CHP Grup Başkanvekili ve İzmir Milletvekili Rahmi Aşkın Türeli, 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada çocuk yoksulluğu, çocuk işçiliği, Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamındaki iş kazaları ve okullardaki güvenlik sorunlarına dikkat çekti. Türeli, çocuk işçiliğinin önlenmesi için çocuk yoksulluğuyla mücadele edilmesi gerektiğini belirterek konunun araştırılması amacıyla TBMM’de Meclis araştırması açılması çağrısında bulundu.
“Çocukların haklarını korumak devletin yükümlülüğüdür”
Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin 1989’da kabul edildiğini hatırlatan Türeli, sözleşmenin çocukları korunmaya muhtaç nesneler olarak değil, hak sahibi bireyler olarak tanımladığını ifade etti. Çocukların yaşama, gelişme, sağlık, beslenme, eğitim ve ekonomik sömürüden korunma haklarının güvence altında olduğunu belirten Türeli, Anayasa’nın 41’inci maddesinin de devlete çocukları istismar ve şiddete karşı koruma görevi yüklediğini kaydetti.
Türeli, bu hakların korunmasının bir lütuf değil, devletin hukuki yükümlülüğü olduğunu vurguladı.
Çocuk yoksulluğu ve işçiliğe dikkat çekti
Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2025 verilerine göre 0-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 36,8’i yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında bulunuyor.
Türeli, çocukların beslenme ve temel ihtiyaçlara erişiminde yaşanan sorunların çocuk yoksulluğunun boyutunu ortaya koyduğunu belirtti.
Çocuk işçiliğiyle mücadelenin çocuk yoksulluğuyla mücadele edilmeden başarıya ulaşamayacağını ifade eden Türeli, 2013 yılında da çocuk işçiliğinin araştırılması için Meclis araştırması açılmasını istediğini hatırlattı. O dönemde TÜİK’in 2012 verilerine dayanarak 893 bin çocuğun çalıştığını, bu çocukların yaklaşık yarısının okula devam etmediğini ve iş kazalarında çocukların yaşamını yitirdiğini aktardığını söyledi.
Türeli, TÜİK’in “Türkiye’deki Çocuklar 2025: İstatistiklere Bakış” raporundaki veriler üzerinden yaptığı hesaplamaya göre 15-17 yaş grubunda yaklaşık 970 bin çocuğun işgücü piyasasında bulunduğunu belirtti. Bu sayının yaklaşık 700 binini erkek, 270 binini kız çocuklarının oluşturduğunu ifade etti. TÜİK’in yayımladığı raporda 15-17 yaş grubunun işgücüne katılma oranı yüzde 25,5 olarak yer alıyor.
2025’te en az 94 çocuk çalışırken hayatını kaybetti
Çocuk işçiliğinin en ağır sonuçlarından birinin iş cinayetleri olduğunu belirten Türeli, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi’nin verilerine göre 2025 yılında en az 94 çocuğun çalışırken hayatını kaybettiğini, bunların 26’sının 14 yaş ve altında olduğunu söyledi.
İSİG Meclisi’nin raporunda da 2025 yılı için en az 94 çocuk işçi ölümü kaydedildiği, bunların 26’sının 14 yaş ve altındaki çocuklardan oluştuğu belirtiliyor. Rapordaki veriler bağımsız basın taraması ile ailelerden ve çalışma arkadaşlarından edinilen bilgilere dayanıyor.
Türeli, resmî kayıtlarda yılda yaklaşık 14 çocuk ölümünün yer aldığını belirterek resmî verilerle bağımsız kayıtlar arasındaki farkın çocuk işçiliğinin boyutuna ilişkin soru işaretleri yarattığını savundu.
MESEM kapsamında yaşanan ölümleri gündeme taşıdı
Mesleki Eğitim Merkezleri’nin (MESEM) 2016 yılında zorunlu örgün eğitim kapsamına alındığını hatırlatan Türeli, uygulamada öğrencilerin haftanın önemli bölümünü işletmelerde geçirdiğini ifade etti.
Millî Eğitim Bakanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yönelttiği soru önergelerine verilen yanıtları aktaran Türeli, 2024 ve 2025 yıllarında MESEM kapsamında çalışırken en az 18 çocuğun hayatını kaybettiğini belirtti. Türeli, bakanlıklardan gelen yanıtlarda iş kazası ve ölüm sayılarına ilişkin farklı rakamların yer aldığını, bir yanıtta 10’u ölümlü 2 bin 68 iş kazası bildirilirken daha sonraki yanıtta bu sayının 3 bin 80 kazaya ve 13 ölüme çıktığını söyledi.
Türeli, bu farklılıkların çocukların iş güvenliğine ilişkin verilerin yeterliliği ve kamuoyuyla paylaşılması konusunda soru işaretleri doğurduğunu savundu. İşletmelere verilen teşviklerin denetimin önüne geçtiğini ve çocukların yaşamını yitirdiği olaylarda kamu otoritelerinin sorumluluğunun görünmez kaldığını ileri sürdü.
Okullarda güvenlik ve şiddetle mücadele çağrısı
Okullarda ve okul çevrelerinde yaşanan silahlı saldırılar ile şiddet olaylarına da değinen Türeli, çocukların şiddetten korunma hakkının güvence altına alınması gerektiğini ifade etti.
Okul güvenliğinin yalnızca güvenlik görevlisi sayısını artırmak, kamera veya turnike sistemleri kurmakla sağlanamayacağını belirten Türeli; yeterli sayıda rehber öğretmen ve destek personeli bulunmasının, şiddete maruz kalan çocuklara psikososyal destek verilmesinin ve akran zorbalığıyla mücadele edilmesinin de güvenli okul ortamının parçası olduğunu kaydetti.
Meclis araştırması açılması çağrısı
Çocuk haklarının yalnızca yılda bir gün hatırlanacak bir konu olmadığını vurgulayan Türeli, çocukların ucuz işgücü olarak değil, hak sahibi bireyler olarak görülmesi gerektiğini belirtti.
Türeli, çocuk yoksulluğu, çocuk işçiliği, MESEM uygulamasındaki iş kazaları ve okul güvenliği sorunlarının bütün yönleriyle ele alınması için TBMM’de Meclis araştırması açılmasının önem taşıdığını ifade etti.




