Hapis cezalarının infazında ve denetimli serbestlik uygulamasında ceza adaletini sağlamaya yönelik atılan adımlarda yeni bir dönem sürüyor. 04.06.2025 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren yasal düzenleme ile birlikte, cezasının süresi ne olursa olsun hükümlülerin belirli bir süreyi doğrudan ceza infaz kurumunda geçirmesi zorunlu hale getirildi. 'Cezasızlık algısını' ortadan kaldırmayı hedefleyen bu düzenleme, özellikle kısa süreli hapis cezalarında infaz dengelerini tamamen değiştirdi.
YÜZDE 10 (1/10) CEZAEVİ ŞARTI NEDİR?
Yapılan son düzenlemeyle birlikte, denetimli serbestlik tedbirinden yararlanmak isteyen bir hükümlünün, koşullu salıverilme tarihine kalan sürenin en az 1/10’unu (yüzde 10’unu) ceza infaz kurumunda fiilen geçirmesi şart koşuluyor. Eski uygulamadaki denetimli serbestlik sınırlarının doğrudan uygulanması yerine getirilen bu 'oran esası', cezasının infazı için cezaevine giren kişilerin Yasanın öngördügü asgari süreyi parmaklıklar arkasında geçirmeden tahliye olabilmesinin önüne geçiyor.
1 YIL HAPİS CEZASINDA KİM NE KADAR YATACAK?
Yeni sistemin işleyişi, hükümlünün durumuna ve ceza adaletindeki 'tekerrür' (suçun tekrarlanması) durumuna göre farklılık gösteriyor. 1 yıl (365 gün) süreli bir hapis cezası üzerinden yapılan teknik hesaplama, tablonun netleşmesini sağlıyor:
Genel İnfaz Oranına Tabi Hükümlülerde:
1 yıllık cezada koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hesaplamaları sonucunda, yeni 1/10 kuralı gereğince hükümlünün cezaevinde geçirmesi gereken fiili süre en az 18 gün olarak gerçekleşiyor.
Mükerrir (Suçu Tekrarlayan) Hükümlülerde:
Hakkında ilk kez tekerrür hükümleri uygulanan kişilerde infaz oranı arttığı için, koşullu salıverilmeye kalan sürenin 1/10'u 24 gün cezaevi yatarlılığına denk geliyor.
İkinci Kez Mükerrir Hükümlülerde:
Özel infaz rejimine tabi tutulan ve infaz oranları en yüksek seviyeden uygulanan ikinci kez mükerrir hükümlüler için ise cezaevinde geçirilmesi gereken asgari süre 27 güne ulaşıyor.
HER DOSYA KENDİ İÇİNDE ÖZEL HESAPLANMALI
Uzmanlar ve hukukçular, infaz hukukunun son derece teknik ve karmaşık bir yapıya sahip olduğunu vurgulayarak önemli bir uyarılarda bulunuyor. Yayınlanan oranlar genel standartları yansıtmakla birlikte, bir hükümlünün cezaevinde kalacağı net süre şu unsurlara göre tamamen değişkenlik gösterebiliyor:
Suçun Türü: Terör, kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve uyuşturucu ticareti gibi nitelikli suçlarda uygulanan infaz oranları (1/2, 2/3, 3/4 vb.) farklıdır.
Suç Tarihi: Suçun işlendiği tarihte yürürlükte olan lehe kanun hükümleri ve geçici infaz maddeleri dikkate alınır.
Mahsup Süreleri: Gözaltı, tutukluluk veya başka bir dosyadan geçen sürelerin infazdan düşülmesi hesabı doğrudan etkiler.
Özel İnfaz Rejimleri: Kadın, çocuk, yaşlılık veya ağır hastalık gibi özel infaz usulleri saklıdır.
Bu nedenle, her dosyanın infaz duruşması ve koşullu salıverilme tarihinin İnfaz Hakimlikleri ile Müddetname esasına göre bireysel olarak hesaplanması büyük önem taşıyor.
