ABD ile İsrail’in İran’a yönelik askeri geriliminin küresel ekonomi üzerindeki etkileri büyüyor. Enerji fiyatlarındaki artış, döviz piyasalarındaki oynaklık ve artan enflasyon baskısı, dünya ekonomisinde yeni risk başlıklarını gündeme taşıdı.
BBC kaynaklı analizlere göre, özellikle petrol fiyatlarındaki yükseliş ticaret akışını ve gelişmekte olan ülkelerin para birimlerini doğrudan etkilerken, yatırımcıların güvenli liman olarak ABD dolarına yönelmesi küresel piyasalardaki baskıyı artırdı.
Petrol fiyatları en büyük baskı unsuru oldu
Jeopolitik risklerin artmasıyla enerji maliyetleri yeniden yükselişe geçti. Petrol ithalatçısı ülkeler bu süreçten daha sert etkilendi.
Hindistan, Endonezya, Filipinler, Tayland ve Mısır gibi ülkelerde döviz baskısı artarken, enerji ithalat maliyetleri de yükseldi. Bu tablo, tüketici fiyatlarına doğrudan yansıdı.
Dolar güçlenince gelişen piyasalar zorlandı
Belirsizlik ortamında yatırımcıların dolara yönelmesi, gelişmekte olan ülke para birimlerinde değer kaybını hızlandırdı.
Bu durum, dolar cinsinden borcu bulunan ekonomiler için geri ödeme maliyetlerini artırırken merkez bankalarını da faiz artışı ve rezerv müdahalelerine zorladı.
IMF büyüme tahminleri için uyardı
Uluslararası Para Fonu, enerji fiyatlarının yüksek kalması ve finansal koşulların sıkılaşması halinde küresel büyümenin ciddi baskı altına girebileceğini belirtti.
IMF’nin değerlendirmesine göre, olumsuz senaryoda küresel büyüme yüzde 3,1 yerine yüzde 2,5 seviyesine kadar gerileyebilir. Daha sert tabloda ise büyümenin yüzde 2 seviyesine düşebileceği öngörülüyor.
Bazı ülkeler enerji gelirleriyle avantaj sağladı
Petrol ve enerji ihracatçısı ekonomiler ise yükselen fiyatlardan kısa vadeli fayda gördü.
Brezilya, Norveç, Kanada ve Avustralya gibi ülkelerde enerji gelirleri ekonomik destek sağlarken, yüksek enflasyon riski bu avantajı sınırlayabilecek faktörler arasında gösteriliyor.
Küresel ekonomide yeni risk dönemi
Uzmanlar, jeopolitik risklerin uzaması halinde enerji, finans ve ticaret zincirlerinde yeni kırılmalar yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.
Özellikle döviz piyasalarındaki sert hareketlerin gelişmekte olan ekonomiler üzerinde daha büyük baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.
