Lozan ve Mübadele söyleşisi Beşkapılar Kalesi’nde yapıldı
İzmir'in Foça ilçesinde Foça Mübadilleri ve Öncesi Birlik ve Beraberlik Derneği tarafından düzenlenen “Lozan ve Mübadele” konulu söyleşi, tarihi Beşkapılar Kalesi’nde gerçekleştirildi. Söyleşide, TBMM 15, 16, 18, 22 ve 23. dönem milletvekilliği yapan, eski başkanvekillerinden avukat ve araştırmacı yazar Kemal Anadol ile yerel tarih araştırmacısı Ruhi İyigün konuşmacı olarak yer aldı. Etkinlikte, mübadele dönemine ait fotoğraflardan oluşan bir slayt gösterimi de sunuldu.
Lozan’a yönelik eleştiriler sert şekilde yanıtlandı
Söyleşide konuşan Kemal Anadol, Lozan Antlaşması'na yöneltilen eleştirileri değerlendirdi. Anadol, ABD Büyükelçisi’nin Türkiye’ye Osmanlı modeli önerisini “ya cehalet ya da kasıt” olarak nitelendirdi. Lozan’ın aleyhinde yapılan açıklamaların gerçeği yansıtmadığını vurgulayan Anadol, “Lozan’ın 102. yıldönümünü kutluyoruz. Türkiye’nin tapusu olan bu antlaşmaya karşı son günlerde bazı dedikodular ve açıklamalar yapılıyor. Bir Türkiye Cumhuriyeti yurttaşı olarak utanıyorum” ifadelerini kullandı.
Kemal Anadol: Türkiye hala ayakta çünkü temelleri sağlamdır
Kemal Anadol konuşmasında, Lozan Antlaşması'nın Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş temeli olduğunu vurgulayarak şu sözleri dile getirdi:
“Amerika’nın Ankara Büyükelçisi, Osmanlı modelini Türkiye’ye tavsiye etti. Sykes-Picot Antlaşmaları ile Lozan’ı bir tutma gafletinde bulundu. Ya bilgisizliğinden ya da kasıtlı olarak bunu yaptı. Türkiye Cumhuriyeti, Lozan sonucunda kurulan bir ulus devlettir. Laik ve demokratik bir yapıya sahiptir. Bütün sorunlara rağmen hâlâ yaşıyorsa, bunu temellerinin sağlamlığına borçludur. Lozan’a atılan bütün çamurlar iftiradır ve inandırıcılığını kaybetmiştir.”
Mübadele acıları anlatıldı, kültürel mirasa dikkat çekildi
Söyleşide söz alan Ruhi İyigün, mübadele sürecinde yaşanan zorlukları aktardı. İyigün, Limni adasından mübadele ile gelen bir ailenin çocuğu olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Ne yaşayanlar unuttu ne de biz unuttuk. Tanrı hiçbir topluma bir daha mübadele görmeyi nasip etmesin. Limni’de altın kaşıkla yemek yerken buraya geldiklerinde tahta kaşığı bulamayan insanlar vardı. Foça’da uzun süredir mübadillerin bir araya gelebileceği bir alan eksikti. Bu nedenle derneğimizi kurduk. Bugün 600’e yakın üyemiz var.”
Mübadele bilinçli olarak din temelli yapıldı
Etkinlikte, mübadeleye tabi tutulan halkların yaşadığı zorluklar da gündeme geldi. Konuşmacılar, mübadelenin özellikle din temelli yürütüldüğünü, bu sayede Yunanistan’daki Müslüman Türklerin sistemli bir şekilde ülkeden uzaklaştırılmak istendiğini belirtti. Ayrıca, Batı Anadolu’da yaşayan Rum halkının, belirli dönemlerde yayılan söylentiler aracılığıyla Yunanistan’a göç etmeye teşvik edildiğine dikkat çekildi.
Etkinlik belgelerle sona erdi
Söyleşi sonunda Dernek Başkanı Osman Mert, konuşmacılara teşekkür ederek günün anısına belge takdim etti. Etkinliğin sonunda katılımcılar, Lozan ve Mübadele üzerine bilinçlendirici bir deneyim yaşadıklarını ifade etti.
