CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, fındık ve pamuk üreticilerinin yaşadığı sorunlar, yaş sebze-meyve piyasasına yönelik operasyonlar ve motorin fiyatlarındaki artış üzerinden tarım politikalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Sarıbal, üreticinin artan maliyetler karşısında ürününü zararına sattığını belirterek planlı ve üreticiyi koruyan tarım politikası çağrısı yaptı.
“Fındık 240 lira, üretici 170 liraya satıyor”
Sarıbal, fındığın gerçek üretim maliyetinin kilogram başına yaklaşık 240 liraya ulaştığını, serbest piyasada fiyatın ise 170 liraya kadar gerilediğini söyledi.
Toprak Mahsulleri Ofisi’nin 2026/27 sezonu için Giresun kalite fındıkta kilogram başına 255 lira, Levant kalite fındıkta 250 lira alım fiyatı açıkladığını hatırlatan Sarıbal, TMO’ya ürün veremeyen üreticilerin daha düşük fiyatlardan satış yapmak zorunda kaldığını ifade etti. TMO’nun açıkladığı fiyatlar resmi olarak Giresun kalite için 255, Levant kalite için 250 lira olarak belirlendi.
Sarıbal, rekolte tespitlerinin şeffaf ve bilimsel şekilde yapılması, TMO’nun alım kapasitesinin artırılması ve açıklanan fiyatın piyasa için taban fiyat olarak uygulanması gerektiğini savundu.
Fındık üreticisinin don, iklim değişikliği ve kahverengi kokarca gibi sorunlarla karşı karşıya olduğunu belirten Sarıbal, üretici kooperatifleri ile FİSKOBİRLİK’in güçlendirilmesi çağrısında bulundu.
“Pamukta kilogram başına 10-12 lira zarar”
Türkiye’nin yıllık 1,5-1,6 milyon ton lif pamuk ihtiyacına karşılık bu yıl üretimin yaklaşık 400 bin ton seviyesinde kalmasının beklendiğini söyleyen Sarıbal, pamuk üretiminin ihtiyacın dörtte birine kadar gerilediğini belirtti.
Kütlü pamukta maliyetin hasat giderleriyle birlikte kilogram başına 48-50 liraya ulaştığını, piyasa fiyatının ise yaklaşık 38 lira olduğunu aktaran Sarıbal, üreticinin kilogram başına 10-12 lira zarar ettiğini ifade etti.
Sarıbal, pamukta üretim planlaması yapılması, desteklerin maliyetlere göre güncellenmesi ve gerektiğinde kamu alım mekanizmasının devreye sokulması gerektiğini söyledi.
CHP kaynaklarında Sarıbal’ın pamuk üretimindeki gerileme ve ithalat ihtiyacına ilişkin benzer değerlendirmeleri de yer alıyor.
“Üreticiyle tüccarı karşı karşıya getirmek çözüm değil”
Yaş sebze-meyve piyasasına yönelik operasyonlara da değinen Sarıbal, hukuki soruşturmaların yürütülebileceğini ancak tarım sektöründeki yapısal sorunların yalnızca tüccar veya şirketlere yüklenemeyeceğini savundu.
Sarıbal, “Yanlış yapanlar elbette araştırılmalı, suç oluşturan fiiller ispatlanırsa hukuk içinde gereği yapılmalıdır. Ancak birkaç tüccarı, komisyoncuyu veya firmayı sorumlu ilan ederek tarımın temel sorunlarını çözemezsiniz” dedi.
Tarımda havza bazlı üretim planlaması, gerçek maliyet üzerinden taban fiyat, zamanında destek ödemeleri, uygun kredi, kooperatiflerin güçlendirilmesi, kamu alım mekanizmalarının geliştirilmesi ve tarım sigortalarının gerçek zararları karşılayacak şekilde düzenlenmesi gerektiğini belirtti.
“Motorin 100 liranın üzerine çıktı”
Motorinin litre fiyatının bir yıl içinde yaklaşık 54 liradan 100 liranın üzerine çıktığını belirten Sarıbal, artışın tarımsal üretimin yanı sıra sulama, hasat, işçi taşımacılığı ve ürünlerin pazara ulaştırılması maliyetlerini de artırdığını söyledi. CHP’nin yayımladığı açıklamada da Sarıbal, motorinin çiftçi, sanayici ve taşımacılık açısından temel maliyet kalemlerinden biri olduğunu belirtti.
Sarıbal, akaryakıt üzerindeki vergi yükünün azaltılması, eşel mobil sisteminin yeniden uygulanması ve tarımsal üretimde kullanılan mazotun sübvanse edilmesi çağrısında bulundu.
Sarıbal, “Faize kaynak bulanlar çiftçiye ‘para yok’ diyemez. Kaynak vardır; mesele siyasi tercihtir” ifadelerini kullandı.
