TMMOB Şehir Plancıları Odası (ŞPO) İzmir Şubesi, İzmir’de kamuoyunda Basmane Çukuru olarak bilinen alanla ilgili tartışmalara ilişkin açıklama yaptı. Oda, İzmir Büyükşehir Belediyesinin TMSF tarafından yürütülen ihale sürecine yönelik değerlendirmelerine sekiz başlıkta yanıt verdi.
Açıklamada mülkiyet davası, tapudaki belediye payı, geçmiş imar planları ve kamu yararı konularındaki görüşler paylaşıldı. ŞPO İzmir, alanın tamamının kamu mülkiyetinde olması gerektiğini savunurken, belediyenin mevcut haklarına ilişkin açıklamalarına da itiraz etti.
ŞPO İzmir’den mülkiyet davası vurgusu
Oda, satış işleminin resmî olarak İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından değil, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından gerçekleştirildiğini belirtti. Bununla birlikte, İzmir Büyükşehir Belediyesinin alandaki mülkiyet hakkının yeniden belirlenmesi amacıyla dava açtığını hatırlattı.
ŞPO İzmir’in açıklamasına göre belediye, protokolde imzası bulunan şirketlerin sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle tazminat bedellerinin belirlenmesinin ardından taşınmazdaki tüm hisselerin belediyeye geçmesini talep ediyor. Oda, davadaki bilirkişi raporunun belediye lehine olduğunu ve şirket hisselerinin satışını önlemek amacıyla tapuya tedbir kararı konulduğunu ileri sürdü.
Açıklamada, belediyenin tapudaki tedbiri kaldırtmaması veya davadan vazgeçtiğini bildirmemesi hâlinde ihalenin gerçekleşmesinin mümkün olmayacağı savunuldu.
Geçmiş protokol ve imar kararları eleştirildi
ŞPO İzmir, alandaki kat irtifakı hakkının Burhan Özfatura döneminde, yerel seçimlerden yaklaşık bir ay önce düzenlendiğini belirtti. Söz konusu işlemin, imar planı bulunmayan bir tarihte mevzuata aykırı bir proje üzerinden gerçekleştirildiğini öne süren oda, belediyenin inşaat alanı üzerinden yüzde 11 pay karşılığında taşınmazın yüzde 89’unun şirketlere bırakıldığını savundu.
Açıklamada, TMSF tarafından daha önce de ihale yapılmış olmasının mevcut süreci meşru hâle getirmeyeceği ifade edildi. ŞPO İzmir, kamuya ait olduğunu savunduğu bir alanın özel şirketlere devredilmesine ilişkin itirazların, kaç ihale yapılırsa yapılsın değişmeyeceğini bildirdi.
Oda ayrıca, Basmane’deki yapılaşma kararlarının yıllar içinde özel şirketlerin alanda faaliyet göstermesinin önünü açacak şekilde değiştirildiğini ileri sürdü. Planların önemli bölümünün açılan davalar sonucunda kamu yararına ve şehircilik ilkelerine aykırı bulunarak iptal edildiğini belirtti.
Belediyenin payının yüzde 11 olduğu savunuldu
ŞPO İzmir, İzmir Büyükşehir Belediyesinin alandaki hakkının yüzde 30 olduğu yönündeki açıklamalara da karşı çıktı. Odanın açıklamasında, 1999 yılında gerçekleştirilen tapu devir işleminden bu yana belediyenin tapudaki payının yüzde 11 olduğu ve bu oranın değişmediği savunuldu.
İmar planlarına inşaat alanının yüzde 30’unun “Belediye Hizmet Alanı” olacağı yönünde plan notu eklendiğini belirten oda, bu düzenlemenin tapudaki mülkiyet payını değiştirmediğini ifade etti. Açıklamada, tartışılması gereken konunun belediyenin payının yüzde 11’den yüzde 30’a nasıl çıkarıldığı değil, tamamının kamuya ait olduğu savunulan bir alanda belediye payının nasıl bu oranlara düşürüldüğü olduğu kaydedildi.
Bağımsız hizmet binası ve kamu yararı değerlendirmesi
ŞPO İzmir, belediyenin kendisine ait bir alanda bağımsız hizmet binası yapamamasının TMSF veya Basmane Çukuru ile ilişkilendirilmemesi gerektiğini savundu. Oda, bunun belediye yöneticilerinin sorumluluğunda olduğunu ileri sürdü.
Belediye lehine yeni hukuki ve mali güvenceler oluşturulduğu yönündeki açıklamaya ilişkin ise geçmişte yapılan protokolün de somut olduğunu, ancak somut düzenlemelerin her zaman kamu ve belediye lehine sonuç doğurmadığını belirtti.
Açıklamanın son bölümünde ŞPO İzmir, kamu kaynaklarının özel sektör lehine ve İzmir halkı aleyhine kullanılmasının kamu yararı olarak değerlendirilemeyeceğini savundu. Oda, Basmane’deki sorunun temelinde kamu malının ayrıcalıklı haklarla özel sermayeye devredilmesinin bulunduğunu ileri sürdü.
İzmir Büyükşehir Belediyesi ne demişti?
İzmir Büyükşehir Belediyesi, 27 Ekim 2026 tarihli açıklamasında TMSF ihalesinin belediyeye ait bir taşınmazın veya belediye hakkının satışı anlamına gelmediğini bildirmişti. Belediye, ihalenin şirketlere ait haczedilmiş malvarlığı unsurları ve bunlarla bağlantılı sözleşmelerden oluşan “Ege Dünya Ticaret Merkezi Ticari ve İktisadi Bütünlüğü”nü kapsadığını belirtmişti.
Belediye açıklamasında, ihale sonucunda belirlenecek yatırımcının 31 bin 200 metrekare emsale esas inşaat alanına karşılık gelen bağımsız hizmet binasını yapmasının, yapıyı yapı ruhsatından itibaren 900 gün içinde tamamlamasının ve belediyeye ait bağımsız bölümleri bedelsiz ve takyidatsız şekilde tapuda tescil ettirmesinin öngörüldüğü kaydedilmişti. Belediye, sürecin amacının mevcut haklarını korumak ve yaklaşık 40 yıllık sorunu çözmek olduğunu açıklamıştı.
ŞPO İzmir’in son açıklamasıyla birlikte Basmane Çukuru’na ilişkin tartışma; mülkiyet, geçmiş sözleşmeler, belediyenin tapudaki payı ve ihale sürecinin kamu yararı boyutları üzerinden yeniden gündeme geldi.
