Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, dünya haritalarının kullanımına ilişkin dikkat çeken bir karara imza attı. Yaklaşık 500 yıldır yaygın olarak kullanılan Mercator projeksiyonuna alternatif olarak, kıtaların yüzölçümlerini daha doğru yansıtan Equal Earth projeksiyonunun kullanımının teşvik edilmesine destek verildi.
Karar, BM Genel Kurulu’nda 164 ülkenin oyuyla kabul edildi. ABD karara karşı oy kullanan tek ülke olurken Sırbistan, Estonya, Gürcistan, Litvanya, Moldova ve Ukrayna çekimser kaldı.
500 yıllık harita sistemine alternatif
Dünyada uzun yıllardır kullanılan Mercator projeksiyonu, 1569 yılında Flaman kartograf Gerardus Mercator tarafından özellikle denizcilik amacıyla geliştirildi.
Ancak bu projeksiyonun önemli özelliklerinden biri, kutuplara yaklaşıldıkça kara parçalarının yüzölçümlerini olduğundan daha büyük göstermesi. Bu nedenle Grönland haritalarda Afrika’ya yakın büyüklükte görünürken Afrika’nın gerçek yüzölçümü Grönland’ın yaklaşık 14 katı.
BM Genel Kurulu’nda desteklenen Equal Earth projeksiyonu ise kıtaların göreli yüzölçümlerini gerçeğe daha yakın biçimde göstermeyi amaçlıyor.
Afrika haritada daha geniş görünecek
Equal Earth projeksiyonunun kullanılmasıyla Mercator haritalarında olduğundan daha küçük görünen Afrika’nın haritadaki alanı büyüyecek. Buna karşılık Avrupa, Kuzey Amerika ve Grönland’ın göreli büyüklüğü azalacak.
Buradaki değişiklik ülkelerin veya kıtaların gerçek yüzölçümlerinin değişmesi anlamına gelmiyor. Değişen, Dünya’nın küresel yüzeyinin düz bir harita üzerinde nasıl gösterildiği.
Karar 164 ülkenin desteğini aldı
Togo’nun öncülüğünde ve Afrika Birliği’nin desteğiyle hazırlanan girişim BM Genel Kurulu’nda oylamaya sunuldu.
Karar 164 ülkenin desteğiyle kabul edildi. ABD karşı oy veren tek ülke olurken Sırbistan, Estonya, Gürcistan, Litvanya, Moldova ve Ukrayna çekimser kaldı.
ABD’den “ideolojik gündem” eleştirisi
Reuters’ın aktardığına göre ABD, karara ilişkin eleştirisinde girişimin “ideolojik bir gündemi” desteklediğini savundu.
Washington, bu tür bir gündemin uluslararası barış, refah ve ilişkiler gibi daha önemli küresel sorunlardan dikkati uzaklaştırdığını öne sürdü.
Böylece ABD, oylamada karara karşı çıkan tek ülke oldu.
“Correct the Map” kampanyası
Girişimin arkasında “Correct the Map” (Haritayı Düzelt) kampanyası bulunuyor.
Togo Dışişleri Bakanı Robert Dussey, Mercator projeksiyonunun Afrika’yı olduğundan küçük göstermesinin yalnızca teknik bir haritacılık meselesi olmadığını, bunun insanların dünyayı algılama biçimini de etkilediğini savundu.
Kampanya kapsamında Equal Earth haritasının okullarda, ders kitaplarında, medya kuruluşlarında ve dijital platformlarda daha yaygın şekilde kullanılması hedefleniyor.
Mercator tamamen kaldırılmayacak
BM Genel Kurulu’nun aldığı kararın bağlayıcı olmadığı belirtiliyor. Karar, Mercator projeksiyonunu tamamen yasaklamıyor.
Özellikle denizcilik ve havacılık alanlarında Mercator projeksiyonunun bazı teknik avantajlarının devam ettiği ifade ediliyor.
Yeni yaklaşım, hükümetleri ve kurumları kıtaların yüzölçümlerini daha doğru yansıtan harita projeksiyonlarını kullanmaya teşvik ediyor.
Haritalar değişebilir, ancak Dünya’nın gerçek yüzölçümleri değişmiyor.
