Türkiye’de süt ve süt ürünleri sektörü, tarımsal üretimden gıda sanayisine, hayvancılıktan hane halkı
bütçesine kadar geniş bir ekonomik alanı doğrudan etkiliyor. Süt üretiminde yaşanan gelişmeler
yalnızca üreticilerin kazançlarını değil, tüketicilerin temel gıda ürünlerine hangi fiyatlarla ulaşabildiğini
de belirliyor. Eylül 2026 verileri, ticari süt işletmelerinde üretimin genel olarak artış eğiliminde
olduğunu gösteriyor. Ancak bu artışın ekonomik açıdan ne ifade ettiğini değerlendirirken üretim
rakamlarının yanında maliyetleri, fiyatları ve tüketim gücünü de dikkate almak gerekiyor.
TÜİK tarafından açıklanan verilere göre, ticari süt işletmelerince toplanan inek sütü miktarı Eylül
ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,7 artarak 961 bin 915 tona ulaştı. Ocak-Eylül
dönemindeki toplam artış ise yüzde 3,3 olarak gerçekleşti. Dokuz aylık dönemde toplanan süt miktarı
8 milyon 824 bin 449 tona yükseldi. Bu rakamlar, süt tedarikinde geçen yıla kıyasla olumlu bir
gelişmeye işaret ediyor.


Ancak aylık değişime baktığımızda farklı bir tabloyla karşılaşıyoruz. Ağustos ayında 1 milyon 21 bin
399 ton olan toplanan inek sütü miktarı, Eylül ayında yüzde 5,8 azaldı. Dolayısıyla yıllık bazdaki artışa
rağmen aylık bazda bir gerileme söz konusu. Bu durumun mevsimsel koşullar, hayvan verimliliği ve
üretim maliyetleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Süt ürünleri üretiminde ise genel olarak yukarı yönlü bir hareket dikkat çekiyor. Eylül ayında inek
peyniri üretimi yüzde 4,8 artarak 74 bin 326 tona, yoğurt üretimi yüzde 2,7 artarak 128 bin 288 tona
ulaştı. Ayran ve kefir üretimi yüzde 2,4 yükselişle 98 bin 985 ton, içme sütü üretimi yüzde 1,4 artışla
141 bin 25 ton oldu. En yüksek aylık artış ise yüzde 7,5 ile tereyağı ve sadeyağ üretiminde gerçekleşti.
Dokuz aylık veriler incelendiğinde bazı ürünlerde daha güçlü bir üretim performansı görülüyor. İçme
sütü üretimi yüzde 7,4, ayran ve kefir üretimi yüzde 7, yoğurt üretimi yüzde 6,5, peynir üretimi ise
yüzde 3,7 arttı. Buna karşılık tereyağı ve sadeyağ üretimi yüzde 0,3 geriledi. Özellikle içme sütü ve
fermente süt ürünlerindeki artış, sektörün ürün çeşitliliği ve üretim kapasitesi açısından olumlu
değerlendirilebilir.
Burada önemli bir ayrıntının altını çizmek gerekiyor: Üretimdeki artış, tüketicinin bu ürünlere daha
kolay ulaşabildiği anlamına gelmiyor. Çünkü süt sektörünün en önemli sorunlarından biri üretim
maliyetleri. Yem fiyatları, enerji, elektrik, akaryakıt, veterinerlik hizmetleri, işçilik ve nakliye giderleri
üreticinin maliyetlerini doğrudan etkiliyor. Üretici yeterli kazanç sağlayamadığında hayvan varlığını
azaltma veya üretimden çekilme eğilimine girebiliyor. Bu da uzun vadede süt arzını ve fiyat istikrarını
tehdit ediyor.
Diğer taraftan sanayicinin de ambalaj, enerji, işçilik ve finansman maliyetleri bulunuyor. Çiğ süt
fiyatındaki değişim, işleme maliyetleri ve dağıtım giderleriyle birleştiğinde raf fiyatlarına
yansıyabiliyor. Sonuçta ekonomik zincirin iki ucunda da baskı oluşuyor: Üretici emeğinin karşılığını
almakta zorlanırken tüketici temel gıda ürünlerini satın alırken bütçesini daha dikkatli kullanmak
zorunda kalıyor.
Bana göre süt sektöründe başarıyı yalnızca toplanan süt miktarındaki artışla ölçmek yeterli değil. Asıl
başarı, üreticinin sürdürülebilir gelir elde etmesi, sanayicinin rekabet gücünü koruması ve tüketicinin
kaliteli süt ürünlerine makul fiyatlarla ulaşabilmesidir.
Bunun için yem maliyetlerini düşürecek politikalar, meraların etkin kullanımı, verimlilik yatırımları,
üretici örgütlerinin güçlendirilmesi ve uzun vadeli alım garantileri önem taşıyor. Ayrıca çiğ süt ile raf
fiyatları arasındaki ilişkinin şeffaf biçimde izlenmesi gerekiyor.

Sonuç olarak Eylül 2026 süt ve süt ürünleri verileri üretimde olumlu bir tablo ortaya koyuyor. Ancak
bu artışın vatandaşın mutfağına gerçek bir rahatlama olarak yansıması henüz ayrı bir mesele.
Türkiye'nin ihtiyacı yalnızca daha fazla süt üretmek değil, üretimden tüketime kadar bütün zinciri
ekonomik açıdan dengeli ve sürdürülebilir hale getirmektir. Çünkü süt, yalnızca bir tarım ürünü değil,
aynı zamanda beslenme güvenliğinin ve toplumsal refahın temel unsurlarından biridir.
Kaynak: TÜİK
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
[email protected]