Bu gün yazıma bir senaryo ile başlayayım…Çocuğunuz yada eşiniz istedi diye ;Yaz sezonu başında güzel bir sahil kasabasında tatil yapıyorken bir de köpek satın alıyor ve ya sahipleniyorsunuz. Bu köpek yavrusuna sevgi, konfor, mama ve muhteşem ilgili bir hayat yaşatıyorsunuz. Gülüyorsunuz, fotoğraf çekiyorsunuz. Ve yaz boyunca o köpek, sahil boyunca sizinle birlikte çok mutlu oluyor. Ama sayılı gün çabuk geçiyor; Yaz bitiyor gitme zamanı geliyor, ya eşiniz, ya çocuğunuz can dosttan sıkılıyor ya da yeriniz yok şehir de okul, iş vb. Hooop giderken silkele zavallı hayvanı ve topukla…Vicdan,micdan hak getire…İnsanlık zaten buharlaşmış. Bu kadar sert yazmamın nedeni sevgili okur, öyle çok gördüm ki çaresiz “sezonluk köpekleri”… İşin garibi çaresizin , yaz boyu eğlendiği sahiller boşalmıs. Fırtına ve yağmurda hayvancağız aç ve kimsesiz kalmıştır. Sokaktan anlamaz, bizler gibi konfora alıştırılmış…Ondan sonra gazetelerde saldırdan köpek haberleri…Saldıran kim? Onların yaşam haklarına saldıran bizler mi? Travma yaşattığımız can dostlar mı? Vicdanıyla bakmayan kişiler yüzünden , çoluk çocuk hepimiz risk altındayız…Sahildeki köpekler ya saldırırsa diye sabah yürüyüşüne çıkarken insanlar bir kez daha düşünüyor haklı olarak…Çözüm!..Vicdan…Vicdan…VİCDAN

Turistik ilçelerimizde, yaz sezonu sonunda barınakların dolduğu, aslında sezonluk sahiplenme davranışlarının barınakları “tıkadığı” sık sık raporlanıyor. Bu davranış sadece Ege ile sınırlı değil; tüm turist bölgelerinde gözlemleniyor.
Terk Edilmiş Köpeklerin Psikolojisi: Travma ve Saldırganlık

Köpekler ortadan kaldırılabilir yükler değildir. Bir canlıyı sokağa bırakmak, sadece fiziksel olarak terk edilmesi değildir; psikolojik olarak da “hayatının güvenli alanı” elinden alınmıştır. Yaşanan travma, köpeklerde şu tür davranışlara yol açabilir: Güvensizlik , insanlardan korkma , saldırgan davranış , aşırı savunma …Bu reaksiyonlar, sevgi eksikliği, anlaşılmama ve hayatta kalma stresinin doğrudan sonucudur. Bir köpek sokakta aç kaldığında ya da travma yaşadığında saldırganlaşmaz; korkar ve savunma davranışı gösterir. Bu, acımasızlık değil, hayatta kalma dürtüsüdür.

Bu durum sadece hayvanseverleri değil, aileleri ve toplumun genel güvenliğini ilgilendiriyor. Özellikle yaz döneminde, yerli ve yabancı turist ailelerin yoğun olduğu bölgelerde, köpeklerle ilgili bazı olaylar medyaya dahi yansıyor. Bu olaylar toplumda korku ve tedirginlik yaratabiliyor; aynı zamanda tatil bölgelerinin imajına zarar verebiliyor.

Tatil beldelerinde sokaklarında özgürce dolaşan köpek manzarası, yabancı ziyaretçiler için nostaljik bir “Ege görüntüsü” olabilir. Ancak bu manzara artık dramatik bir toplumsal soruna dönüşüyor. Özellikle tatil sezonlarında artan “sezonluk köpek sahiplenme” kültürü, yaz sonunda sokaklara terk edilen cins köpeklerle birlikte öfke, korku ve acı verici sonuçları da beraberinde getiriyor.
Bodrum: Turizmin Kalbinde Sokak Canlarının İmtihanı
Bodrum sadece deniz, kum ve eğlence ile değil; aynı zamanda sokak hayvanlarıyla kurulan zor ilişkiyle de gündemde. 2025 yılı verilerine göre Bodrum Belediyesi Veteriner Hizmetleri, bir yıl içinde yaklaşık 9.773 sokak hayvanını kısırlaştırdı, 12.000’den fazla hayvana mikroçip taktı, binlerce köpek ve kediye aşı ve tedavi hizmeti sundu.

Bunların içinde binlerce kedi ve köpek barınaklarda rehabilite edilerek sahiplendirilmeye çalışıldı. Yalnızca barınaklardan 546 köpek ve 233 kedi sahiplendirildi; bu rakam sokak hayvanı popülasyonuyla karşılaştırıldığında hala yetersiz kalıyor. Yılın farklı zamanlarında Bodrum’da bazı hayvanlara yönelik kötü niyetli saldırılar da rapor edildi; örneğin zehirlenen köpekler için Bodrum Belediyesi ekipleri seferber oldu ama birkaç köpek maalesef kurtarılamadı.
Bodrum vakası bize ne göstermesi lazım:Turistik yoğunlukla birlikte yaz sezonu sonunda sokaklarda kalan canlara sahip çıkma kapasitesi belediyelerin çabalarıyla sınırlı kalıyor; toplumsal katılım ve sürekli bakım desteği gerekli.
İzmir: Ege’nin En Büyük Sokak Köpeği Haritası
İzmir, Türkiye’nin önemli bir metropolü olmakla birlikte sokak hayvanı yönetimi konusunda örnek uygulamalara da adım attı. 2025 yılında yapılan sayımlara göre, İzmir’in merkez ilçelerinde yaklaşık 15.000 sahipsiz köpeğin sokaklarda yaşadığı tespit edildi. Bu çalışma, “Sokak Köpeği Nüfus Yönetim Planı” kapsamında bütüncül bir bilgi altyapısı oluşturmak için yapıldı. Ayrıca İzmir’de bir önceki yılda 95.000 civarında sahipsiz kedi ve köpek kısırlaştırıldı. Bu rakam, Türkiye’de kent ölçeğinde yürütülen en kapsamlı sterilizasyon çalışmalarından biri olarak dikkat çekiyor. Öte yandan tatil bölgelerinde yaz sonunda hayvanların terk edilmesine yönelik örüntüler de İzmir’de gözlemleniyor; örneğin Çeşme’de veterinerler her yıl ortalama 300–350 köpeğin yaz sonunda bırakıldığını belirtiyor. Yazlıkçılar tatil bittiğinde evlerine götüremediklerini söyleyerek köpekleri ya ilçe sokaklarına bırakıyor ya da yol kenarlarına terk ediyor.
İzmir örneği bize, planlı nüfus yönetimi ve geniş kapsamlı sterilizasyon çalışmalarının etkisini gösteriyor,ama özellikle tatil yerlerinde sezonluk terklerin hâlâ yüksek oranlarda devam ettiğini de ortaya koyuyor. Turistik bölgelerde sezon sonu sokak hayvanı terk edilmesi, istatistiklerle de kanıtlandığı gibi ciddi bir sosyal ve etik sorun. Belediyelerin yürüttüğü çalışmalar olumlu olsa da toplumsal bilinç, sahiplenme kültürü ve sorumluluk hissi, çözümün kilit parçaları.
Unutmayalım: “Tatilde sevdiğin bir hayvan” ile “ömür boyu aile üyesi bir can” arasında büyük fark vardır; gerekli özen ve sorumluluk her zaman herkesten önce gelir.
Sezonluk tatilimizi bitirdik. Köpeğimizi yanımızda götüremedik”
Bu sözlere her yıl tatil bölgelerinde tekrar tekrar rastlamak mümkün. Yaz boyunca birlikte denize giren, gezen, oynayan köpekler, sezon sona erdiğinde ya sokaklara bırakılıyor ya da barınaklara terk ediliyor. Bazı hayvanlar belediye ekipleri tarafından kurtarılırken, bazıları travma yaşayıp korku ve açlıkla mücadele etmek zorunda kalıyor. Bu süreç, ne yazık ki çoğu zaman göz ardı edilen küçük trajedilerle dolu.

Dünya Sokak Hayvanları Günü Ne Zaman Başladı ve Neden?
Bu arada; Dünya Sokak Hayvanları Günü, her yıl 4 Nisan tarihinde kutlanır ve temel amacı sokakta yaşayan, özellikle kedi ve köpeklerin yaşam koşullarına dikkat çekmek ve onların refahını artırmaktır. Bu özel günün hikâyesi şöyle: İlk olarak 2010’da Hollanda’daki hayvan hakları savunucuları tarafından başlatılmış. 100’den fazla kuruluş bir araya gelerek bu günü uluslararası bir farkındalık günü hâline getirmişler. Geniş çapta kabul görmesiyle birlikte, dünya genelinde hayvan hakları örgütleri, yerel topluluklar ve kurumlar tarafından etkinlikler düzenlenir ve sokak hayvanlarının korunması, barınaklara erişim, kısırlaştırma ve aşılama gibi konular gündeme taşınır olmuş. Bun yüzden sevgili can dost kıymeti bilen okurum; Bu gün, yalnızca hediye veya besleme günü değildir. Aynı zamanda toplumsal bilinç ve sürdürülebilir çözümler konusunda farkındalık yaratmak için tasarlanmıştır: sokak hayvanlarının barınma, beslenme, sağlık ve güvenlik gibi temel ihtiyaçlarına dikkat çekmek, toplumları eğitmek ve daha iyi programlar yapılmasını teşvik etmek için bir fırsattır. Tıpkı benim köşe yazımda sana beklkide hiç düşünmediğin bir pencereden baktırmam gibi…Eeee öyleyse şimdi farkındasın ve kayıtsız kalamazsın. Kendince sende bişeyler yap. Mesela benim yazımı paylaş sevdiklerinle. Ne dersin?
Son olarak biraz bilgi: Neden Sokakta Hayvan Var?
Veee çözüm önerilerine gelecek olursak: Kısırlaştırma ve kayıt altına alma: Terk edilme olasılığını azaltır. Hayvan sahiplenme eğitimi: İnsanlara köpek sahiplenme sorumluluğu anlatılmalı. Rehabilitasyon merkezleri: Travma yaşamış köpekler için sosyalizasyon ve terapi programları oluşturulmalı. Yasal yaptırımlar: Terk edenler için caydırıcı cezalar uygulanmalı.
Abandonment (terk etme) vakalarının artmasının temel nedenlerinden biri ; Bir köpek alırken “tatil hediyesi” olarak düşünmesi… Oysa “ömürlük aile üyesi” olarak sahiplenmek gerektiğini anlatan eğitim kampanyalar acilen yaygınlaştırılırsa ve özgür üreme ve kontrolsüz köpek popülasyonu kısırlaştırma programları yaygınlaştırılıp, mikroçip ile takip zorunlu hâle getirilirse; bizimde vicdan çağrısı yapmamıza gerek kalmaz.
Vicdanın Çağrısı
Yaz geliyor… Sezon yeniden açılıyor… Turizm bölgeleri canlanıyor…Ama yazın heyecanı bitince sokakta bırakılan köpeklerin kaderi değişmemeli. Bu çözülmesi gereken bir sosyal sorun, bir vicdan sınavıdır. Sevgi ile sarılıp çektirdiğimiz fotoğrafla başlayan tatil anısı, sabah uyandığınızda sokakta aç bir köpekle bitmemeli. Bir köpek, sadece bir nesne ya da geçici sevinç kaynağı değildir. O, duygularla tepki veren, bağ kurabilen, terk edildiğinde travma yaşayan canlıdır. Ve biz insanlar, toplum olarak bu sorumlulukla yüzleşmek zorundayız. Sezonluk sevgi değil, kalıcı sorumluluk. Tatil hikâyesi değil, hayat paylaşımı. Anlık keyif değil, sürekli özen.
Vicdan bunu emrediyor.