Suriye’de 27 Kasım'da başlayan çatışmaların ardından, Heyet Tahrir el Şam (HTŞ) liderliğindeki cihatçı gruplar, Suriye'nin başkenti Şam'ı ele geçirerek ülke genelinde kontrolü sağladı. Başkent Sam’ın düşmesi, bölgedeki güç dengelerini değiştiren bir adım olarak kaydedildi. Birçok ülke tarafından 'terör örgütü' olarak tanımlanan HTŞ'nin lideri Muhammed el-Colani'nin geçmişi ve ideolojisi ise tartışma konusu oldu.
Heyet Tahrir el Şam, 2011 yılında El Kaide'nin Suriye kolu olan Nusra Cephesi'nin adını değiştirerek kuruldu. 2016'da Nusra Cephesi, çatışmaların derinleşmesiyle birleşerek yeni bir kimlik altında, HTŞ ismini aldı. HTŞ, Suriye'de köktendinci bir İslami yönetim kurma amacı güderken, Özgür Suriye Ordusu ile yaşadığı anlaşmazlıklar sonucunda güç kazandı. Bugün ABD, Rusya, Türkiye ve Birleşmiş Milletler tarafından terör örgütü olarak tanınıyor.
Suriye'de rejim yanlısı Asr Press gazetesi, 2023'te Türkiye'nin Heyet Tahrir el-Şam'ın iki liderinin 150 milyon dolarlık mal varlığını dondurduğunu açıkladı. Asr Press, Ankara'daki kaynaklarının HTŞ'de lider Ebu Muhammed el-Culani'den sonra ikinci sırada yer aldığı söylenen Iraklı Ebu Marya el-Kahtani'nin fonlarını yöneten Cihad İssa el-Şeyh ve Ömer el-Şeyh'in mal varlığına el konduğunu bildirdiğini yazdı.
Muhammed el-Colani'nin liderliği ve geçmişi
Muhammed el-Colani, 1982 doğumlu olup Suudi Arabistan'da petrol mühendisi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Ailesi 1989 yılında Suriye'ye döndü ve Şam'a yerleşti.
2003 yılında ABD'nin Irak'a müdahalesine karşı savaşmaya karar veren Colani, El Kaide'ye katıldı ve Irak'ta önemli görevler üstlendi.
2006 yılında ABD güçleri tarafından tutuklanıp, beş yıl boyunca cezaevinde kaldı. Cezaevinden çıktıktan sonra, El Kaide'nin Suriye'deki kolu olan Nusra Cephesi'ni kurarak Suriye iç savaşına katıldı.
2014’te Al Jazeera ile yaptığı röportajda, Colani, Suriye’de kendi gruplarının İslam hukuku uygulayarak yönetim kuracaklarını ve bu yönetimde Hıristiyanlar ile Aleviler gibi azınlıkların yer almayacağını açıkladı.
Colani, Şam'ı ele geçirmelerinden sonra “2011'de başladığımız yola devam etmeye kararlıyız” ifadelerini kullandı.
Suriye televizyonlarında yapılan açıklamada, Colani'nin “Gelecek bizim” dediği aktarıldı.
HTŞ'nin Suriye'deki stratejik konumu
HTŞ, Suriye'deki cihatçı hareketlerin en güçlü gruplarından biri hâline geldi. İdlib başta olmak üzere, örgütün Suriye'nin kuzeybatısında büyük bir etkisi olduğu değerlendiriliyor.
2017'de birkaç cihatçı grup ile birleşerek Heyet Tahrir el Şam’ı kuran Colani, örgütünün askeri ve ideolojik gücünü artırdı.
HTŞ'nin güçlü bir askeri yapılanması bulunmakta ve bölgedeki birçok küçük grubu kontrol ediyor. Ayrıca, Türkiye'nin de operasyonlarıyla birlikte, bu örgütün bölgedeki varlığı ve gücü sürekli olarak tartışma konusu.
Heyet Tahrir el Şam'ın başkent Şam'ı ele geçirmesiyle birlikte, Suriye’deki cihatçıların kontrolü büyük ölçüde sağlamlaşmış durumda.
Başbakan Muhammed Gazi el-Celali'nin, “Suriye'de halkın seçeceği bir hükümetle çalışmaya hazır olduklarını ve her türlü desteği sağlamaya hazırız” açıklaması, ülkedeki siyasi belirsizliği yansıtırken, Suriye halkının yeni yönetim konusunda vereceği karar, ülkenin geleceğini şekillendirecek önemli bir adım olarak görülüyor.
