İzmir’in yüzyıllar boyunca korunan kültür hazineleri yeniden ziyaretçilerle buluştu. İzmir Büyükşehir Belediyesi ile İzmir Milli Kütüphane iş birliğinde hazırlanan “Belgesel Mirasın İzinde: İzmir’in Nadir Eserleri” sergisinde 61 nadir eser bir araya getirildi.
Ahmed Adnan Saygun Sanat Merkezi’nde (AASSM) açılan sergi, 15 Kasım’a kadar ziyaret edilebilecek. Seçkide 15. yüzyıl eseri Düstûrnâme-i Enverî, 1531’de Basel’de basılan Aristoteles’in Toplu Eserleri, Kâtip Çelebi’nin Cihannümâ’sı, Girit’ten İzmir’e getirilen Kur’an-ı Kerim nüshası ve 1927 tarihli Nutuk gibi eserler yer alıyor.
61 NADİR ESER AYNI SERGİDE
Ahmet Piriştina Kent Arşivi ve Müzesi (APİKAM) ile 1912 yılından bu yana İzmir’e hizmet veren İzmir Milli Kütüphane tarafından hazırlanan seçki, dünya tarihinden Ege’nin denizcilik geçmişine, Osmanlı döneminden Cumhuriyet tarihine uzanan farklı dönemlere ait eserleri bir araya getiriyor.
APİKAM Müdürü Dr. Serhan Kemal Saygı, İzmir Milli Kütüphane’nin 2 milyonu aşkın kitap ve 4 bini aşkın el yazmasıyla İzmir ve Türkiye açısından önemli bir kültür hazinesi olduğunu belirtti. Saygı, koleksiyonun İzmirlilerle buluşması amacıyla iki kurumun sergi ekiplerinin ortak çalışma yürüttüğünü ifade etti.
DÜNYADA İKİ NÜSHASI BULUNAN DÜSTÛRNÂME-İ ENVERÎ
Serginin dikkat çeken eserlerinden Düstûrnâme-i Enverî’nin dünyada bilinen iki nüshasından birinin Fransa Ulusal Kütüphanesi’nde, diğerinin ise İzmir Milli Kütüphane’de bulunduğu belirtiliyor.
- yüzyılda Enverî mahlaslı bir şair tarafından kaleme alınan eser, yaklaşık 3 bin 750 beyitten oluşan manzum bir tarih kitabı niteliği taşıyor.
Kent Arşivi’nden tarihçi Selin Ezel Çakar’ın aktardığı bilgilere göre eser; genel dünya tarihi, Aydınoğulları Beyliği ve Osmanlı Devleti’nin kuruluş döneminden Fatih Sultan Mehmet dönemine kadar uzanan bir süreci ele alıyor. Düstûrnâme-i Enverî, özellikle Aydınoğulları Beyliği, Gazi Umur Bey’in deniz seferleri ve Ege tarihi açısından önemli kaynaklardan biri olarak değerlendiriliyor.
1531 TARİHLİ ARİSTOTELES ESERİ
Sergide yer alan bir diğer önemli eser Aristoteles’in Toplu Eserleri. 1531 yılında Basel’de basılan yaklaşık beş asırlık eser, İzmir Milli Kütüphane koleksiyonunda korunuyor.
APİKAM’dan Onur Eryeşil, eserin Aristoteles’in bilinen eserlerini içerdiğini ve editörlüğünü Rotterdamlı Erasmus’un yaptığını belirtti.
İki cilt halinde basılan eserin giriş bölümü Latince, metinleri ise Eski Yunanca. Sergide eserin birinci cildi ziyaretçilerin incelemesine sunuluyor.
KÂTİP ÇELEBİ’NİN CİHANNÜMÂ’SINDA İZMİR
Osmanlı bilim ve düşünce tarihinin önemli isimlerinden Kâtip Çelebi’nin Cihannümâ’sı da serginin öne çıkan eserleri arasında bulunuyor.
Akın Onur Bazkara’nın verdiği bilgilere göre Kâtip Çelebi, Cihannümâ’yı 1648 yılında yazmaya başladı ve 1657’deki ölümüne kadar eser üzerinde farklı dönemlerde çalıştı.
Eserde coğrafi bilgilerle birlikte bölgelerde yaşayan toplumlara ilişkin sosyoekonomik değerlendirmeler de bulunuyor. Haritalarda İzmir merkezinin yanı sıra Çeşme ve Foça da gösteriliyor.
GİRİT’TEN İZMİR’E GETİRİLEN KUR’AN-I KERİM
Sergide bulunan beş Kur’an-ı Kerim nüshasından biri ise Girit’ten İzmir’e uzanan bir geçmişe sahip.
1945 yılında İzmir Milli Kütüphane’ye bağışlanan nüshanın, bağışçının beyanına göre 1922 yılında Girit’in Kandiye şehrinde yaşanan karışıklıklar sırasında yok olmaktan kurtarılarak Latifzade Ahmet Esat Bey tarafından İzmir’e getirildiği belirtiliyor.
Nüshanın günümüze eksik ulaştığı aktarılıyor. İlk ve son sayfalarının bulunmadığı, ciltleme sırasında bazı bölümlerin kaybolmuş olabileceği ve surelerin orijinal sıralamasından farklı şekilde dizildiği ifade ediliyor.
SAYFALARINDA 24 AYAR ALTIN BULUNUYOR
Sergideki Kur’an-ı Kerim nüshaları, hat ve tezhip sanatının dönemsel özelliklerini yansıtan süslemeleriyle de dikkat çekiyor.
Akın Onur Bazkara, sergilenen nüshalarda serlevha bölümleri ile eserlerin sınırlarını belirleyen cetvellerin 24 ayar altınla kaplandığını, süslemelerde farklı renklerle birlikte altın kullanıldığını belirtti.
İzmir Milli Kütüphane’deki nadir eserlerin özel depolarda korunduğu, nem seviyesinin iklimlendirme cihazlarıyla kontrol edildiği ve bu yöntemle eserlerin yıpranmasının ve biyolojik etkenlerden zarar görmesinin önüne geçilmeye çalışıldığı aktarıldı.
- YÜZYIL OSMANLI YAŞAMI FOTOĞRAFLARDA
Seçkide yazılı eserlerin yanı sıra Sébah & Joaillier’in Bursa fotoğraf albümü de bulunuyor.
- yüzyılın ikinci yarısındaki Osmanlı yaşamına ilişkin görüntüler içeren albümde Bursa Ulu Cami, Yeşil Cami, Yeşil Türbe ve Muradiye Külliyesi gibi yapıların yanı sıra çarşılar, esnaf, çalışma hayatı ve dönemin kıyafetleri de yer alıyor.
APİKAM Arşiv Sorumlusu Ece Aytekin, albümün dönemin sosyal ve günlük yaşamına ilişkin önemli bilgiler sunduğunu belirtti. Sergide açık tutulan sayfaların yanı sıra albümlerdeki fotoğrafların dijital kiosk üzerinden de incelenebildiği aktarıldı.
NUTUK’UN SAYFALARINDAN KURTULUŞ SAVAŞI HARİTALARI
Serginin Cumhuriyet tarihine uzanan bölümünde Mustafa Kemal Atatürk’ün Nutuk eserinin 1927 tarihli ilk baskılarından biri de yer alıyor.
Nutuk’un sayfaları arasında bulunan renkli haritalarda Kurtuluş Savaşı sırasında kuvvetlerin konumlandığı bölgeler ve askerî harekâtlar gösteriliyor.
APİKAM’dan Anıl Belde, haritalarda 26 Ağustos ve 30 Ağustos harekâtlarına ilişkin kayıtların da bulunduğunu belirtti. Haritalardaki renklerin farklı kuvvetlerin konumlarını gösterdiği ifade edildi.
15 KASIM’A KADAR ZİYARET EDİLEBİLECEK
“Belgesel Mirasın İzinde: İzmir’in Nadir Eserleri” sergisinde farklı yüzyıllara, dillere ve coğrafyalara ait 61 eser bir araya getirildi.
Düstûrnâme-i Enverî’den Aristoteles’in 1531 tarihli eserine, Kâtip Çelebi’nin Cihannümâ’sından Girit’ten İzmir’e getirilen Kur’an-ı Kerim’e, Osmanlı dönemini belgeleyen fotoğraf albümünden Kurtuluş Savaşı haritalarının bulunduğu Nutuk’a kadar uzanan seçki, Ahmed Adnan Saygun Sanat Merkezi’nde 15 Kasım’a kadar ziyaret edilebilecek.
