Söyleşi Alaçatı’da gerçekleştirildi
Sakız ağacı ve damla sakızı üreticisi Hasan Ege Tütüncüoğlu, Arkas Sanat Alaçatı’da düzenlenen söyleşide Çeşme damla sakızının yeniden üretime kazandırılması sürecini kamuoyuyla paylaştı. “Yerelden Markaya: Sakız Tadında” başlıklı etkinlik, Medicana International İzmir Hastanesi sponsorluğunda gerçekleştirildi. Söyleşinin moderatörlüğünü Banu Şen üstlendi.
Pandemi döneminde başlayan araştırma
29 Ocak Perşembe günü düzenlenen etkinlikte konuşan Tütüncüoğlu, pandemi sürecinde Çeşme’de sakız üretiminin neden yok denecek kadar azaldığını sorgulamaya başladıklarını söyledi. Ailesinin 200 yılı aşkın süredir Çeşme’de yaşadığını belirten Tütüncüoğlu, bölgenin sakız kültürüne yakından tanık olduklarını ifade etti.
Sakız Adası modeli incelendi
Araştırma sürecinde Yunanistan’a bağlı Sakız Adası’ndaki üretim modelini incelediklerini aktaran Tütüncüoğlu, sakızın burada kozmetikten farmakolojiye kadar birçok alanda değerlendirildiğini ve ciddi bir ekonomik değer yarattığını söyledi. Çeşme’de ise bu potansiyelin uzun yıllar boyunca değerlendirilemediğini dile getirdi.
Üretimin temeli anaç ağaçlara dayanıyor
Tütüncüoğlu, araştırmalarının kendisini üretici İbrahim Topal’a yönlendirdiğini belirterek, doku kültürü ve havai köklendirme yöntemleriyle sakız ağaçlarının çoğaltılabildiğini öğrendiklerini aktardı. Çeşme’nin eski sakinlerinden Coşkun Vural’ın yıllar önce diktiği anaç ağaçların, projenin temelini oluşturduğunu söyledi.
Sakız ağacı sayısı 50 bine ulaştı
Pandemi yılında 500 ağaçla deneme üretimine başladıklarını belirten Tütüncüoğlu, o dönemde Türkiye genelinde kayıtlı sakız ağacı sayısının yaklaşık bin olduğunu, Yunanistan’da ise bu sayının 1,5 milyona ulaştığını ifade etti. Kısa sürede 50 bin ağaca ulaşıldığını söyleyen Tütüncüoğlu, hedeflerinin 100 bin sakız ağacına ulaşmak olduğunu belirtti.
Arazi tahsisi en büyük engel
Sakız ağacı üretiminde karşılaşılan en büyük sorunun arazi tahsisi olduğunu dile getiren Tütüncüoğlu, çok sayıda fidanın hâlen saksılarda beklediğini aktardı. Belediye ve İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile yapılan iş birliklerinin süreci kısmen rahatlattığını, Çeşme Belediyesi’nin projeye destek verdiğini söyledi.
Çeşme damla sakızı coğrafi işaret aldı
Projenin önemli aşamalarından birinin coğrafi işaret süreci olduğunu vurgulayan Tütüncüoğlu, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün başvurusu sayesinde Çeşme damla sakızının coğrafi işaretli ürün statüsü kazandığını açıkladı. Böylece Çeşme Kavunu’nun ardından ilçenin ikinci coğrafi işaretli ürünü tescillenmiş oldu.
Avrupa Birliği süreci ve ilk ihracat
Avrupa Birliği nezdindeki coğrafi işaret başvurusunun sürdüğünü aktaran Tütüncüoğlu, Çeşme ve Sakız Adası damla sakızlarının içerik analizlerinde yüzde 99,9 oranında benzerlik tespit edildiğini söyledi. Malezya’nın Kuala Lumpur kentine yapılan 50 kilogramlık satışın, Çeşme damla sakızının ilk kayıtlı ihracatı olduğunu belirtti.
Bilimsel çalışmalar devam ediyor
Çeşme damla sakızının dört farklı üniversitede farmakoloji ve genetik alanlarında incelendiğini belirten Tütüncüoğlu, kanser, mide rahatsızlıkları ve ilaç geliştirme alanlarında yürütülen çalışmaların uluslararası akademik yayınlara dönüştüğünü ifade etti.
Kozmetik ve ilaç alanında kullanım
Damla sakızının yalnızca gıda değil, kozmetik ve farmakoloji alanında da değerlendirildiğini söyleyen Tütüncüoğlu, “Masticare” markasıyla diş macunu, krem ve bakım ürünleri geliştirdiklerini, iki binden fazla test ürünü üretildiğini açıkladı.
Kooperatifleşme hedefi
Üretimin yaygınlaşması için kooperatifleşmenin önemine dikkat çeken Tütüncüoğlu, Çeşme Sakız Üreticileri Derneği’nin kurulduğunu ve 17 aktif üreticinin derneğe üye olduğunu söyledi. Amaçlarının doğru üretim ve temizleme süreçleri için ortak bir standart oluşturmak olduğunu vurguladı.
Çevreye duyarlı bir üretim modeli
Sakız ağacının su istemeyen ve ilaçsız bir tür olduğunu belirten Tütüncüoğlu, bir fidanın yılda yaklaşık yarım kilo karbon emdiğini ve 1,2 kilogram oksijen ürettiğini söyledi. Projenin çevresel açıdan da önemli bir katkı sunduğunu ifade etti.
Yerel markadan küresel hedefe
Konuşmasının sonunda Tütüncüoğlu, sakız ağacının tarımsal olduğu kadar kültürel ve ekonomik bir değer taşıdığını belirterek, Çeşme’ye özgü bu ürünü katma değerli ürünlerle dünyaya açılan bir yerel marka hâline getirmeyi hedeflediklerini söyledi.
