DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu, 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi’nin 46’ncı yıl dönümü dolayısıyla yazılı açıklama yaptı. Çerkezoğlu, darbenin işçi sınıfına karşı bir sermaye saldırısı olduğunu savunarak “12 Eylül düzeni devam etmektedir” dedi. Çerkezoğlu ayrıca sendikalaşma oranının 1980’de yüzde 40 iken bugün yüzde 13’e düştüğünü belirtti.
DİSK Yönetim Kurulu adına yayımlanan açıklamada 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi’nin Türkiye tarihinin önemli siyasi ve toplumsal dönemeçlerinden biri olduğu ifade edildi.
Çerkezoğlu, darbe döneminde parlamentonun feshedildiğini, siyasi partilerin kapatıldığını ve yetkinin Milli Güvenlik Konseyi’nde toplandığını belirtti.
Çerkezoğlu, darbe sürecinde yüz binlerce kişinin gözaltına alındığını ve yargılandığını, idamlar, cezaevleri ve gözaltılardaki ölümler ile yargısız infazlar yoluyla toplumun susturulmak istendiğini söyledi. Ayrıca yurttaşların fişlendiğini, binlerce kişinin mülteci olmaya zorlandığını, gazetecilerin hapsedildiğini ve akademisyenlerin işten çıkarıldığını ifade etti.
DİSK’in faaliyetleri durduruldu
Çerkezoğlu, darbe sonrasında grevlerin yasaklandığını ve toplu iş sözleşmesi hakkının askıya alındığını belirtti.
DİSK’in faaliyetlerinin durdurulduğunu ve mal varlığına el konulduğunu ifade eden Çerkezoğlu, DİSK yöneticileri ve üyelerinin yıllarca hapis yattığını ve idamla yargılandığını söyledi. Çerkezoğlu, DİSK’in beraatının 11 yıl sonra gerçekleştiğini kaydetti.
Çerkezoğlu, 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi’nin özünde işçi sınıfına karşı bir sermaye saldırısı olarak hayata geçirildiğini savundu. Darbenin, 24 Ocak kararlarının hayata geçirilmesini sağlamak amacı taşıdığını ileri sürdü.
Sendikalaşma oranı yüzde 40’tan yüzde 13’e düştü
Çerkezoğlu, 12 Eylül sonrasında sendikaların baskı altına alındığını, lokavt ve grev yasaklarının Anayasa’ya girdiğini ve sendikal faaliyet yürütmenin zorlaştırıldığını ifade etti.
Sendikalaşma oranının 1980’de yaklaşık yüzde 40 iken 2026 itibarıyla yaklaşık yüzde 13’e düştüğünü belirten Çerkezoğlu, her 10 işçiden yalnızca birinin toplu iş sözleşmesi kapsamında olduğunu söyledi. Çerkezoğlu, özel sektörde bu oranın yüzde 4 düzeyinde kaldığını bildirdi.
Çerkezoğlu, 1980 yılında 2,2 milyon sigortalı işçinin bulunduğunu ve 80 bin işçinin greve çıktığını belirtti. Ortalama 15 milyon sigortalı işçinin bulunduğu AK Parti döneminde ise yıllık ortalama greve çıkan işçi sayısının yaklaşık 5 bine gerilediğini ifade etti.
Çerkezoğlu ayrıca AK Parti döneminde 202 bini aşkın işçinin grevinin çeşitli gerekçelerle ertelendiğini veya yasaklandığını kaydetti.
Özelleştirmelerin yüzde 89’u AK Parti döneminde yapıldı
Çerkezoğlu, özelleştirme politikalarının temellerinin 24 Ocak kararları ve 12 Eylül darbesiyle atıldığını savundu.
Toplam 72,7 milyar dolarlık özelleştirmenin 65,6 milyar dolarlık bölümünün, diğer bir ifadeyle yüzde 89’unun AK Parti iktidarı döneminde gerçekleştirildiğini ifade etti.
Çerkezoğlu, 1974’te kişi başına milli gelirin yüzde 80,6’sına karşılık gelen asgari ücretin bu oranın yüzde 45,7’sine gerilediğini bildirdi. Ücretli çalışanların istihdam içindeki payının 2015-2024 döneminde yüzde 69’a yükselmesine karşın emeğin milli gelirdeki payının yüzde 33,1’de kaldığını kaydetti.
Kıdem tazminatı tavanının 1978’de asgari ücretin 7,5 katı olduğunu hatırlatan Çerkezoğlu, bu oranın 2026 yılının temmuz ayında 2,2 kata gerilediğini söyledi.
“Gerçek işsizlik oranı yüzde 30,6”
Çerkezoğlu, işsizliğin 12 Eylül sonrasında yapısal hale geldiğini savundu. AK Parti döneminde işsizlik oranının yüzde 14’e kadar yükseldiğini ve ortalama yüzde 10,7 olarak gerçekleştiğini belirtti.
İş bulma ümidini kaybedenler ile zamana bağlı eksik istihdam edilenler dahil edildiğinde gerçek işsizlik oranının yüzde 30,6’ya ulaştığını ifade etti.
Çerkezoğlu, 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi ile kurulduğunu savunduğu düzenin güvenceli istihdam yaratmadığını belirterek resmi istihdam oranının yüzde 48,8 görünmesine karşın kayıtlı ve tam zamanlı istihdamda yer alabilenlerin oranının yüzde 34,2’de kaldığını söyledi.
Çerkezoğlu, işçi ve sendika karşıtı olduğunu savunduğu düzen nedeniyle Türkiye işçi sınıfının güvencesiz işlere ve düşük ücretlere mahkum edildiğini ifade etti.
“12 Eylül düzeni devam etmektedir”
Çerkezoğlu, 12 Eylül’ü “emeğe, ekmeğe, haklara ve demokrasiye karşı vahşi bir saldırının miladı” olarak nitelendirdi.
DİSK Genel Başkanı, Türkiye’de hüküm süren adaletsiz düzenin 12 Eylül cuntacılarının hayalindeki düzen olduğunu savunarak sendikal haklardan seçme ve seçilme hakkına kadar hakların kuşatıldığını ileri sürdü.
Çerkezoğlu açıklamasının sonunda, DİSK’in Türkiye ve işçi sınıfı üzerindeki etkisinin hâlâ devam ettiğini savunduğu bu düzene karşı mücadeleye devam edeceğini belirtti.
“Bu düzen böyle devam edemez, etmeyecek. 12 Eylül düzenini örgütlü işçiler, birleşen işçiler yıkacak” ifadelerini kullandı.
