Ayvalık Belediye Tiyatrosu nasıl doğdu?

IŞIK TEOMAN

03.02.2025 - 13:57 Yayınlanma

Ayvalık Belediye Tiyatrosu Genel Sanat Yönetmeni Erkan Cılak: 8 yetişkin 2 çocuk oyunu çıkardık.

Bir çocuk oyunuyla bir de geçen seneki oyunumuzun yazarları aramızdan değildi, genelde kendimiz yazıyoruz. Senaryo yazma atölyesine hiç ara vermiyoruz, bu ülkede tiyatronun da sinemanın da düşmanı yeni yazınsal eserler yaratmamak diye düşünüyoruz. Herkes oyuncu ama yazar hiç yok. O nedenle oynamak kadar yazmak önemli.

Tarihi kent sokakları, muhteşem plajları, müzeleri, doğal güzellikleri, her biri birbirinden değerli 22 adası, coğrafi işaretli ürünleri, tabi ki olmazsa olmazı, “Ayvalık Tostu”yla ünlenen Ayvalık’ın bir başka yüzü de, kültür ve sanat kenti olması. Geçtiğimiz yıl 300’den fazla etkinlikle kent yaşamına damga vuran Ayvalık’a 5 yıl önce geldiğimde bir eksiklik olduğunu vurguladığımda, o dönem Kültür İşleri Müdürü Erkan Cılak’a sormuştum, ‘Neden bir tiyatromuz yok?’ diye. O yıllarda aklında böyle bir düşüncenin bulunduğunu ve en kısa sürede yaşama geçirmeyi planladığını söylemişti.

Tiyatroyu yoktan var etti

Şansızlık bu ya! Araya pandemi girdi, gecikmeli de olsa 2 yıl sonra Erkan Cılak Ayvalık Belediye Tiyatrosu’nun temellerini attı ve bugünlere gelindi. Ben de bu sürece nasıl gelindi, neler yaşandı? diye sorduğumda; “Ayvalık Belediye Tiyatrosu'nun kurulması aslında tamamıyla bir çocukluk eksikliği diyebilirim” böyle diyor, Ayvalık Belediye Tiyatrosu Genel Sanat Yönetmeni Erkan Cılak. Yoktan var ettiği tiyatro ile ne kadar övünse azdır, kısa sürede kuruluşu gerçekleştirilen ve çok sayıda oyunu, yazan, yöneten ve oynayan Erkan Cılak, süreci şöyle anlatıyor:

“ Ayvalık’ta büyüdüm, okullardaki tiyatro çalışmalarında bulunurdum, Orta 2’deyken şu an oynadığımız Nejat Uygur Sahnesi, sinemaydı ve Kocaeli Şehir Tiyatrosu’nun bir oyununu izlemiştim. Oyun sonunda Ayvalık gibi bir yerde salon olmamasını eleştirmişti oyuncular. O senelerde ise Ayvalık’ta amfitiyatro yapılmaya başlamıştı, hemen bizim okulun yanında, öğlen araları taş dizerlerken onları izliyordum. Şimdiki amfitiyatronun yarısı kadardı, böyle bir yerde oyun oynamak nasıl olur diyordum. Sonra üniversite derken 2009 yılında amfide Sadri Alışık Tiyatrosu ile geldiğim yaz turnesinde iki katına çıkmış olan 4000 kişilik Amfitiyatroda oynadım ama kulisleri ve zemini çok kötüydü.”

Vural Sineması kurtarıldı

2010 yılında Ayvalık’a döndükten sonra, önce Ayvalık Sanat Derneği ve birkaç kişiyle Ayvalık Sanat Fabrikası’nı kurduklarını ifade eden Erkan Cılak, Ayvalık’ın bir tiyatro salonu kazandığını söylüyor. 2019 yılında Ayvalık Belediyesi’nde Kültür Müdürü olarak göreve başladığını belirten Erkan Cılak, “Önce amfitiyatro iyileştirildi, sonra da Vural Sineması artık kapanmış ve bir ticarethaneye verilecekken araya girildi, Belediyemiz orayı 200 kişilik bir tiyatro salonu haline çevirdi. Küçüklüğümden kafama takılan sorunlar bitmişti. Artık Belediye Tiyatrosu’nu kurmalıydık. Önce yönetmeliğini oluşturduk araya pandemi girdi ve pandemiden sonra 2022 Mayıs ayında ilk oyunumuz ‘Neyzen Ya Yaşıyorsa oyunuyla sahne’ dedik. Artık bundan sonrası benim hikayem değildir. 2,5 yılda 42 farklı arkadaşımızla çalıştık hepsinin bu oluşumda önemli yeri var. Elbette bu fikre inanıp kabul eden Belediye Başkanımız Mesut Ergin ve Başkan Yardımcılarımıza da teşekkür borçluyuz” diye anlatıyor.

Farklı Yönetmelik
Ayvalık Belediye Tiyatrosu olarak, yönetmelik ve strateji olarak diğer Belediye Tiyatrolarından farklı bir yapılanmaya gidildiğini söyleyen Erkan Cılak, “Özel tiyatrolarda çalışırken ya da özel tiyatro varken en sıkıntı çektiğim, bir yere gidip gişe açtığınızda, hem siz hem oranın belediyesinin suçlandığı ilk cümle ile karşı karşıya kalıveriyorsunuz. ‘Eskiden belediye, tiyatroları bedava yapardı’ Bu öyle bir cümle ki, her oyunu bedava sunsa belediyeler, sanki koşa koşa gidecekler. Üstelik yine öyle bir cümle ki ‘ne yani sanat yaptığın için sana para mı vereceğiz?’ manası da çıkmakta, bu da özel tiyatro yapan arkadaşları bitirmektedir. O nedenle biz Belediye Tiyatrosu’nu kurarken asla ücretsiz yapmayacağımızı, dışarıdan gelip gişe açan tiyatrocuyu da öldürmeyeceğimizi beyan ettik! İstedim ki Belediye Tiyatrosu belediyeye yük olmadan kendi yağıyla kavrulsun. Ödenekli olmayalım. Bu nedenle uzunca bir süredir seyirci portföyü oluşturuyoruz, Belediyeden bir kuruş almadan, kazanılanın vergisi düşülüp yönetmenin belirlediği yüzdelik dilimlerle görev alanlara dağıtılıyor. Böylece oyuncu arkadaşlarımız az da olsa kazanıyor. Ama dekordu başka bir şeydi, belediyeye yük olmuyoruz,” diyerek gönlünden geçenleri anlatıyor.

18 ayda150 oyun

2 senede 100’ün üzerinde kişiye eğitim verdiklerini, yetişen oyunculardan oyunlarda 40’a yakınının oynadığını belirten Cılak, yaz ve depremin olmadığı 18 ayda 150 oyun oynadıklarını bunun da ayda 9 oyun oynamak olduğunu söylüyor. Ayvalık’ta başlayan Kadın Oyunları Festivali’nin çok sayıda kentte sahne aldığını vurgulayan Erkan Cılak, “Senede ortalama 40 oyun dışarıdan getiriyoruz. Okulların ara tatilinde ‘Tiyatro Buluşmaları’ dedik, 9 ekip 11 oyun oynadık, 5 günde, hemen telefonla uzak yakın demeden bir gecede toparlandık. İyi işe, iyi oyuna seyirci hep var, ama artık izleyenlerin birçoğu kalıcı seyircimiz oldu. Oyun iyiyse artan bir seyirci var ama oyun seyirciye cevap vermiyorsa 3-5 oyunda seyirci sayısı, oyunun tekrar etme sayısını, kendini belli ediyor,” diyerek ekibin önemine dikkat çekiyor.

Tiyatro için tiyatrocu kadar, izleyici yaratmak da önemli.
Hedeflerinin sadece tiyatro, çok sayıda üretim yapmak olmadığının altını çizen Erkan Cılak, “Hedef o ama sadece o değil. İyi tiyatro için iyi tiyatrocular ve iyi tiyatro seyircisi gerekli. Bizim eğitimlerimiz aralıksız devam ediyor, hem genç ve çocuklar için devam ediyor, hem yetişkinler için. En iyi adaptasyon yetişkinin en gencinde oluyor aslında, 18-22 arası başlayanlar bu işi meslek edinebilir düzeyde evrilebiliyor ki genelde konservatuarlar içinde mesleki eğitim yaş uygunluğu bu aralıkta. Fakat Ayvalık’ta o yaş genç pek yok. Üniversite, 2 yıllık yüksekokul sadece, üniversiteyi kazanıp gidiyorlar, kalanlar da hayata atılıyor haliyle, bu anlamda verimli değil potansiyelimiz ama biz elimizden geldiğince çekmeye çalışıyoruz. Bunun yanında sıkça turne yaparak başka şehirlerdeki karşılığımızı da merak ediyoruz. Şu ana kadar 20 civarında turnemiz olmuştur. İstanbul, İzmir, Balıkesir ilçeleri ve Mersin gibi çeşitli yerlere gittik, gitmeye devam ediyoruz” diyerek duygularını dile getiriyor.

400 kişilik salo

Işık Teoman

Tiyatroyu yoktan var etti

Vural Sineması kurtarıldı

18 ayda 150 oyun

Tiyatro için tiyatrocu kadar, izleyici yaratmak da önemli.
Hedeflerinin sadece tiyatro, çok sayıda üretim yapmak olmadığının altını çizen Erkan Cılak, “Hedef o ama sadece o değil. İyi tiyatro için iyi tiyatrocular ve iyi tiyatro seyircisi gerekli. Bizim eğitimlerimiz aralıksız devam ediyor, hem genç ve çocuklar için devam ediyor, hem yetişkinler için. En iyi adaptasyon yetişkinin en gencinde oluyor aslında, 18-22 arası başlayanlar bu işi meslek edinebilir düzeyde evrilebiliyor ki genelde konservatuarlar içinde mesleki eğitim yaş uygunluğu bu aralıkta. Fakat Ayvalık’ta o yaş genç pek yok. Üniversite, 2 yıllık yüksekokul sadece, üniversiteyi kazanıp gidiyorlar, kalanlar da hayata atılıyor haliyle, bu anlamda verimli değil potansiyelimiz ama biz elimizden geldiğince çekmeye çalışıyoruz. Bunun yanında sıkça turne yaparak başka şehirlerdeki karşılığımızı da merak ediyoruz. Şu ana kadar 20 civarında turnemiz olmuştur. İstanbul, İzmir, Balıkesir ilçeleri ve Mersin gibi çeşitli yerlere gittik, gitmeye devam ediyoruz” diyerek duygularını dile getiriyor.

400 kişilik salona da az kaldı.”

Belediye Tiyatrolarının artmaya başlamasıyla birlikte, şartların da değişmeye başladığını ve zorlaştığını söyleyen Erkan Cılak, yazar kasa mecburiyetleri, iş güvenliği eğitimleri nedeniyle belediye tiyatrosunun bu konulara cevap veremediğini belirtiyor. Belediye tiyatrolarında yaşanan sıkıntıları da hatırlatan Erkan Cılak şöyle devam ediyor: “Özerklik, turne arabası sorunu yaşamamak, topladığımız bilet paralarının belediyede sisteme girip işlenmesi vergisinin kesilmesi bize dönmesi ve dağıtılması çok zaman alıyor. Ayrıca turneler de bazen para kazandırıyor. Ama o ödemelerin bize gelmesi bürokrasi yüzünden zor oluyor. Sahne eksiklerimiz vardı ama yeni sahnemiz yapılıyor. O kısımda eksiğimiz kalmayacak denebilir. Ama belediyelerin elbette ki destek olması gerekir, belediyemizin bize destek olduğu tek konu salon kirası vermememiz, maddi destek alamıyoruz, belediye sayfası etkinlik köşesi değil, haliyle basın birimi aracılığıyla istediğimiz kadar tanıtım oyun reklamları çıkamıyoruz. Bunlar bizi zorluyor. Fakat aşılacağına inanıyorum. Bazı sorunlarımız var ama kötüye gitmiyoruz. Bilakis iyiye gidiyoruz, bence çok daha hızlı iyiye gidebiliriz diyebilirim. Ümit ederim ki ilk hayalim gerçek olmuştur ve kalıcı olur, Ayvalık’ın Belediye Tiyatrosu var, kapalı açık salonları var. Umarım gidebildiği kadar gider. Sözlerimi bitirmeden bir sürpriz daha verebilirim ki Kırlangıç Yaşam Merkezi’nde en son teknolojilerle düzenlenmiş yaklaşık 400 kişilik salona da az kaldı.”

İlk ödül nasıl geldi?
Tiyatronun kurulmasının üzerinden kısa süre geçmesine rağmen Şubat 2022 yılında ilk ödülün geldiğini hatırlatan Erkan Cılak, o günü şöyle anlatıyor: “Neyzen Ya Yaşıyorsa?” isimli yazdığım oyunun okuma provaları ile başladık, 6 Mayıs 2022’de ‘sahne’ dedik. Tesadüf oyun prömiyerini Bodrum’dan İstanbul’a geçmekte olan ve o dönem oyunumuzu öğrenen Yeni Tiyatro Dergisi Jürisi bir gece konaklayarak izledi ve Haziran ortasında gelen bir haberle şaşırdık; 2022 Yeni Tiyatro Dergisi Uluslararası Başarı ve Emek Ödülleri en iyi kadın oyuncu Jüri Özel Ödülü Alev Abacı Neyzen Ya Yaşıyorsa? 2022 Yeni Tiyatro Dergisi Uluslararası Başarı ve Emek Ödülleri en iyi erkek oyuncu Jüri Özel Ödülü Erkan Cılak Neyzen Ya Yaşıyorsa? 2022 Yeni Tiyatro Dergisi Sanata Katkı Ödülü (Ayvalık Belediye Tiyatrosu’nun Kuruluşu vesilesiyle) Ayvalık Belediye Başkanı Mesut Ergin) ödülleri gelmişti, o yaz hem anfitiyatroda hem çevre ilçelerde açık havada da oynadık. İki İstanbul turnesi derken 2024 ‘ün başlarına kadar 30 kez oynandı.”

na da az kaldı.”