Ege’de yaşanan depremler ve volkanik patlamalar, binlerce yıl öncesine dayanan büyük felaketlerin izlerini taşıyor. İzmir’in Çeşme ilçesinde, Bağlararası kazılarında keşfedilen bulgular, 3.500 yıl önce patlayan Santorini Volkanı’nın neden olduğu tsunaminin Ege kıyılarında yarattığı yıkımı gözler önüne seriyor.
Bağlararası: Batı Anadolu’nun kadim liman şehri
Yaklaşık 4.000 yıllık geçmişe sahip olan Çeşme Bağlararası, Batı Anadolu'nun Tunç Çağı’na ait en önemli liman şehirlerinden biri olarak biliniyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı desteğiyle 2001 yılında başlayan kazılar, 2019 yılına kadar Prof. Dr. Vasıf Şahoğlu tarafından yürütüldü.
Prof. Dr. Şahoğlu, 2009-2019 yılları arasında gerçekleştirilen kazılar sırasında tarih öncesi en büyük doğal afetlerden birinin izlerine ulaşıldığını belirtti.
Tsunami kalıntıları arkeolojik kazılarda ilk kez tespit edildi
Bağlararası’ndaki kazı çalışmalarında:
- 2012 yılında volkanik küle,
- 2013 yılında tsunami kalıntılarına,
- 2017 yılında ise tsunami kalıntıları arasında bir iskelete ulaşıldı.
Bulguların bilimsel analizleri 10 yıl sürdü ve 2022 yılında Amerikan Ulusal Bilimler Akademisi dergisinde yayımlandı.
Prof. Dr. Şahoğlu, Santorini Volkanı’nın patlamasının insanlık tarihindeki en büyük doğa olaylarından biri olduğunu vurgulayarak, "Bu patlama, Minos Uygarlığı’nın en güçlü döneminde yaşandı ve büyük bir yıkıma sebep oldu. Akdeniz’in en yoğun yerleşim alanlarından birinde gerçekleştiği için etkileri oldukça geniş bir coğrafyaya yayıldı." dedi.
Binlerce yıl öncesine ait küller farklı noktalarda görüldü
Santorini Volkanı patladığında gökyüzüne yükselen küllerin, Çeşme Bağlararası'ndaki kazı alanında belirgin bir çizgi halinde tespit edildiği belirtildi. Aynı kül tabakasına Mısır’daki bir kazıda da rastlanması, bu felaketin ne kadar büyük bir coğrafyada etkili olduğunu kanıtlıyor.
Prof. Dr. Şahoğlu, “Bağlararası’ndaki tsunami kalıntısı, Santorini Volkanı’nın yarattığı tsunamilerin arkeolojik bir kazı alanında bulunduğu ilk yerleşim yeri olarak kayıtlara geçti.” dedi. Daha önce yalnızca jeolojik sondajlarla belirlenen tsunami kalıntıları, ilk kez arkeolojik bir yerleşim alanında net şekilde ortaya çıktı.
Tsunami kalıntıları arasında insan iskeleti bulundu
Santorini Volkanı’nın patlaması sırasında Ege kıyılarında binlerce insanın hayatını kaybettiği düşünülse de bugüne kadar bu felakete ait insan kalıntılarına ulaşılamamıştı. Ancak 2017 yılında Çeşme kazılarında, tsunami kalıntıları arasında yaklaşık 17 yaşında bir erkek iskeleti bulundu.
