ÇOCUKLARIN CEZA SİSTEMİNDE YENİ DÖNEM
Suça sürüklenen çocuk yasası, TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı. Düzenlemeyle çocuklara yönelik ceza sisteminde kapsamlı değişiklikler yapılırken, bazı ağır suçlarda 15-18 yaş grubundaki çocuklar için yaş indiriminin uygulanmamasının önü açıldı.
Yeni düzenlemeyle çocuk hükümlülerin hapis cezalarının infazına çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanması kararlaştırıldı. Ayrıca 18 yaşından küçüklere belirli bıçak ve kesici, delici veya bereleyici aletlerin satışına yasak getirildi.
15-18 YAŞ GRUBUNDA CEZA DÜZENLEMESİ
Yeni düzenlemeye göre, suçu işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kişiler hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası verilecek.
Diğer cezalarda üçte bir oranında indirim uygulanacak. Bu durumda her bir fiil için verilecek hapis cezası 15 yılı geçemeyecek.
BAZI AĞIR SUÇLARDA YAŞ İNDİRİMİ UYGULANMAYABİLECEK
Türk Ceza Kanunu’na eklenen hükümle, 15-18 yaş grubundaki çocukların işlediği bazı ağır suçlarda yaş indiriminin uygulanmamasının önü açıldı.
Hakim; somut olayda kasta dayalı kusurun ağırlığını, suçun amaç ve saikini, işleniş şeklini ve failin daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezası alıp almadığını dikkate alabilecek.
Düzenleme kapsamında kasten öldürme ile bazı ağırlaştırılmış yaralama suçları bulunuyor. Bu suçlar arasında mağdurun iyileşme imkanı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine, duyu veya organlarından birinin işlevini kaybetmesine, konuşma ya da çocuk yapma yeteneğini yitirmesine veya yüzünün sürekli değişmesine neden olan ağırlaştırılmış yaralama suçları yer alıyor.
Gebe bir kadına karşı işlenen ve çocuğun düşmesine yol açan yaralama ile ölümle sonuçlanan ağırlaştırılmış yaralama suçları da düzenleme kapsamında bulunuyor.
Şartların oluşması halinde 18 yaşından küçük kişiler hakkında müebbet hapis cezasına hükmedilebilmesinin önü açılıyor.
12-15 YAŞ GRUBUNDA HAKİME TAKDİR YETKİSİ
Düzenlemeyle 12-15 yaş grubundaki çocukların ceza rejiminde de değişikliğe gidildi.
Bu yaş grubundaki çocuklara bir üst yaş grubunun ceza rejiminin uygulanması konusunda hakime takdir yetkisi tanındı.
ÇOCUK HÜKÜMLÜLERİN İNFAZI DEĞİŞİYOR
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle çocuk hükümlülerin hapis cezalarının infazına ilişkin uygulama değiştirildi.
Çocuk hükümlüler cezalarının infazına doğrudan çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlayacak. İyi halli oldukları tespit edilen çocuklar daha sonra eğitimevlerine ayrılabilecek.
12-18 yaş grubundaki çocuklar; cinsiyetleri, fiziki gelişimleri ve işledikleri suçların türleri dikkate alınarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarının ayrı bölümlerinde barındırılacak.
“SUÇA SÜRÜKLENEN” İFADESİ DEĞİŞTİRİLİYOR
Çocuk Koruma Kanunu’nda kullanılan “suça sürüklenen” ifadesi, “adli süreçteki” olarak değiştirilecek.
Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde gerekli idari tedbirlerin alınabilmesi amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığının il veya ilçe müdürlüklerine bildirim yapılacak.
Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için “yönlendirme tedbirleri” de uygulanabilecek.
15 YAŞINDAN KÜÇÜKLERE SOSYAL İNCELEME ZORUNLULUĞU
15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yapılması zorunlu hale getirildi.
15 yaşını doldurmuş çocuk hakkında Cumhuriyet savcısı, mahkeme veya çocuk hakimi sosyal inceleme yaptırmazsa bunun gerekçesini iddianamede veya kararda gösterecek.
Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki değişiklik doğrultusunda, 15 yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme yapılmadan hazırlanan iddianame, mahkemenin soruşturma belgelerini incelemesinin ardından eksik veya hatalı noktalar belirtilerek Cumhuriyet Başsavcılığına iade edilecek.
ÇOCUĞUN ELİNE SİLAH VERENLERE HAPİS CEZASI
Kanunla ateşli silahların muhafazasına ilişkin yeni bir ceza getirildi.
Ateşli silahını dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza ederek bir çocuğun silaha erişmesine neden olan kişi, eylemin daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmaması halinde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalacak.
18 YAŞINDAN KÜÇÜKLERE BIÇAK SATIŞI YASAKLANIYOR
“Amaç dışı bıçak taşıma” başlığı altında yapılan düzenlemeyle kanun kapsamı dışında kalan bıçaklar ile kesici, delici veya bereleyici aletlerin belirlenen ruhsatlı yerler ve iş yerleri dışında satılması ve sergilenmesi yasaklanacak.
Bu hüküm 1 Aralık 2026’da yürürlüğe girecek.
Söz konusu aletlerin 18 yaşından küçüklere satılması ile çocukların bu aletleri satın alması veya taşıması da yasak olacak.
Yasağa uymayanlara 5 bin lira idari para cezası uygulanacak. Bıçak veya aletlerin sayı ya da nitelik bakımından vahim olması halinde ceza 10 bin liraya çıkacak.
ÇOCUKLARA YENİ YÖNLENDİRME TEDBİRLERİ
Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için uygulanabilecek yönlendirme tedbirleri de düzenlendi.
