Ticaret Bakanlığı’nın Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemesiyle zorunlu olarak alınan bu bedeller yasaklanırken, birçok işletme çözümü “gönüllü bahşiş” modeline geçmekte buldu.
Yeni sistemde müşteriden adisyon dışında ekstra bir ücret talep edilmiyor. Hesap fişlerinde, zorunlu servis bedeli bulunmadığını belirten ifadeler yer alıyor. Bununla birlikte fişin alt bölümünde genellikle yüzde 8, 10 ya da 15 gibi farklı oranlarda bahşiş seçenekleri sunuluyor. Müşteri isterse bu oranlardan birini seçiyor, istemezse herhangi bir ek ödeme yapmıyor.
Ödeme POS’tan, kayıt resmi
Dikkat çeken değişikliklerden biri de bahşişin artık nakit yerine POS cihazı üzerinden alınması. Böylece bırakılan tutar kayıt altına giriyor ve vergilendiriliyor. İşletmeler bu yöntemle hem yasal riskten uzaklaştıklarını hem de çalışanların hak ettikleri bahşişi resmi olarak alabildiğini savunuyor.
Garsonlar ise kuverin kaldırılmasıyla birlikte bazı kalemlerde fiyat düzenlemesine gidildiğini, bahşişin tamamen misafirin inisiyatifine bırakıldığını ifade ediyor.
Kamuoyu ikiye bölündü
Uygulama kısa sürede yayılırken müşteriler arasında görüş ayrılığı oluştu. Bir kesim, zorunluluğun kalkmasını ve tercihin kendilerine bırakılmasını olumlu buluyor. Diğerleri ise sistemin adının değiştiğini, fiilen kuverin geri döndüğünü ileri sürüyor.
Buna karşın sektör içinde yapılan değerlendirmelerde, gönüllülük esasına dayanması nedeniyle yeni modelin eskiye kıyasla daha fazla kabul gördüğü yorumları yapılıyor.
Milyarlık hacim tartışması
Sektör temsilcileri özellikle büyük şehirlerde ve turizm merkezlerinde kuver gelirlerinin ciddi bir ekonomik büyüklük oluşturduğunu belirtiyor. Geçmişte kişi başı onlarca hatta yüzlerce liraya ulaşabilen bu kalemin, işletmeler için önemli bir destek olduğu ifade ediliyor.
Ancak bu paranın ne kadarının çalışanlara gittiği konusu uzun süredir eleştiri konusu. Kuverin çoğu zaman işletme geliri içinde kaldığı ve artan maliyetleri dengelemek için kullanıldığı yönünde değerlendirmeler yapılıyor.
Bakanlık net: Zorunluluk yok
Yeni mevzuata göre tüketici yalnızca sipariş ettiği ürünlerin bedelini ödemekle yükümlü. Talep edilmeden masaya bırakılan ikram ya da aperatifler için ücret çıkarılması da mümkün değil. Bahşiş bırakılıp bırakılmayacağı tamamen müşterinin tercihine bağlı olacak.
Kurala aykırı davranan işletmeleri ise ağır yaptırımlar bekliyor. Hesaba keyfi şekilde servis, masa veya benzeri adlarla ücret eklenmesi halinde 1 milyon 439 bin liraya kadar idari para cezası uygulanabilecek.
Yeni dönemde gözler hem denetimlerde hem de müşterilerin gönüllü bahşiş uygulamasına nasıl yaklaşacağında.
