Bireyin kendisi veya başkaları için ölüm, yaralanma, cinsel şiddet gibi korkutucu olaylara maruz kalması, travmaların etkisini derinden hissettirebilir. Bu tür olaylar, kişiyi fiziksel olduğu kadar psikolojik olarak da etkilemekte ve bireyde derin duygusal izler bırakabilmektedir. Özel Sağlık Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Gülşah Dinçer Atalay, travma yaşayan kişilerin bu süreçten sağlıklı bir şekilde çıkabilmesi için sosyal ve psikolojik destek alması gerektiğini belirtiyor.
Travmanın psikolojik etkileri: Ne gibi sorunlar yaratabilir?
Travmatik olaylar, akut stres bozukluğundan travma sonrası stres bozukluğuna (TSSB), depresyon, kaygı bozuklukları, uyku sorunları ve hatta madde kullanımına kadar birçok psikolojik soruna yol açabiliyor. Psikiyatri Uzmanı Dr. Atalay, travmanın bireyde yaratabileceği bu etkilerin kişisel geçmiş, olayın şiddeti ve çevresel faktörlere bağlı olarak değişkenlik gösterebileceğini vurguladı.
"Travmanın etkisi sadece doğrudan olaya maruz kalan kişileri değil, aynı zamanda tanıklık edenleri de etkileyebilir. Sosyal medya ve haberler aracılığıyla travmatik olayları sürekli takip etmek, kişilerin kaygı ve stres düzeylerini artırabilir," dedi Dr. Atalay. Bu durum, travmanın zihinsel ve duygusal etkilerini derinleştirebilir.
Travmanın belirtileri: Bilişsel ve fiziksel sorunlar
Travma yaşayan bireylerde görülebilecek belirtiler arasında; olayın zihinde sürekli canlanması, kötü rüyalar, aşırı tetikte olma, uyku sorunları, ani öfke patlamaları ve travma hatırlatan durumlardan kaçma isteği yer alır. Dr. Atalay, bu tür belirtilerin birkaç gün ile dört hafta arasında sürmesi durumunda akut stres bozukluğu (ASB) olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Daha uzun süren ve şiddetlenen belirtiler ise travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) olarak değerlendirilir.
Bunların yanı sıra, gündelik yaşamda belirsizlik, odaklanma güçlükleri, karamsarlık, unutkanlık ve fiziksel bedensel şikayetler (baş ağrıları, mide problemleri, sırt ağrıları) de gözlemlenebilir.
Travma sonrası psikolojik iyileşme: İlk adımlar
Dr. Atalay, travma sonrası iyileşme sürecinde erken müdahalenin çok önemli olduğunu vurguladı. "Fiziksel güvenliği sağlamak, travmayı yaratan ortamdan uzaklaşmak ve güvenli bir alan oluşturmak, iyileşmenin ilk adımıdır. Bu dönemde aile ve arkadaşlardan sosyal destek almak, duyguları paylaşmak da oldukça faydalıdır. Ayrıca düzenli uyku, sağlıklı beslenme ve egzersiz gibi sağlıklı yaşam alışkanlıkları, iyileşme sürecine katkı sağlar," dedi.
Dr. Atalay, derin nefes alma, meditasyon ve gevşeme egzersizlerinin de bu süreçte kişiye yardımcı olabileceğini belirtti. Ancak tüm bu önlemlere rağmen şikayetlerin devam etmesi durumunda, travmanın kronikleşmeden profesyonel bir destek alınmasının gerektiği konusunda uyarıda bulundu.
