Muazzez İlmiye Çığ, 20 Haziran 1914'te Bursa'da dünyaya geldi. Türkiye'nin ilk kadın Sümeroloğu olarak tanınan Çığ, bilim dünyasında Sümer, Asur ve Hitit uygarlıkları üzerine yaptığı çalışmalarla büyük bir iz bıraktı. Sümerolojiye kazandırdığı eserler ve çığır açan çalışmaları sayesinde uluslararası bir üne kavuştu.
Eğitim ve erken kariyer
1926 yılında sınavla Bursa Kız Muallim Mektebi’ne giren Çığ, 1931 yılında ilkokul öğretmeni olarak mezun oldu. Eskişehir'de beş yıl boyunca öğretmenlik yaptıktan sonra, 1936 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Hititoloji Bölümü’ne kaydoldu.
1940 yılında mezun olduktan sonra İstanbul Arkeoloji Müzeleri bünyesindeki Antik Şark Eserleri Müzesi’nde çalışmaya başladı. Bu müzede, uzman olarak çivi yazılı tabletlerin tasnifi ve tercümesi üzerine çalışmalar yaptı. Bu dönemde Sümeroloji alanında önemli projelere imza attı ve bilim dünyasında adından söz ettirdi.
Yurt dışı çalışmaları ve katkıları
1960 yılında Heidelberg Üniversitesi’nde altı aylık bir çalışma gerçekleştirdi. 1965 yılında Roma’da düzenlenen Hitit sergisini Londra’ya taşıyarak Türk tarihi ve arkeolojisinin tanıtımına katkı sağladı.
Emekliliğinin ardından 1988 yılında Philadelphia’daki Asuroloji kongresine katıldı ve ünlü Sümerolog Prof. Kramer’in History Begins at Sumer (Tarih Sümer’de Başlar) adlı kitabını Türkçeye çevirerek bilim dünyasına kazandırdı. Kitap, 1990 yılında Türk Tarih Kurumu tarafından yayımlandı.
Sümerolojiye katkıları ve kadın hakları mücadelesi
Muazzez İlmiye Çığ, Sümeroloji alanında yaptığı çalışmalarda Sümer ve Asur uygarlıklarının sosyal, kültürel ve dini yapılarını inceleyerek, birçok önemli bulguyu gün yüzüne çıkardı. Türkiye'de kadın haklarının önde gelen savunucularından biri olarak, Sümer toplumundaki kadın-erkek eşitliği ve kadınların toplumdaki yeri üzerine çalışmalarıyla dikkat çekti.
Kişisel hayatı
1940 yılında Topkapı Müzesi Müdürü M. Kemal Çığ ile evlenen Muazzez İlmiye Çığ, bu evliliğinden iki kız çocuğu sahibi oldu.
Son dönemleri ve vefatı
110 yıllık ömründe Osmanlı İmparatorluğu’ndan Cumhuriyet dönemine, iki dünya savaşından modern Türkiye’ye kadar birçok tarihi döneme tanıklık eden Çığ, 2024 yılında Mersin’de tedavi gördüğü hastanede hayata gözlerini yumdu.
Eserleri ve mirası
Muazzez İlmiye Çığ, yalnızca Sümeroloji alanında değil, Türkiye’nin bilim ve düşünce dünyasında da unutulmaz bir iz bıraktı. Onun mirası, bilim dünyasında ve toplumsal alanda kadın hakları mücadelesinde yaşamaya devam edecek.
Eserlerinden bazıları:
- Tarih Sümer’de Başlar
- Sümer tabletlerinden derlediği çeviriler ve analiz çalışmaları
- Kadın hakları ve tarih üzerine makaleler
