Mustafa Kemal Atatürk, 28 Ekim 1923 akşamı yakın çalışma arkadaşlarına "Efendiler, yarın Cumhuriyet'i ilan edeceğiz!" diyerek Türkiye’nin tarihinde bir dönüm noktası olacak bu kararı cesaretle almıştı. Cumhuriyet, 29 Ekim 1923'te Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) "Yaşasın" nidalarıyla kabul edildi. Bu tarih, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin taçlandığı anı simgeliyor.
İkinci meclis ve hükümet krizi
Cumhuriyet’in ilanı süreci, TBMM’nin İkinci Meclis döneminde başlamıştı. Mustafa Kemal Paşa, başkanlığa seçilirken, hükümet bunalımı da derinleşiyordu. 27 Ekim’de Bakanlar Kurulu’nun istifaları sonrasında, Cumhuriyet düşüncesinin gerçeğe dönüşme zamanı gelmişti.
Cumhuriyetin ilanı için hazırlıklar
28 Ekim akşamı, Mustafa Kemal ve İsmet İnönü anayasa değişikliği üzerinde çalışarak, Cumhuriyet’in ilanına yönelik hazırlıkları tamamladılar. 29 Ekim’de Halk Fırkası, Mustafa Kemal’i hükümet bunalımını çözmekle görevlendirerek, anayasa değişiklik önergesini TBMM’ye sundu.
Cumhuriyetin resmen ilanı
Cumhuriyet, TBMM Genel Kurulu’nda yapılan oylama ile resmen ilan edildi. "Yaşasın Cumhuriyet!" nidaları, bu tarihi anı ölümsüzleştirdi. 29 Ekim 1923, sadece bir bayram değil, aynı zamanda Türk milletinin özgürlük ve egemenlik mücadelesinin en somut ifadesidir.
