz” dedi.
İklim krizine Tek Sağlık yaklaşımı
İklim krizini Tek Sağlık yaklaşımı çerçevesinde değerlendirdiklerini belirten Okyay, insan, hayvan ve çevre sağlığının birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini vurguladı.
Su kıtlığı, toprağın bozulması ve aşırı sıcakların aynı çevreyi paylaşan bütün canlıları etkilediğini ifade eden Okyay, sağlıkla ilgili bu ilişkilerin belediyenin planlarına, hizmetlerine ve kaynak kullanımına yansıtılması gerektiğini söyledi.
İzmir’de koruyucu sağlık hizmetlerini mahallelere taşıdıklarını aktaran Okyay; sağlık okuryazarlığı, psikososyal destek ve sağlıklı yaşlanma programlarının mahallelerin ihtiyaçlarına göre şekillendirildiğini belirtti. Hizmetlerin vatandaşlara yakın noktalarda sunulmasının, daha önce belediyeye başvurmayan kişilere de ulaşmayı sağladığını dile getirdi.
Mahalle bostanlarının da bu yaklaşımın bir parçası olduğunu kaydeden Okyay, birlikte gıda üretmenin insanların gıdayla, toprakla ve birbirleriyle kurdukları bağı güçlendirdiğini söyledi. Bostanların yaygınlaştırılmasında su kullanımının ve toprağın korunmasının da dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
Mahalle dayanışması afetlere hazırlığı güçlendiriyor
Mahallelerdeki Dayanışma Noktalarının vatandaşlarla belediye hizmetleri arasında bağ kurduğunu belirten Okyay, bu alanların insanların yardım isteyebildiği ve güven ilişkileri geliştirebildiği noktalar olduğunu söyledi.
Afetlere hazırlıkta mahalle ölçeğindeki dayanışmanın önemine dikkat çeken Okyay, Mahalle Afet Gönüllülerinin rolünü de anlattı. Komşularını tanıyan, yerel riskleri bilen ve gerekli eğitimleri alan kişilerin afet hazırlığının önemli bir parçası olduğunu belirterek belediyelerin bu kişileri kamu hizmetleri, eğitim ve koordinasyonla desteklemesi gerektiğini kaydetti.
Vatandaş katılımı iklim politikalarının merkezinde
İklim politikalarının oluşturulmasında vatandaş katılımının belirleyici olduğunu vurgulayan Okyay, İzmir’deki İklim Yurttaş Meclislerinin insanların yaşadıkları çevreye ilişkin bilgi ve deneyimlerini karar alma süreçlerine taşımasına imkân sağladığını ifade etti.
Kentler arasındaki uluslararası ortaklıkların önemine de değinen Okyay, deneyim paylaşımının yalnızca başarılı projelerin anlatılmasıyla sınırlı kalmaması gerektiğini söyledi. Yağmur suyu sistemleri veya ekolojik koridorlar gibi uygulamalar aktarılırken bakım ihtiyaçlarının, maliyetlerin, karşılaşılan güçlüklerin ve uygulamadan kimlerin yararlandığının da ele alınması gerektiğini belirtti.
Okyay, hangi çözümün hangi koşullarda işe yaradığının bilinmesinin, başka kentlerin kendi ihtiyaçlarına uygun adımlar atmasını kolaylaştıracağını dile getirdi.
Teknik ekipler arasında saha ziyaretleri, ortak eğitimler ve küçük ölçekli pilot projeler düzenlenerek bilgi alışverişinin kalıcı iş birliklerine dönüştürülebileceğini kaydeden Okyay, yerel yönetimlere öngörülebilir finansman ve teknik destek sağlanmasının önemini vurguladı.
“İzmir, deneyimlerini paylaşmaya, karşılaştığı güçlükleri açıkça konuşmaya ve diğer kentlerden öğrenmeye hazırdır” diyen Okyay, kentler arasında ortak çalışma çağrısı yaptı.
Hedef daha güvenli ve sağlıklı mahalleler
Konuşmasının sonunda yeniden aşırı sıcaklarda evinde tek başına yaşayan yaşlı kadın örneğine dönen Okyay, iklim direncinin yalnızca kriz anında yardım ulaştırmakla sınırlı olmadığını söyledi.
Asıl hedefin tehlikeleri ortaya çıkmadan azaltan, herkes için güvenli ve sağlıklı yaşam alanları oluşturmak olduğunu belirten Okyay, gölgelikli sokaklar, daha serin evler, yürüme mesafesinde yeşil alanlar ve bu alanları yaşatacak su kaynaklarına sahip mahalleler oluşturmak istediklerini ifade etti.
