İzmir Büyükşehir Meclisi’nde ulaşım tartışması
İzmir Büyükşehir Belediyesi Eylül ayı olağan meclis toplantısında kent ulaşımı, yatırımlar ve belediye iştiraklerinin mali yapısı üzerinden siyasi parti grupları arasında tartışmalar yaşandı. ESHOT, İZULAŞ ve İZELMAN’ın sermaye artışı talepleri oybirliğiyle kabul edilirken, raylı sistem yatırımları, dış finansman kredileri ve belediyenin mali yapısı da gündeme geldi.
Mecliste özellikle ESHOT’un artan maliyetleri, elektrikli otobüs yatırımı için bekleyen kredi onayı ve kent ulaşımında raylı sistemlerin payı üzerinden karşılıklı açıklamalar yapıldı.
CHP’den ESHOT maliyetleri ve kredi tepkisi
CHP Grup Başkanvekili Candaş Yeter, ESHOT’un artan giderlerine ve filonun yenilenmesi çalışmalarına dikkat çekti.
Yeter, akaryakıt zamları ve girdi maliyetlerindeki artışlar nedeniyle ESHOT’a aktarılan sübvansiyon bütçesinin 8,5 milyar TL’den 12,8 milyar TL’ye yükseldiğini belirtti.
400 elektrikli otobüslük proje hakkında da konuşan Yeter, ilk etapta 100 otobüsün dış finansmanla satın alınabilmesi için Şubat 2024’te Hazine’ye yazı gönderildiğini ve 30 aydır yanıt beklediklerini ifade etti.
Yeter, İzmir’in hava kalitesinin korunması ve ESHOT’un mali yapısının güçlendirilmesi gerektiğini belirterek kredi onayının neden hâlâ verilmediğini sorguladı. Yeter ayrıca İstanbul’a verilen finansman onayının İzmir’e verilmemesini eleştirdi.
İzmir Büyükşehir Belediyesi daha önce de 400 elektrikli otobüsü kapsayan ve 80 milyon avroluk finansman öngörülen Dinamik Şarjlı Elektrikli Otobüs Projesi için Hazine ve Maliye Bakanlığı onayı beklendiğini açıklamıştı.
AK Parti’den raylı sistem eleştirisi
AK Parti grubu ise İzmir’de toplu ulaşımda lastik tekerlekli sistemlerin ağırlığına dikkat çekti.
AK Parti Grup Sözcüsü Uğur İnan Atmaca, Metro A.Ş.’nin kent ulaşımındaki payının yüzde 22 seviyesinde kaldığını ve belediye iştiraklerinin yönetimine ilişkin eleştirilerde bulundu.
AK Parti Grup Başkanvekili Hakan Yıldız da İzmir’de yolcuların yüzde 65’inin otobüslerle taşındığını belirterek raylı sistem yatırımlarının artırılması gerektiğini savundu.
Yıldız, dış finansman onaylarının gecikmesinin vergi ve SGK borçlarıyla bağlantılı olduğunu ifade etti. Yıldız ayrıca bunun yalnızca İzmir’e yönelik bir uygulama olmadığını, belediyeler açısından genel bir kural olduğunu söyledi.
Yıldız, İZBAN’ın sermaye artışında TCDD payının ödenmesi sırasında Büyükşehir Belediyesi tarafından taahhüt edilen tutarın zamanında yatırılmadığını da ileri sürdü.
Bu açıklamalar, mecliste ulaşımın finansmanı ile raylı sistem yatırımlarının önceliği konusunda karşılıklı tartışmaya dönüştü.
Ulaşım iştiraklerine sermaye artışı
Meclis gündeminde ulaşım alanında faaliyet gösteren iştiraklerin sermaye yapıları da görüşüldü.
İZULAŞ için belediyenin şirketteki sermaye payını koruyabilmesi amacıyla 5 milyar 57 milyon 536 bin TL tutarındaki rüçhan hakkının kullanılması öngörüldü. ESHOT’un İZULAŞ’taki payına ilişkin 540 milyon 672 bin TL’lik rüçhan hakkının kullanılması da gündeme geldi.
İZELMAN’ın sermaye artışında ise 1 milyar 345 milyon 845 bin 10 TL tutarındaki rüçhan hakkının kullanılması öngörüldü.
Söz konusu sermaye artışlarına ilişkin kararların mecliste oybirliğiyle kabul edildiği bildirildi.
Sosyal belediyecilik ve özelleştirme tartışması
YENİ Parti Grup Başkanvekili Yağmur Yurdakul Özkan da tartışmaya katıldı.
Özkan, belediyenin borç yapılandırma taleplerinde sunduğu taşınmazların kabul edilmediğini belirterek Çeşme Otoyolu’nun özelleştirilmesi girişimlerine tepki gösterdi.
Ardından söz alan AK Partili Hakan Yıldız, CHP grubunun uzun süredir “engelleniyoruz” söylemini kullandığını savundu.
Yıldız, sosyal belediyecilik konusunda kaynak oluşturulması gerektiğini belirterek CHP grubuna 3,5 milyar TL kaynak getirilmesi halinde bunun meclisten oybirliğiyle geçirilmesi ve İzmir’de ESHOT ulaşımının ücretsiz hale getirilmesi yönünde çağrıda bulundu.
ESHOT’un mali yükü büyüyor
ESHOT’un mali yapısına ilişkin güncel belediye verilerinde de ulaşım hizmetlerinin önemli ölçüde belediye desteğiyle sürdürüldüğü görülüyor.
İzmir Büyükşehir Belediyesi, ESHOT’un 2025 yılı ulaşım hizmetlerinde bir biniş maliyetinin 61,73 TL’ye yükseldiğini, yolcudan elde edilen ortalama gelirin ise 11,27 TL seviyesinde kaldığını açıklamıştı. Aynı açıklamada ESHOT’a sağlanan toplam desteğin 12,7 milyar TL’ye ulaştığı belirtilmişti.
ESHOT’un 2026 bütçesinde ise 29,4 milyar TL büyüklük öngörülmüş, filo yatırımları kapsamında yeni otobüslerin yanı sıra dinamik şarjlı elektrikli otobüslerin de alınması planlanmıştı.
