İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın gıda tedarik firmalarına yönelik yürüttüğü soruşturma kapsamında dosyaya giren Vergi Denetim Kurulu (VDK) raporları, yaş sebze ve meyve sektöründeki bazı işlemlere ilişkin dikkat çeken tespitleri ortaya koydu.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı’nın 14 Temmuz ve 3 Eylül 2026 tarihli raporlarında, çiftçilerin beyanları ile müstahsil makbuzları, e-faturalar, Hal Kayıt Sistemi verileri ve şirket kayıtları karşılaştırıldı.
İki raporda toplam 41 riskli mükellef ayrıntılı şekilde incelendi. Raporda bazı tedarikçilerde üreticilerin beyan ettiği gerçek satış bedeli ve miktarı ile belgelerde gösterilen alış maliyetleri arasında önemli farklılıklar bulunduğu belirtildi.
Mandalinada tarladan belgeye dikkat çeken fark
VDK raporlarında yer alan örneklerden birinde, bir üreticinin 6-8 TL/kg seviyesinden sattığını beyan ettiği mandalina, müstahsil makbuzunda 28 TL/kg maliyetle gösterildi. Firmanın aynı dönemdeki ortalama satış fiyatı ise 31,82 TL/kg olarak belirlendi.
Başka bir örnekte üretici mandalinayı 12 TL/kg fiyatla sattığını beyan etti. Aynı ürün müstahsil makbuzunda 31,48 TL/kg olarak gösterilirken şirketin ortalama satış fiyatı 31,65 TL/kg oldu.
Rapordaki bu örneklerde, üreticinin beyan ettiği satış fiyatı ile şirketin kayıtlarında yer alan alış maliyeti arasında önemli farklar bulunduğu görüldü.
Elma, patates ve üzümde de fiyat farkları
VDK raporlarında farklı ürünlere ilişkin benzer tespitler de yer aldı.
Rapora göre çiftçinin 4-5 TL’ye sattığını belirttiği sanayi tipi elma, 9,50 TL alış maliyetiyle gösterildi ve ortalama 9,74 TL’ye satıldı.
7-12 TL aralığında alındığı beyan edilen patates, belgelerde 20 TL alış maliyetiyle yer aldı. Şirketin ortalama satış fiyatı ise 21,91 TL olarak belirlendi.
28-29 TL seviyesinde satıldığı belirtilen çekirdeksiz üzümün müstahsil makbuzunda fiyatı 45 TL olarak gösterilirken şirketin ortalama satış fiyatı 45,81 TL oldu.
Bir başka mandalina örneğinde ise üreticinin 16 TL’ye sattığını belirttiği ürün, belgelerde 32 TL alış maliyetiyle yer aldı ve ortalama 35,19 TL’ye satıldı.
Limon üreticilerinin beyanları rapora girdi
Raporun dikkat çeken bölümlerinden biri limon üreticilerinin beyanlarından oluştu.
Bir üretici yaklaşık 50 ton limonu 45-50 TL/kg seviyesinden sattığını, ancak kendi adına düzenlenen belgelerde fiyatın 64-72 TL arasında gösterildiğini söyledi.
Başka bir üretici 25 ton limonu 35 TL/kg fiyatla sattığını, piyasa fiyatının yaklaşık 38 TL olduğunu belirtti. Üretici, adına düzenlenen makbuzlarda ise 70-78 TL/kg fiyat bulunduğunu ifade etti.
35 yıldır çiftçilik yaptığını belirten bir başka üretici, ilk kesimde limonu 55 TL, ikinci kesimde 40 TL seviyesinden sattığını ancak belgelerde kilogram fiyatının 70 TL olarak gösterildiğini söyledi.
Bir başka üretici ise ilk kesimde 100 ton limonu 35 TL, ikinci kesimde 100 tonu 40 TL seviyesinden sattığını; buna karşılık kendi adına düzenlenen belgelerde fiyatların 69-72 TL arasında olduğunu beyan etti.
Belgelerde ürün miktarları da farklı gösterildi
VDK incelemesinde yalnızca fiyatlara ilişkin değil, ürün miktarlarına ilişkin de farklılıklar tespit edildi.
Bir limon üreticisi 2025 yılında toplam 200 ton limon ürettiğini ve sattığını belirtirken kendi adına 633 ton limon için müstahsil makbuzu düzenlendiğini anlattı.
Başka bir üreticinin 126 tonluk limon satışı ise 328 ton olarak kayda geçti. Üretici gerçek ticaret hacminin yaklaşık 2,5-2,6 milyon TL olduğunu belirtirken adına düzenlenen belgelerin toplamının yaklaşık 10 milyon TL’ye ulaştığını ifade etti.
Bir muz üreticisi de yaklaşık 100-140 ton ürün sattığını, buna karşılık adına 192 ton üzerinden makbuz oluşturulduğunu söyledi. Üretici, gerçek ticaret tutarının yaklaşık 4,63 milyon TL olduğunu belirtirken belgelerde bu tutarın 8,49 milyon TL’ye yükseldiğini anlattı.
400 ton patates, belgelerde 1,7 milyon kilo
Raporlarda miktar farkına ilişkin en dikkat çekici örneklerden biri patateste yer aldı.
Bir üretici yaklaşık 400-500 ton patatesi 7-12 TL/kg seviyesinden sattığını beyan etti. Ancak aynı üretici adına 1 milyon 741 bin 840 kilogram patatesin 20 TL/kg üzerinden alınmış gibi belgelendirildiği tespit edildi.
Başka bir üretici yaklaşık 700 ton soğan sattığını söylerken adına düzenlenen makbuzlarda miktarın 1.855 tona çıktığını ifade etti.
60 ton sarımsak, belgelerde 800 ton
Tümen Tarım’a ilişkin incelemede de dikkat çeken bir miktar farkı tespit edildi.
Bir üretici yaklaşık 60 ton sarımsak ürettiğini ve ürününü kilogramı 50 TL’den sattığını beyan etti. Ancak VDK raporunda aynı üreticinin adına düzenlenen müstahsil makbuzlarında 800 ton sarımsak bulunduğu kayda geçti.
Bazı üreticiler firmalara hiç ürün satmadığını söyledi
VDK müfettişlerinin görüştüğü bazı kişilerin beyanları, fiyat ve miktar farklılıklarının yanı sıra ürün satışının gerçekleşip gerçekleşmediğine ilişkin de dikkat çekici iddialar içerdi.
Bazı kişiler, adlarına milyonlarca liralık müstahsil makbuzu düzenlenmesine rağmen ilgili firmalara hiçbir ürün satmadıklarını söyledi.
Bazıları zirai faaliyetlerinin bulunmadığını, bazıları ise şirket çalışanı olduklarını ancak çiftçi olmadıklarını belirtti.
Bir üretici, yalnızca belirli ürünleri yetiştirdiğini ancak kendi adına hiç üretmediği ahududu, incir, böğürtlen, elma ve kayısı gibi ürünler için de belge düzenlendiğini söyledi.
Acar Agro dosyasında bir üretici ise şirketi tanımadığını ve hiçbir ürün teslim etmediğini belirterek kendi adına gösterilen satışların “hayalî” olduğunu beyan etti.
Hayatını kaybeden kişiler adına da belge düzenlendi
VDK raporlarındaki en dikkat çekici tespitlerden biri, hayatını kaybetmiş kişiler adına düzenlenen müstahsil makbuzları oldu.
Ahmet Demir’e ilişkin incelemede, daha önce hayatını kaybetmiş 49 kişi adına 87 müstahsil makbuzu düzenlendiği ve bu belgelerin toplam tutarının 2 milyon 524 bin 987 TL olduğu tespit edildi.
Bigadiç Derin Tarım bakımından 6 ölü kişi adına 16 belge ve yaklaşık 5,88 milyon TL tutarında kayıt bulunduğu, Beta Tropikal bakımından ise 13 ölü kişi adına belge düzenlendiği raporlara girdi.
VDK, ölüm tarihinden sonra düzenlenen bu belgeleri, maliyetlerin istenilen seviyede oluşturulmasına imkân sağlayabilecek belge düzeni açısından önemli bir risk göstergesi olarak değerlendirdi.
Büyük market zincirlerine yapılan satışlar da incelendi
Raporlarda incelemeye alınan büyük tedarikçilerin Türkiye’nin önde gelen perakende zincirlerine yaptığı satışlara ilişkin kayıtlar da yer aldı.
Acar Agro’nun 2025 yılında en fazla satış yaptığı şirket Yeni Mağazacılık A.Ş. oldu. Şirketin bu firmaya yaptığı satış yaklaşık 709 milyon TL olarak kayıtlara geçti. Aynı yıl Migros’a yaklaşık 21,7 milyon TL satış yapıldığı görüldü.
2026’nın ilk üç ayında ise Yeni Mağazacılık’a yaklaşık 193,2 milyon TL, Tarım Kredi Kooperatifine 73,5 milyon TL, Migros’a 25,7 milyon TL satış kaydı yer aldı.
Raporda ayrıca Akın Tarım’ın ŞOK, Kerem Sebze Meyve’nin ise BİM ile ticari ilişkileri ortaya konuldu.
VDK raporlarında fiyat mekanizmasına ilişkin değerlendirme
VDK raporlarında yer alan bulgulara göre bazı örneklerde üreticinin gerçek satış fiyatı ve miktarı ile belgelerdeki kayıtlar arasında önemli farklılıklar bulunuyor.
Raporda değerlendirilen modele göre üretici adına daha yüksek fiyat veya miktarla müstahsil makbuzu düzenlenmesi, şirketin kayıtlı alış maliyetini yükseltebiliyor. Böylece yüksek maliyet, satış fiyatına yaklaştırılarak kâr marjının kâğıt üzerinde daha düşük görünmesine yol açabiliyor.
Vergi müfettişleri, bu yöntemin yüksek satış fiyatının görünürde makul gösterilmesine ve elde edilen ekonomik faydanın vergi dışında bırakılmasına imkân sağlayabileceği değerlendirmesinde bulundu.
Raporlar fiyat farklarına ilişkin örnekleri ortaya koydu
VDK raporlarında yer alan örnekler, bazı ürünlerde üreticilerin beyan ettiği satış fiyatları ile belgelerdeki maliyet kayıtları arasında ciddi farklar bulunduğunu gösterdi.
Bu örnekler arasında 6-8 TL’ye satıldığı beyan edilen mandalinanın 28 TL, 12 TL’ye satıldığı belirtilen mandalinanın 31,48 TL, 7-12 TL seviyesinde satıldığı ifade edilen patatesin 20 TL ve 4-5 TL’ye satıldığı belirtilen sanayi tipi elmanın 9,50 TL maliyetle kayda geçirilmesi yer aldı.
