İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin “Basmane’de Yeniden Basma Atölyesi” projesi, İzmir Enternasyonal Fuarı kapsamında tanıtıldı. Proje ile Basmane’nin tarihi kimliği yeniden gün yüzüne çıkarılacak, kadınlara istihdam ve bölgeye ekonomik canlılık sağlanacak.
İzmir’in köklü tarihine ve kültürel mirasına sahip çıkan İzmir Büyükşehir Belediyesi, kentin en önemli geleneklerinden birini yeniden hayata geçiriyor. Türk Kadınlar Birliği İzmir Şubesi ve İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA) iş birliğiyle başlatılan “Basmane’de Yeniden Basma Atölyesi” projesi, Basmane semtinin adını aldığı basma üretim kültürünü günümüze taşıyacak.
Projeyle birlikte, 18. ve 19. yüzyıllarda İzmir’in Avrupa’da “Smyrna Kumaşı” olarak ünlenen basmalarıyla tanındığı dönemin üretim kültürü modern yöntemlerle yeniden canlandırılacak. Çalışma kapsamında Basmane’nin tarihi dokusu korunurken, bölge aynı zamanda turizm ve yerel üretim açısından cazibe merkezi haline getirilecek.
Fatma–Mustafa Hasdemir binası atölyeye dönüşüyor
Proje kapsamında, Pazaryeri Mahallesi’nde yer alan Fatma–Mustafa Hasdemir Binası, gerekli restorasyon ve dönüşüm çalışmalarıyla basma deneyim atölyesine dönüştürülecek.
Bu merkez; zanaatkârların, bilim insanlarının, sanatçıların, gençlerin ve meraklıların bir araya gelerek üretim yapacağı bir kültür, eğitim ve paylaşım noktası haline gelecek.
Aynı zamanda kadınlara yönelik eğitim programlarıyla onların ekonomik bağımsızlık kazanmasına katkı sağlanacak. İzmir’in geleneksel desenleri çağdaş tasarımlarla yeniden yorumlanarak, ekolojik ve sürdürülebilir üretim modelleri hayata geçirilecek.
“Basmanelilere müjde vermek istedik”
Projenin tanıtımında konuşan İzmir Büyükşehir Belediyesi Kent Tarihi ve Tanıtımı Dairesi Başkanlığı’na bağlı Kültürel Mirasın Yönetimi ve Tanıtımı Şube Müdürü Ayşegül Güngören, çalışmanın önemine dikkat çekti.
Güngören, “Basmane’ye adını veren basmacılık zanaatını yeniden tanıtmak ve bu kültürü geleceğe taşımak istiyoruz. İzmir Kalkınma Ajansı ve Türk Kadınlar Birliği’nin desteğiyle yola çıktık. Atölyemizi kurma çalışmalarına başladık. İlgi duyan kadınlara eğitim vererek hem üretimi canlandıracağız hem de bölgedeki sosyal ve ekonomik hayatı güçlendireceğiz. 94. İzmir Enternasyonal Fuarı’nda bu projenin müjdesini paylaşmak istedik ve gördüğümüz ilgi bizi çok mutlu etti,” dedi.
Basmane semti, 18. yüzyıl ortalarında kurulan Basmahane Fabrikası sayesinde ismini aldı. O dönemde İzmir, basma kumaş üretimiyle yalnızca Osmanlı topraklarında değil, Avrupa’da da tanınır hale geldi.
Basmane’de üretilen kumaşlar, Osmanlı’da kadınların kullandığı çember ve yazmaların yanı sıra yurt dışına ihraç edilen kaliteli tekstil ürünleri arasında yer aldı.
Ancak 1850’li yıllarda ithal ürünlere uygulanan düşük vergiler nedeniyle yerli üretim zor duruma düştü. Basmahane Fabrikası kapandı, binası kamulaştırıldı ve yerine Basmane Garı inşa edildi.
Ayşegül Güngören, bu tarihsel sürece dikkat çekerek, “Basmane, İzmir’in hem endüstri hem de kültür mirasında çok önemli bir yere sahip. Bu proje ile yalnızca bir üretim geleneğini değil, kentin hafızasını da canlandırmayı hedefliyoruz,” ifadelerini kullandı.
“Basmane’de Yeniden Basma Atölyesi” projesi, sadece tarihi bir mirası korumakla kalmayacak, aynı zamanda kadınların iş gücüne katılımını artırarak bölgedeki ekonomik hareketliliğe katkıda bulunacak. Geleneksel üretim teknikleri modern tasarım anlayışıyla birleştirilecek ve ortaya yerli, özgün ve sürdürülebilir bir üretim modeli çıkacak.
İzmir’in kültürel mirasına sahip çıkılıyor
Projeyi yürüten İzmir Büyükşehir Belediyesi Kent Tarihi ve Tanıtımı Dairesi Başkanlığı, Sosyal Hizmetler, Kadın ve Aile Hizmetleri ile Kültür ve Sosyal Hizmetler daire başkanlıklarının ilgili birimleri, Türk Kadınlar Birliği İzmir Şubesi ve İZKA iş birliğiyle çalışmalarını sürdürüyor.
İzmir’in geçmişiyle geleceği arasında köprü kurmayı hedefleyen proje, kentin kültürel mirasını korurken yeni nesillere sanat, üretim ve dayanışma kültürü aşılayacak.
