Türkiye sıcak hava dalgası araştırması, ülkede son yıllarda yaşanan aşırı sıcakların ulaştığı boyutu ortaya koydu. İstanbul Teknik Üniversitesi'nin (İTÜ) 1950-2025 dönemini kapsayan çalışmasına göre, 2023 ve 2025 yazları son 75 yılın en şiddetli sıcak hava dalgalarının görüldüğü dönemler olarak kayıtlara geçti.
Son 75 yılın en şiddetli sıcak hava dalgaları
İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Barış Önol ile Meteoroloji Mühendisi Tolga Karakaya tarafından yürütülen araştırmada, günlük maksimum sıcaklık verileri kullanılarak "Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi (HWMId)" değerlendirildi.
Araştırmaya göre:
- 2023 yazında sıcak hava dalgalarının büyüklüğü referans döneme göre 7 katın üzerine çıktı.
- 2025 yazında sıcak hava dalgası şiddeti tarihsel ortalamanın yaklaşık 11 katına ulaşarak rekor seviyeye yükseldi.
- 2024 yılı, 26,1 derece ortalama yaz sıcaklığıyla ölçümlerde en sıcak yaz olarak kaydedildi.
Ortalama sıcaklıklar yükselmeye devam ediyor
Araştırmada, 1970-1990 döneminde yaz mevsimi ortalama sıcaklıklarının 22-23 derece aralığında seyrettiği, 2000'li yıllarla birlikte ise bu değerlerin 24-25 derece seviyelerine yükseldiği belirtildi.
Bilim insanları, Türkiye'de sıcak hava dalgalarının hem sıklığında hem de şiddetinde belirgin bir artış yaşandığını ifade etti.
En sıcak yıl her zaman en şiddetli sıcak dalgası anlamına gelmiyor
Araştırmada, 2024 yılının ortalama sıcaklık bakımından rekor kırmasına rağmen en şiddetli sıcak hava dalgalarının 2023 ve 2025 yıllarında görüldüğüne dikkat çekildi.
Uzmanlar, sıcak hava dalgalarının yalnızca sıcaklık değerlerinden değil; atmosferik blokajlar, deniz yüzeyi sıcaklıkları, kuraklık ve toprak nemi gibi birçok iklimsel etkenin birleşiminden oluştuğunu vurguladı.
İzmir için dikkat çeken projeksiyon
Araştırmada yer verilen IPCC senaryolarına göre, aşırı sıcak gün sayısının önümüzdeki yıllarda önemli ölçüde artması bekleniyor.
Öngörülere göre:
- 1976-2005 döneminde İstanbul, Ankara, Antalya, Konya ve İzmir'de yılda ortalama 3-5 gün sıcak hava dalgası yaşanıyordu.
- 2021-2050 döneminde bu sürenin İstanbul, Ankara ve Konya'da yaklaşık 16 güne, Antalya'da 18 güne, İzmir'de ise 23 güne çıkması öngörülüyor.
- 2051-2080 döneminde ise sıcak hava dalgası gün sayısının İstanbul ve Ankara'da yaklaşık 38, Antalya ve Konya'da 40, İzmir'de ise 53 güne kadar yükselebileceği tahmin ediliyor.
Araştırmacılar, elde edilen bulguların Türkiye ve Doğu Akdeniz havzasında iklim rejiminde önemli değişimlere işaret ettiğini belirterek, iklim değişikliğine uyum politikalarının güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
