Eyyüp Kadir İnan: “Nâzım Hikmet’e Türk vatandaşlığını iade etmek bizim partimize nasip oldu”
AK Parti Genel Sekreteri ve İzmir Milletvekili Eyyüp Kadir İnan, Folkart Nâzım Hikmet Sergisi’nin açılışında yaptığı konuşmada, Nâzım Hikmet’in edebî mirası, düşünce ve sanat hayatında yaşadığı baskılar, Türk vatandaşlığından çıkarılması ve Gazze’de öldürülen çocuklara ilişkin mesajlar verdi.
Programa İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay da katıldı.
İnan, lise yıllarının Nâzım Hikmet’in şiirlerini okuyarak ve dizelerindeki memleket sevgisini anlamaya çalışarak geçtiğini belirtti. Bir sanatçının dehasını ve vatan sevgisini takdir edebilmek için onunla aynı ideolojik görüşe sahip olmanın gerekli olmadığını ifade eden İnan, “Nâzım’ı okurken şu gerçeği çok net gördüm: Bir insanın dehasını, memleket aşkını takdir etmek için illa ki onunla aynı ideolojik pencereden bakmak zorunda değiliz” dedi.
“Menderes, Nâzım’ın 12 yıllık hapis hayatına son verdi”
İnan, merhum Başbakan Adnan Menderes’in Demokrat Parti’nin iktidara gelmesinden kısa süre sonra, 14 Temmuz 1950’de genel af kanunu çıkardığını hatırlattı.
Bu düzenlemeyle Nâzım Hikmet’in 12 yıllık hapis hayatının sona erdiğini belirten İnan, Menderes’in Nâzım Hikmet’in fikirlerini paylaşmadığı halde yalnızca düşüncelerini şiire döktüğü için cezaevinde tutulmasına razı olmadığını söyledi.
İnan, bu yaklaşımın kendi siyasi geleneklerinin savunduğu temel erdemlerden biri olduğunu belirterek, “Sırf aynı siyasi pencereden bakmıyoruz diye yeni nesilleri bu büyük edebî mirasın dışında bırakmak, bu ülkenin kültürel hafızasına yapılacak en büyük haksızlık olmaz mı?” ifadelerini kullandı.
“Nâzım şiir yazdığı, Erdoğan şiir okuduğu için hapis yattı”
Türkiye’nin geçmişte farklı düşünce ve sanat insanlarına ağır bedeller ödettiğini belirten Eyyüp Kadir İnan; Sabahattin Ali, Zekeriya Sertel, Halikarnas Balıkçısı Cevat Şakir, Necip Fazıl, Can Yücel ve Ahmet Kaya’nın yaşadıklarını hatırlattı.
Nâzım Hikmet ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yaşadıkları arasında dikkat çekici bir kader ortaklığı bulunduğunu ifade eden İnan, iki ismin de şiir nedeniyle hapis yattığını söyledi.
İnan, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
“Çok çarpıcı bir kader ortaklığıdır ki Nâzım Hikmet sırf şiir yazdığından dolayı hapis yattı, bizim Genel Başkanımız, Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan da sadece bir şiir okuduğundan dolayı hapis yattı. Şiirin, kelimelerin ve düşüncenin bedelini bizzat ödemiş bir siyasi hareketin mensupları olarak bizler; yasakların ve sürgünlerin bu ülkeye ne kadar büyük vakit kaybettirdiğini çok ama çok iyi biliyoruz.”
“1951 yılındaki ayıba 58 yıl sonra biz son verdik”
Nâzım Hikmet’in hayatının son dönemlerini memleket hasretiyle geçirdiğini anlatan İnan, şairin bir uçak yolculuğu sırasında Türkiye semalarının üzerinden geçerken aşağıya bakarak “Memleketim, memleketim…” sözleriyle gözyaşı döktüğünü hatırlattı.
Nâzım Hikmet’in 1951 yılında Türk vatandaşlığından çıkarıldığını belirten İnan, bu kararın 58 yıl sonra AK Parti döneminde düzeltildiğini söyledi.
İnan, bu bölümde şu ifadeleri kullandı:
“1951 yılında elinden alınan vatandaşlığın ayıbına son vermek, tam 58 yıl sonra, 2009 tarihinde dönemin Başbakanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla yine bizim partimize nasip oldu ve Nâzım Hikmet’e Türk vatandaşlığı iade edildi.”
“Nâzım Hikmet bir fraksiyonun maskotuna indirgenemez”
Büyük sanatçıların eserlerini ortaya koyduktan sonra mensubu oldukları halkın ve dilin ortak değerine dönüştüğünü belirten İnan, Nâzım Hikmet’in belirli bir siyasi kesimin mülkiyetindeymiş gibi sunulmasına tepki gösterdi.
İnan, “Onu sadece belirli bir kesimin anabileceğini iddia etmek, Nâzım’ı bir dünya şairi olmaktan çıkarıp bir ‘fraksiyon maskotuna’ indirgemektir” dedi.
Farklı düşüncelere sahip insanların dahi bir sanatçının eserleri karşısında saygı göstermesinin sanatın ve fikrin zaferi olduğunu vurgulayan İnan, “Bu zaferi kutlamak yerine değerinizi küçük bir bahçeye kilitlemeye çalışmayın” ifadelerini kullandı.
“Nâzım bugün yaşasaydı ‘Özgür Gazze, Özgür Filistin’ diyecekti”
Eyyüp Kadir İnan, Nâzım Hikmet’in yalnızca kendi memleketi için değil, dünyanın bütün mazlumları için de duyarlılık gösterdiğini belirtti.
İnan, şairin Hiroşima’da hayatını kaybeden çocuklar için kaleme aldığı “Kız Çocuğu” şiirini hatırlattı.
Gazze’de bombalar altında öldürülen çocuklara dikkat çeken İnan, Nâzım Hikmet’in bugün yaşaması halinde Filistin halkının yanında duracağına inandığını söyledi.
İnan, bu değerlendirmesini şöyle dile getirdi:
“Eminim ki Nâzım bugün yaşasaydı, o gür sesini Gazze’de katledilen masum çocuklar için de yükseltecek, ‘Özgür Gazze, Özgür Filistin!’ diyecekti. ‘Şeker bile yiyemez ki kâğıt gibi yanan çocuk’ dizesini bugün bombalar altında can veren Gazzeli yavrularımız için haykıracaktı.”
“Nâzım şiirlerini zindanlarda ve sürgünlerde yazdı”
Nâzım Hikmet’in şiirlerinin yaşadığı acılardan, zindanlardan, sürgünlerden ve memleket hasretinden ayrı düşünülemeyeceğini vurgulayan İnan, şairin eserlerinin ortaya çıktığı dönemin koşullarının anlaşılması gerektiğini söyledi.
İnan, “O dönemin Türkiye’sini anlamadan, o çileleri anlamadan Nâzım’ı anlayamazsınız. Nâzım Hikmet o muazzam şiirleri pembe panjurlu evlerin konforunda yazmadı; zindanlarda, sürgünlerde memleket hasretiyle ter içinde yazdı” dedi.
İnan’dan Attilâ İlhan çağrısı
Konuşmasının sonunda Folkart Yönetim Kurulu Başkanı Mesut Sancak ve Folkart ailesine de çağrıda bulunan İnan, Türk edebiyatının önemli isimlerinden İzmirli şair Attilâ İlhan’ın hatırasını yaşatacak bir kültür projesinin hayata geçirilmesinden memnuniyet duyacaklarını söyledi.
İnan, böyle bir projenin İzmir ve Karşıyaka’ya yakışacağını ifade etti.
Nâzım Hikmet’i rahmetle anan İnan, sergiyi İzmir’e kazandıran Mesut Sancak’a ve emeği geçenlere teşekkür etti.
