Son günlerde piyasada sahte dolarların dolaştığına dair pek çok gelişme kamuoyunun gündemine düşmeye başladı. Büyüklüğü 600 milyon dolar olduğu iddia edilen sahte dolarları para sayma makineleri ve ATM'lerin dahi ayırt edemediği belirtiliyor. Bu kapsamda döviz büroları ve bankalar 50 dolar ile 100 dolar alımlarını durdurdu. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), banknot sahteciliği ile etkin mücadele kapsamında ilgili adli mercilerle koordinasyon içinde gerekli çalışmaları yürüttüğünü açıkladı. TCMB tarafından yapılan açıklamada şöyle denildi: "Bu kapsamda son günlerde piyasada sahte yabancı banknot dolaşımının arttığına dair haberlere konu olan sahte efektifler, adli merciler tarafından bilirkişi raporu düzenlenmesi amacıyla Bankamıza gönderilmiştir. Söz konusu sahte efektiflere dair Bankamız tarafından hazırlanan bilirkişi raporları, adli mercilerin yanı sıra bankacılık sektörünün uyarılmasını teminen Türkiye Bankalar Birliği ve Türkiye Katılım Bankaları Birliği ile paylaşılmıştır. Bunun yanında teknolojik altyapıda sahteciliğe karşı tedbir alınmasına yönelik gerekli yönlendirmeler yapılmıştır."
Soruşturma başlatıldı
Türkiye Banklalar Birliği (TBB), "Sahte dövizle mücadele ve dolaşımının engellenmesi amacıyla, kullanımdaki para sayma, sahte döviz kontrol ve ATM makinelerinin gerekli kontrolleri ve güncellenmeleri yapılmaktadır" açıklamasında bulundu. Duyuruda, son günlerde piyasada sahte döviz banknotlarının dolaşımının arttığına dair haberlerin yer aldığı kaydedilerek, şu ifadelere yer verildi: "Sahte dövizle mücadele ve dolaşımının engellenmesi amacıyla, kullanımdaki para sayma, sahte döviz kontrol ve ATM makinelerinin gerekli kontrolleri ve güncellenmeleri yapılmaktadır. Bankacılık sektörü, ilgili kamu kurumlarıyla yakın iş birliğinde, ekonomik faaliyetin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde devam etmesi, müşterilerin hak ve menfaatlerinin korunması ve sahte dövizle etkin mücadele için gerekli çalışmaların kısa sürede tamamlanması amacıyla hassasiyetle çalışmaktadır."
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Kaçakçılık, Narkotik ve Ekonomik Suçlar Soruşturma Bürosu, İstanbul'da, yurt dışında basılan sahte 50 ve 100 dolarlık banknotların piyasaya sürüldüğü ve bu nedenle Kapalıçarşı'daki bazı döviz bürolarının dolar alımını durdurduğu yönündeki iddialar üzerine harekete geçti. Başsavcılık, sahte para basımı ve dağıtımı konularının araştırılması amacıyla resen soruşturma başlattı.
25 TL’ye kadar düştü
Piyasaya sürülen sahte dolarlar nedeniyle alım-satım durunca, fırsatçılar meydana çıktı. Komisyonu % 10-30 artırdılar, 34.53 lira olan dolar kurunu 25 liraya kadar düşürdüler.
Güncel 34.53 TL olan 1 dolar kurunu bazı kuyumcu ve döviz büroları 30 TL'den hesaplıyor. Hatta fırsatçılıkta sınır tanımayıp kuru 25 TL'ye kadar düşüren bile var.
Bu durumun fırsata çevrilmesine tepki gösteren vatandaş, "Doları iki yıl önce aldım. Satmak istediğimde sahte dolar sorununu öne sürüp düşük fiyat teklif ediyorlar. Oysa sahte dolar işi iki aydır varmış. Ancak fırsatçılık yaparak kazanç sağlamaya çalışıyorlar" diyor.
Bir döviz bürosu çalışanı ise dolar kurunun 6 kuruşluk farkla alınıp satıldığını belirterek, "Mesela şu anda biz 34.53'ten alıyor, 34.59'dan satıyoruz. Ancak 50 doları alıp satarak risk almıyoruz" dedi.
50 dolarlık banknotları Kapalıçarşı'da alanların olduğunu anlatan döviz bürosu çalışanı, buradaki fırsatçılığı şöyle özetledi:
"Kapalıçarşı'da para sayma makinelerinden daha iyi gözü olanlar var. Dolara bakar bakmaz sahtesiyle gerçeğini ayırt ederler. Bu banknotların sahte olduğunu para sayma makineleri değil onlar anladı. Gerçek 50 doları olan ve satmak isteyenler Kapalıçarşı'ya gidiyor. "
"Eğer acil ihtiyacı varsa ve satmak zorundaysa fırsatçıların eline düşüyor. Çünkü şu anda yüzde 10 ila 30 arasında daha düşük fiyattan alıyorlar. 50 dolarlık banknotlar 30 TL'den satılıyor. 25 TL'den dahi alan var."
İstanbul Eyüpsultan'da faaliyet gösteren Merkez Kuyumculuk'un çalışanı Eyüp Şengül de, 50'lik banknotlar hariç diğerlerinin alım-satımının sürdüğünü söyledi.
Şengül, "Biz şu anda sadece 50'lik dolar banknotunu almıyor ve satmıyoruz. Bir de eski basım 100 doları almıyoruz ancak yeni basımını alıyoruz. Satarken de yine yeni basım satıyoruz. Dolar almak isteyen vatandaşlar şu anda 10-20 ve 100 dolarlık banknotları alıyor. Tabii yüklü miktarda alınınca 10-20 dolar çabuk bitiyor. Bu da ayrı bir sıkıntı yaratıyor" ifadelerini kullandı.
İzmir’de bir sahte para olayına rastlanmadı
ODAK Döviz Genel Müdürü ve önceki dönem AK Parti İzmir İl Başkan Yardımcısı Bilal Doğan, İstanbul’dan başlayarak ülkeye yayılan sahte dolar krizine ilişkin gazetemize konuştu. Sahte dolar dolaşımının İzmir’e uğramadığına da değinen Doğan, para sayma makinelerinin yazılımlarının yeniden gözden geçirildiğine de işaret ederek şunları söyledi:
“Bu sahte dolar dolaşımı geçici bir sorun. İstanbul’daki bankalar 50’lik dolarları ve 1996 ile öncesi dolarları almayınca döviz büroları da buradaki alımları durdurdu. Geçici olarak İstanbul’un bur ‘durdurma’ kararı, İzmir’de de bir tedbir amacıyla 1996 ve öncesine ait ve 50 dolarlarının alım ve sayımını durdurdu. İzmir’de bugüne kadar herhangi bir sahte para olayına rastlanmadı. Çünkü bizdeki teknoloji ve elemanlarımızın bu konudaki uzmanlaşmasıyla elle ve gözle parayı kontrol edebilmesi de İzmir’de bir sahte para olayına rastlanmadı. Banka bu alımı yapmadığından döviz büroları da maalesef tedbir olarak alımı durdurdu. Bu geçici bir süreçtir. Para sayma makineleri imalatçısı, distribütörü ile sık sık iletişim halindeyiz. Yazılım güncellemesi bekleniyor. Özellikle İstanbul’da iki tane sahte paranın denk geldiğini söylüyorlar. Bu sahte paraları da para sayma makineleri üreticilerine gönderecekler ki, onlar da gerçek ve sahte parayı gözetecek gerekli bir yazılımın hazırlanması için piyasada bir gecikme oldu. 5, 10, 20’lik ve diğer dünya paralarının alım satımı da devam ediyor. En geç on içerisinde veya kısa sürede yazılım güncellenecektir. Vatandaşın herhangi bir mağdur olacağı durum söz konusu değildir.”
