Türk somonu ihracatında son yıllarda yakalanan büyüme, sektörün küresel pazardaki konumunu güçlendirdi. Türkiye, 2025 yılı sonunda dünya somon ihracatında yüzde 1,7 payla 11. sıraya yükselirken, yeni hedefini ilk 3 ülke arasına girmek olarak belirledi.
Türkiye’nin somon ihracatındaki büyümenin sürdürülmesi için Norveç Deniz Ürünleri Konseyi’nin tanıtım ve pazarlama modelinin örnek alınması gündeme geldi. Türk somonunun bugünü ve geleceği, Türkiye İhracatçılar Meclisi’nde düzenlenen Türk Somonu Çalıştayı’nda ele alındı.
Türk somonu su ürünleri ihracatının yüzde 24’ünü oluşturdu
Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Başkanı Sinan Kızıltan, Türk somonunun 40 ülkeye ihraç edildiğini belirtti. Kızıltan’ın paylaştığı verilere göre, Türkiye’nin 2026 yılının ocak-eylül dönemindeki 1 milyar 810 milyon dolarlık su ürünleri ihracatının yüzde 24’ünü Türk somonu oluşturdu. Türk somonu ihracatı aynı dönemde 431 milyon dolara ulaştı.
Kızıltan, dünya somon ihracatının 39 milyar doları aştığını ifade ederek Norveç’in 12,5 milyar dolarla ilk sırada bulunduğunu, Şili’nin 6,4 milyar dolar, İsveç’in ise 4,8 milyar dolarla onu takip ettiğini söyledi.
Türkiye’nin 2025 yılı sonunda dünya somon ihracatından yüzde 1,7 pay alarak 11. sırada yer aldığını belirten Kızıltan, 2021’de yüzde 0,8 olan payın 2025 sonunda yüzde 1,7’ye yükseldiğini kaydetti. Kızıltan, bu süreçte Çin, Fransa, Almanya, Litvanya, Rusya Federasyonu ve Avustralya’nın geride bırakıldığını aktardı.
Norveç’in tanıtım modeli örnek alınacak
Sinan Kızıltan, Norveç Deniz Ürünleri Konseyi’nin küresel pazarda Norveç deniz ürünlerinin değerini ve bilinirliğini artırmak için çok kanallı tanıtım çalışmaları yürüttüğünü söyledi.
Kızıltan’ın aktardığına göre, Norveçli deniz ürünü ihracatçılarının ödediği ihracat vergileriyle finanse edilen konsey, 2025’te çoğunluğu Norveç somonu için olmak üzere 43,5 milyon dolarlık tanıtım bütçesine sahipti. Konseyin 2026 bütçesinin ise 45 milyon dolara yükseldiği belirtildi.
Norveç somonunun tanıtımında farklı ülkelerde reklam ve sosyal medya çalışmalarının yanı sıra tanınmış şefler, beslenme uzmanları ve influencer’larla iş birliği yapıldığını belirten Kızıltan, Norveçli futbolcu Erling Haaland’ın da marka büyükelçisi olarak görev aldığını ifade etti.
Kızıltan, Türk somonu için benzer bir tanıtım programının hayata geçirilmesi durumunda Türkiye’nin dünyanın en fazla somon ihraç eden ilk 3 ülkesinden biri olabilecek potansiyele sahip olduğunu söyledi.
Kılıçkaya: İhracat potansiyelinin başlangıcı
Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürü Dr. Mehmet Ali Kılıçkaya, Türk somonunun ihracat ivmesi ve uluslararası pazarlarda güçlenen konumuyla su ürünleri sektöründeki yeni fırsatların somut örneklerinden biri hâline geldiğini belirtti.
Başta Rusya ve Vietnam olmak üzere uluslararası pazarlarda Türk somonuna yönelik talebin arttığını kaydeden Kılıçkaya, ürünün bugün ulaştığı seviyeyi bir sonuç olarak değil, daha büyük bir ihracat potansiyelinin başlangıcı olarak değerlendirdiklerini söyledi.
Türkyılmaz: Pazar çeşitliliği artırılmalı
Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürü Turgay Türkyılmaz, Türk somonunun tarım sektöründeki gelişimin dikkat çekici örneklerinden biri olduğunu ve uluslararası pazarlarda önemli bir yer edindiğini ifade etti.
İhracatın belirli pazarlarda yoğunlaşmasının pazar çeşitliliğini artırmayı gerekli kıldığını belirten Türkyılmaz; yeni pazarlara erişim, ürün çeşitliliğinin geliştirilmesi ve birim ihracat değerinin yükseltilmesinin kalite, güvenilirlik ve markalaşmayla birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.
Türkyılmaz, standartlaşmanın Türk somonunun sürdürülebilir gelişimi açısından önem taşıdığını vurguladı. Ürün tanımı ve sınıflandırması, kalite özellikleri, hasat ve işleme uygulamaları, izlenebilirlik ve pazarlama süreçlerinin ortak bir anlayışla yürütülmesi gerektiğini kaydetti.
Türk somonunun biyolojik olarak gökkuşağı alabalığı olduğunu belirten Türkyılmaz, Türkiye’de gelişen üretim modeli ve ticari kimliği sayesinde ürünün uluslararası pazarlarda kendine özgü bir konum kazandığını ifade etti. Bu konumun güçlendirilmesi için bilimsel doğruluk, ilgili mevzuat, ürün kalitesi, tüketici güveni ve ticari beklentilerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Türk Somonu Çalıştayı’nda Tarım ve Orman Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Türkiye İhracatçılar Meclisi, TİM Tarım Kurulu, Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller Sektör Kurulu ile su ürünleri alanındaki sivil toplum kuruluşları bir araya geldi.
Türk somonu ihracatı 2019’dan bu yana büyüdü
Türkiye’nin Türk somonu ihracatı 2019 yılında 29 milyon dolar olarak gerçekleşti. İhracat 2020’de 56,8 milyon dolara, 2021’de 131 milyon dolara yükseldi.
Türk somonu ihracatı 2022 yılında 363,1 milyon dolara, 2023’te 396 milyon dolara ve 2024’te 458,5 milyon dolara ulaştı. İhracat, 2025 yılında 520 milyon dolarla en yüksek seviyesini gördü.
